Οι διακόπτες μου

Και τώρα ας εκτεθούμε ασύστολα. 

Εγώ, δηλαδή. Εσείς μια χαρά την περνάτε αλώβητοι. Εγώ έχω υποσχεθεί να ξεβρακώνομαι σε κάθε ευκαιρία. Άσκηση, σου λέει ο ψυχοβγάλτης. Ένα κουμπί είναι. Κατέβασε τα βρακιά σου και πάτα "δημοσίευση". Σαν τι θα γίνει δηλαδή; Τέλος πάντων... Πάμε μουσική και ξεκινάει στο στριπτίζ!

Θα σας μιλήσω λοιπόν για τους διακόπτες μου. Όχι μόνο γι'αυτούς που νόμιζα ότι έχω. Αλλά και για τους χειρότερους που ανακάλυψα ότι έχω.

Για χρόνια πίστευα λοιπόν ότι το πρόβλημά μου είναι πως, κάποια στιγμή, κλείνω. Απότομα. Σαν να πέφτει ο γενικός. Μέχρι εκείνη τη στιγμή μπορεί να προσπαθώ, να ακούω, να συζητάω, να εξηγώ. Και μετά... τίποτα. Σαν να έκλεισε μια πόρτα στα μούτρα του άλλου.

Το έλεγα shutdown. Διακόπτη. Ασφάλεια (ενίοτε και "κατέβασα τον γενικό", "έπεσε το ρελέ" κτλ κτλ).

Μόνο που τελικά οι διακόπτες δεν είναι η κύρια ιστορία. Είναι το τελευταίο κεφάλαιο. Η ιστορία αρχίζει πολύ νωρίτερα. Και όχι, δεν αφορά μόνο ερωτικές σχέσεις. Το κάνω και στις κοινωνικές. Εκεί μάλιστα το βλέπω πιο καθαρά.

Χτυπάει ας πούμε το τηλέφωνο και βλέπω το όνομα ενός ανθρώπου που, αντικειμενικά, δεν μου έχει κάνει τίποτα. Και η πρώτη σκέψη είναι... "Ωχουουου... Όχι τώρα" και το βάζω στη σίγαση. Και μετά αρχίζουν οι τύψεις.

- Μα γιατί το σκέφτηκες αυτό μωρή γαϊδούρα ξεσαμάρωτη; Ο άνθρωπος δεν σου έκανε τίποτα!

Όχι. Δεν μου έκανε τίποτα. Και όμως, κάτι μέσα μου ήδη κουράστηκε.

Αυτό είναι το σημείο που άρχισα να ψάχνω λοιπόν!

Γιατί; 

Γιατί κουράζομαι τόσο εύκολα από κάποιους ανθρώπους; 

Γιατί κόβω τόσο απότομα; 

Και γιατί, όταν κόψω, δεν μου περνάει; 

Γιατί δεν μου λείπουν όσο θα περίμενα; 

Γιατί το πρώτο συναίσθημα είναι... ανακούφιση; 

Ωραίο άνθρωπο βρήκατε να συναναστρέφεστε! Να με συστήσετε και σε άλλους μην χάσουν το κελεπούρι.

Εκεί που νόμιζα λοιπόν ότι θα ανακαλύψω πως είμαι ψυχρή, ανακάλυψα κάτι πολύ πιο άβολο.

Δεν με κουράζουν οι άνθρωποι αυτοί καθαυτοί. Με κουράζει να έχουν μόνιμη πρόσβαση. Καλό;

Δεν με κουράζει να βοηθήσω. Αν μπορώ, θα βοηθήσω. Ούτε που το συζητάω!

Δεν με κουράζει μια ουσιαστική κουβέντα. Πεθαίνω από ευχαρίστηση!

Δεν με κουράζει να αγαπήσω ή να δεσμευτώ. Αλίμονο!

Δεν με κουράζει η σαχλαμάρα. My middle name!

Με κουράζει να νιώθω ότι η διαθεσιμότητά μου έγινε αυτονόητη.

Ότι μπορώ να σηκώνω πάντα το τηλέφωνο.

Ότι μπορώ πάντα να ακούσω.

Ότι μπορώ πάντα να είμαι εκεί.

Και το χειρότερο; (Γιατί σιγά μην ήταν μόνο αυτό το θέμα μου)

Δεν το λέω! Δηλαδή για να είμαστε ειλικρινείς, δεν το έλεγα. Τώρα τελευταία προσπαθώ να το διορθώσω. Καλά, δεν έγινα και άλλος άνθρωπος. Προσπαθώ είπα, όχι ότι το κατάφερα!

"Συνήθως" λοιπόν, για να είμαστε και πιο ακριβείς με τις λέξεις, δεν λέω εύκολα "σήμερα δεν θέλω". Δεν λέω εύκολα "θέλω τον χωροχρόνο μου". Δεν λέω εύκολα "άσε με λίγο δεν έχω όρεξη αυτόν τον καιρό". Προς υπεράσπιση μου, ο περισσότερος κόσμος δεν το καταλαβαίνει και βαριέμαι να εξηγώ. Νομίζει πως είναι ένας ευγενικός τρόπος για να πω ότι δεν γουστάρω (αφήστε τα, εμείς οι απροσάρμοστοι τρώμε μεγάλο bulling!) Όταν υποψιαστώ ότι με παίρνει χωρίς να στραβώσει ο άλλος, το λέω, αλλιώς το αντέχω.

Και το ξανααντέχω.

Και το ξανααντέχω.

Μέχρι που κάποια στιγμή δεν το αντέχω.

...Και τότε όλοι βλέπουν τον διακόπτη. Εγώ όμως ξέρω ότι ο διακόπτης είχε αρχίσει να πέφτει πολύ νωρίτερα.

Τότε κατάλαβα και κάτι άλλο. Για χρόνια έλεγα ότι χρειάζομαι ανθρώπους που να καταλαβαίνουν τα απλά χωρίς εγχειρίδιο χρήσης. Τα απλά όμως δεν είναι το ίδιο απλά για όλους. Ναι, τώρα το κατάλαβα και αυτό! Προς υπεράσπιση μου και πάλι όμως θα πω ότι συγκατοίκησα με 2 ανθρώπους στη ζωή μου που αυτό το θεωρούσαν και εκείνοι αυτονόητο. Επίσης η μητέρα μου ήταν έτσι. Βασικά όχι, παρεξηγιάρα ήταν, αλλά δεν σου έκανε σκηνή. Δεν σε κυνηγούσε ποτέ. Παρεξηγιόταν μόνη της. Οπότε... Δεν είχα επαρκές στατιστικό δείγμα για το τι συμβαίνει κατά κόρον στις ανθρώπινες σχέσεις.

Τελικά λοιπόν κατάλαβα, τώρα στα γεράματα, ότι χρειάζομαι ανθρώπους που να μη θεωρούν δεδομένη την πρόσβασή τους σε μένα.

Που να μη θεωρούν ότι, επειδή απάντησα δέκα φορές, θα απαντήσω και την ενδέκατη.

Που να μη νιώθω ότι, αν χαθώ για λίγο στον κόσμο μου, θα βρεθώ να απολογούμαι.

Γιατί εκεί είναι που αρχίζει να σβήνει κάτι μέσα μου.

Δεν αντέχω να νιώθω υπόλογη επειδή χρειάζομαι τον δικό μου χρόνο.

Δεν αντέχω να πρέπει να εξηγώ γιατί δεν απάντησα.

Δεν αντέχω να αισθάνομαι ότι η παρουσία μου είναι οφειλή που πρέπει να εξοφλήσω.

Δεν ψάχνω σχέσεις με υποχρεωτική συνεχή επικοινωνία. Αυτό είναι! Ψάχνω σχέσεις που να αντέχουν και τη σιωπή. Σχέσεις που να μπορούν να υπάρχουν κάθε ώρα της ημέρας, χωρίς να σημαίνει ότι οφείλουμε να είμαστε διαθέσιμοι κάθε ώρα της ημέρας. Θέλω να μπορώ να λείψω. Και όταν επιστρέψω, να μη χρειαστεί να δώσω αναφορά "που χάθηκα όλη τη μέρα". Σαν που να χάθηκα δηλαδή;! Στον κόσμο μου! Θέλω να υπάρχει η βεβαιότητα ότι η σχέση δεν κινδυνεύει από λίγη απόσταση.

Γιατί για μένα αυτό είναι ασφάλεια. Να μην κινδυνεύει μια σχέση που μου αρέσει επειδή χρειάζομαι χρόνο με τον εαυτό μου.

Και για να είμαι δίκαιη... Αυτό δεν το ζητάω μόνο για μένα. Το κάνω κι εγώ στους άλλους. Δεν θα σε κυνηγήσω επειδή χάθηκες. Δεν θα απαιτήσω εξηγήσεις. Δεν θα θεωρήσω ότι κάτι χάλασε επειδή δεν μιλήσαμε. Δεν θα σε κάνω να νιώσεις ότι για κάποιο λόγο μου χρωστάς τον χρόνο ή την παρουσία σου.

Αν σε αγαπάω, θέλω να είσαι ελεύθερος. Ακριβώς όπως θέλω να είμαι κι εγώ. Για μένα, αυτό δεν είναι απόσταση. Είναι εμπιστοσύνη.

Και ίσως εκεί να κρύβεται όλο το πρόβλημα. Επειδή δεν βάζω μικρά όρια, αναγκάζομαι να βάζω τεράστια. Επειδή δεν λέω εγκαίρως "όχι αυτές τις μέρες", φτάνω κάποια στιγμή στο "όχι πια καθόλου".

Και ο άλλος μένει να κοιτάζει έναν διακόπτη που φαίνεται να έπεσε ξαφνικά. Ενώ η αλήθεια είναι ότι είχε πέσει πολύ νωρίτερα η ασφάλεια, απλώς εκείνη τη στιγμή ακούστηκε ο θόρυβος.  

Δεν ξέρω αν αυτό αλλάζει εύκολα. Ξέρω όμως ότι είναι η πρώτη φορά που δεν κατηγορώ τους διακόπτες. Γιατί οι διακόπτες δεν είναι ο εχθρός μου. Είναι ο τρόπος που το νευρικό μου σύστημα με βγάζει από μια κατάσταση από την οποία εγώ δεν έφυγα όταν έπρεπε. Δικό μου λάθος; "Εντελούτατα" που έλεγε και μια παλιά μου συμφοιτήτρια (με την οποία επίσης κατέβασα διακόπτη, σσσσς).

Και όσο κι αν με εκθέτει αυτό που θα γράψω τώρα, νομίζω ότι είναι η πιο αληθινή πρόταση όλου του κειμένου.

Δεν χρειάζομαι ανθρώπους που να είμαστε σιαμαίοι. Πνίγομαι. Χρειάζομαι ανθρώπους που να καταλαβαίνουν ότι η απουσία δεν είναι απόρριψη αλλά δική μου ανάγκη για ρύθμιση.

Και επειδή δεν θέλω να καταλήξω να χτίσω μια ωραία θεωρία που με απαλλάσσει από την ευθύνη. Δεν είναι ούτε ευγενικό ούτε δίκαιο για τον άλλον αυτό. Το ξέρω. Δεν είμαι περήφανη γι' αυτή μου την συμπεριφορά.

Γιατί ο άλλος, εάν του πάρουν συνέντευξη μετά το "shutdown" μου θα έλεγε κάτι σαν:

"Τι να σας πω; Μιλούσαμε κανονικά. Γελάγαμε. Επικοινωνούσε... Και ξαφνικά... χάθηκε. Δεν ξέρω τι έγινε. Δεν είχε δώσει ποτέ δικαίωμα".

Και θα έχει και δίκιο γιατί εκείνος δεν έχει ιδέα ότι εγώ είχα εξαντληθεί εδώ και μήνες.

Από τη δική του οπτική, πράγματι είναι άδικο. Και από την δική μου δηλαδή, άδικο το βλέπω. Αδικία "double face" ένα πράγμα, σαν τα μπουφάν.

Εκεί που νομίζω ότι χρειάζεται διάκριση τώρα είναι το ότι ένας μηχανισμός εξηγείται, δεν σημαίνει ότι δικαιολογείται κιόλας. Το να καταλάβω γιατί συμβαίνει, δεν σημαίνει ότι παύει να πληγώνει τους άλλους.

Ίσως η λύση δεν είναι να σταματήσω να απομακρύνομαι εάν έτσι αισθάνομαι φυσικά.

Ίσως η λύση είναι να απομακρύνομαι λίγο πιο τίμια.

Δηλαδή αντί για το απόλυτο shutdown, να μπορώ κάποια στιγμή να πω:

"Σ' αγαπάω, αλλά έχω αρχίσει να νιώθω ότι αυτή η σχέση με εξαντλεί. Δεν φταις απαραίτητα. Φταίει ίσως ο τρόπος που λειτουργώ εγώ. Αλλά χρειάζομαι χώρο και στο λέω."

Ξέρετε πόσο δύσκολο είναι να ανάψω αυτό το μικρό ενημερωτικό φωτάκι στον ψυχισμό μου; Πάρα πολύ. Γιατί εκεί δεν προστατεύομαι πίσω από τη σιωπή. Εκτίθομαι.

Και νομίζω ότι αυτό ταιριάζει και με την αρχή του κειμένου μου. Ίσως η μεγαλύτερη έκθεση δεν είναι να γράψω δημόσια ότι έχω διακόπτες και ότι αναγνωρίζω πως είμαι γαϊδούρα. Ίσως είναι να πω εγκαίρως στον άνθρωπο που έχω απέναντί μου:

- Μωρέ, αρχίζω να κουράζομαι...

Αυτό είναι τρομακτικά ευάλωτο για εμένα.

Και θα κλείσω με κάτι που δεν είναι ούτε δικαιολογία ούτε κατηγορία. Έχω την εσφαλμένη εντύπωση πως καλοσύνη είναι να αντέχω. Ενώ, σε κάποιες σχέσεις, η πραγματική καλοσύνη είναι να ενημερώνω. Γιατί τότε δίνω στον άλλον κάτι που σήμερα δεν του δίνω. Μια ευκαιρία να καταλάβει τι μου συμβαίνει, πριν βρεθεί μπροστά σε μια κλειστή πόρτα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα το δεχτεί και όλα καλά. Αλλά τουλάχιστον θα έχω υπάρξει δίκαιη απέναντί του. Και για μένα, η δικαιοσύνη είναι από τις αξίες που με νοιάζουν. Και ίσως γι'αυτό με ενοχλεί τόσο πολύ αυτό το μοτίβο μου. Δεν συγκρούεται μόνο με τους άλλους. Συγκρούεται και με την εικόνα που θέλω να έχω για τον εαυτό μου.