Eν πoλλaίs aμaρτίaιs

Όλοι ξέρουμε, ακόμη κι αν δεν το παραδεχόμαστε, ότι κανείς δεν βγαίνει από μια σχέση ίδιος με πριν. Οι άνθρωποι που περνούν από τη ζωή μας, κι ακόμη περισσότερο εκείνοι που αγαπήσαμε ή μας αγάπησαν, αφήνουν μέσα μας αποτυπώματα. Άλλα είναι ανεπαίσθητα και άλλα τόσο βαθιά που συνεχίζουν να υπάρχουν ακόμη κι όταν η σχέση έχει τελειώσει εδώ και χρόνια. Δεν αλλάζουν μόνο οι αναμνήσεις μας. Αλλάζει ο τρόπος που βλέπουμε τον κόσμο. Οι αντοχές μας. Οι προσδοκίες μας. Οι φόβοι μας. Οι ανάγκες μας. Ακόμη και η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Αυτό δεν είναι αδυναμία ούτε εξάρτηση. Είναι η φυσική συνέπεια της ανθρώπινης σύνδεσης.

Όλοι μιλάνε για red flags. Χειρισμός. Φύγε εσύ, έλα εσύ. Ναι μεν, αλλά. Ποιός, πότε και γιατί. Καλά κάνουμε και μιλάμε για αυτά. Αλλά κάπου μέσα σε όλο αυτό το κυνήγι της κόκκινης σημαίας, ξεχάσαμε να κοιτάμε τις πράσινες.  Όχι τις εντυπωσιακές μπούρδες που μας τάισε με το κουτάλι το Χόλιγουντ. Τα ροδοπέταλα, τα μεγάλα λόγια και τα "δεν έχω ξανανιώσει έτσι" (μου ανέβηκε η γουλιά του καφέ και μόνο που το έγραψα).  Αυτά μπορεί να τα κάνει και ο πιο ακατάλληλος άνθρωπος του λεκανοπεδίου. Μιλάω για τα σοβαρά green flags. Τα ήσυχα. Τα σχεδόν αντιερωτικά για τους περισσότερους.  Εκείνα που δεν γίνονται ωραίο story, αλλά γίνονται ωραία καθημερινότητα.

Έχουμε μάθει ότι όταν κάτι μας ενοχλεί, πρέπει να το συζητάμε αμέσως. Να μην κρατάμε πράγματα μέσα μας. Να λύνουμε τις διαφορές μας όσο είναι ακόμη "ζεστές". Κακώς. Κάκιστα. Διαφωνώ οριζοντίως και καθέτως. Για χρόνια πίστευα κι εγώ ότι αυτό είναι το ώριμο. Το λένε και αρκετοί ψυχοβγάλτες. "Εάν σε ενοχλεί κάτι πες το. Μην το κρατάς. Δεν κάνει..."  Μέχρι που άρχισα να παρατηρώ κάτι παράξενο... Οι περισσότερες δύσκολες συζητήσεις που έκανα μετά από έναν θυμό δεν οδηγούσαν σε μεγαλύτερη κατανόηση. Οδηγούσαν σε μεγαλύτερη απόσταση και σε υπογλώσσια νέα κοπέλα, κρίμα...

Ο όρος που θα συναντήσουμε συχνότερα στα ελληνικά είναι "σαπιοσεξουαλικότητα" ή "σαπιοσεξουαλικός/ή". Πρόκειται απλώς για μεταγραφή του αγγλικού sapiosexual. Ομολογώ όμως ότι στα ελληνικά η λέξη ακούγεται λες και μιλάμε για... αλλοιωμένα τρόφιμα. Ευτυχώς, το sapio- δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το ελληνικό "σάπιος".

Το 2022, κατά τη διάρκεια του τελικού της καλλιτεχνικής κολύμβησης στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Βουδαπέστης, η Αμερικανίδα πρωταθλήτρια Ανίτα Άλβαρεζ ολοκλήρωσε το πρόγραμμά της και βυθίστηκε στον πάτο της πισίνας. Για λίγα δευτερόλεπτα, οι περισσότεροι πίστεψαν πως όλα ήταν μέρος της χορογραφίας. Ήταν λογικό. Στην καλλιτεχνική κολύμβηση οι αθλήτριες περνούν μεγάλο μέρος του προγράμματός τους κάτω από το νερό. Για έναν θεατή δεν ήταν εύκολο να καταλάβει ότι κάτι είχε πάει στραβά.

Δύο χρόνια από εκείνη τη μέρα που ο χρόνος χώρισε τη ζωή μου στα δύο. Στο "πριν" και στο "μετά". Και αν με ρωτούσε κάποιος σήμερα τι νιώθω, δεν θα μπορούσα να δώσω μία μόνο λέξη ως απάντηση. Δεν είναι μόνο θλίψη. Δεν είναι μόνο νοσταλγία. Δεν είναι ούτε η συντριβή που φοβόμουν ότι θα με ακολουθεί για πάντα. Είναι χαρμολύπη.

Ο άνθρωπος που έγραψε ένα βιβλίο 15.145 σελίδων χωρίς να περιμένει να το διαβάσει ποτέ κανείς, λεγόταν Χένρι Ντάργκερ. Τι κάνει έναν επιστάτη νοσοκομείου από το Σικάγο, που έζησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του αόρατος, να δημιουργεί έναν ολόκληρο κόσμο χωρίς να περιμένει ποτέ ότι θα τον δει κάποιος; Δεν είχε σπουδάσει λογοτεχνία. Δεν είχε καλλιτεχνική εκπαίδευση. Δεν είχε κοινό. Δεν είχε εκδότη. Δεν είχε καν φίλους που να γνωρίζουν τι έκανε όταν γύριζε σπίτι από τη δουλειά. Κι όμως... Για δεκαετίες, κάθε βράδυ, ανέβαινε στη μικρή σοφίτα όπου ζούσε και συνέχιζε να χτίζει έναν ολόκληρο κόσμο. Οι φωτογραφίες του Χένρι Ντάργκερ είναι ελάχιστες. Δεν ήταν άνθρωπος που επιδίωκε οποιαδήποτε δημοσιότητα. Οι περισσότερες γνωστές εικόνες του προέρχονται από τα τελευταία χρόνια της ζωής του, λίγο πριν ή μετά τη μεταφορά του σε γηροκομείο. Αυτή είναι η πιο γνωστή φωτογραφία του, τραβηγμένη από τον φωτογράφο David Berglund το 1971, περίπου δύο χρόνια πριν πεθάνει.

"Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με βάση την παραδοχή ότι ο εγκέφαλος είναι ουσιαστικά ένας υπολογιστής και, αν αυτό ισχύει, τότε η αναπαραγωγή του νου σε πυρίτιο είναι απλώς θέμα χρόνου. Ωστόσο, η φιλόσοφος Dorothea Olkowski υποστηρίζει ότι αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες πλάνες στην ιστορία της επιστήμης. Η συνείδηση, σύμφωνα με την ίδια, δεν προέρχεται από τον εγκεφαλικό φλοιό, την περιοχή που συνδέεται με τη λογική και τη γλώσσα, αλλά από το εγκεφαλικό στέλεχος, το αρχαιότερο τμήμα του εγκεφάλου, το οποίο έχει διαμορφωθεί από τη χημεία του σώματος και το συναίσθημα. Το σύστημα σηματοδότησης του εγκεφάλου είναι υπερβολικά σύνθετο από χημική άποψη, υπερβολικά αργό στη δράση του και υπερβολικά αλληλένδετο με ολόκληρο το σώμα, ώστε να μπορεί να περιοριστεί στην απλή δυαδική λογική του «ναι/όχι» που χαρακτηρίζει τη συμβατική ψηφιακή υπολογιστική." Πατήστε τον σύνδεσμο για να διαβάσετε περισσότερα: https://iai.tv/articles/the-brain-is-not-a-computer-auid-3627 ...και τώρα ας ...

Κάποια τραγούδια μας θυμίζουν ανθρώπους. Κάποια άλλα μας θυμίζουν μια εποχή. Και κάποια ελάχιστα... μεγαλώνουν μαζί μας. Το "Kiss Off" των Violent Femmes μπήκε στη ζωή μου πριν από περίπου είκοσι χρόνια. Στην αρχή ήταν ρυθμική μουσική με θυμωμένα λόγια που με ξεσήκωνε (οργισμένο νιάτο γαρ), μετά έγινε το "γαμώτο" ενός χωρισμού, μετά μεταλλάχτηκε σε θυμό για την κοινωνία... Ποτέ δεν σταμάτησα να το ακούω, ποτέ δεν το βαρέθηκα και πρέπει να το έχω ακούσει πάνω από ένα εκατομμύριο φορές στο repeat. Και το νόημά του άλλαζε όσο άλλαζα κι εγώ.

Ασφάλεια.  Όχι η κοινωνική, η "να είμαστε καλά" και τα λοιπά ψευτοκουβεντιαστά.  Η άλλη. Η αληθινή. Η βαθιά. Η "μπορώ να είμαι ο εαυτός μου χωρίς να συμμαζεύομαι". Πότε ήταν η τελευταία φορά που το νιώσατε; Ε, εκεί ανήκετε. Όχι επειδή ήταν τέλειο ή εύκολο, αλλά επειδή δεν φοβηθήκατε να φανείτε πόσο ατελείς είστε.

Πόσες φορές δεν έχετε ακούσει ή έχετε πει με περίσσεια σιγουριά τη φράση: "Ο καθένας παίρνει αυτό που του αξίζει!" Είναι μια παρηγορητική σκέψη. Μας κάνει να πιστεύουμε ότι ο κόσμος λειτουργεί δίκαια. Ότι οι καλοί ανταμείβονται, οι κακοί τιμωρούνται και ότι, τελικά, η ζωή βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Αλλά τι σημαίνει πραγματικά "του αξίζει";

Κάθε φορά που ακούω να λένε πως κάποιος "έχασε τη μάχη", κάτι μέσα μου αντιδρά. Ίσως γιατί έχω αγαπήσει ανθρώπους που πέθαναν, όπως όλοι μας. Και δεν μπορώ να δεχτώ ότι η λέξη που τους ταιριάζει είναι η λέξη "ηττήθηκαν". Ηττήθηκε ποιος ακριβώς; Όλοι έζησαν, αγάπησαν, γέλασαν, θύμωσαν, έκαναν λάθη, άφησαν το αποτύπωμά τους σε ανθρώπους που τους κουβαλούν ακόμη μέσα τους. Αν αυτό είναι ήττα, τότε έχουμε παρεξηγήσει τη σημασία της λέξης.

Έχω αρχίσει να πιστεύω ότι ο οργανισμός μου κάνει κάποιου είδους beta testing. Αντέδρασα φυσικά! Εγώ: Συγγνώμη που επεμβαίνω, αλλά δεν έχω μπει ακόμα στην κλιμακτήριο. Ο οργανισμός: Το ξέρω. Εγώ: Τότε γιατί βγάζω τρίχες στο πηγούνι ρε μάστορα; Τι έχει συμβεί; Ο οργανισμός: Δουλεύω σύμφωνα με τα πρότυπα ελληνικής εταιρείας κινητής τηλεφωνίας. Το πακέτο θα ενεργοποιηθεί αργότερα μεν, αλλά οι χρεώσεις έχουν ήδη ξεκινήσει, δε. Έχω πλέον ένα τσιμπιδάκι που δεν είναι για τα φρύδια. Είναι Ειδικών Επιχειρήσεων. Δεν αγγίζει τρίχα από άλλο σημείο του σώματος. Έχει μία και μόνη αποστολή. Πηγούνι.

Το κλείσιμο δεν είναι μεγάλες σοφίες. Είναι λίγα πράγματα που νομίζω ότι χρειάζεται να θυμάσαι όταν η ζωή γίνει πάλι δύσκολη. Γιατί θα γίνει. Είναι και έτσι η ζωή. Αλλά τώρα έχεις περισσότερα εργαλεία. Ένας χρόνος πέρασε σχεδόν και έχεις κάνει άλματα, ειλικρινά.  Μια αποδοχή που δεν πίστευες ότι θα βιώσεις, κι όμως την ζεις 2 χρόνια μετά από δύο πολύ θεμελιώδεις απώλειες για εσένα. Κολόνες του ψυχισμού σου. Κι εσύ από όλη αυτή την απώλεια δεν κατάφερες μόνο την αποδοχή, αλλά κέρδισες κι άλλο ένα εργαλείο πραγματικό διαμάντι. Γειώθηκες πλήρως. Ζεις το εδώ και το τώρα. Πολύ δύσκολο διπλό κατόρθωμα και μπράβο σου.  Πάμε τώρα...

Έχω μια εξομολόγηση να κάνω. Τον τελευταίο καιρό είμαι καλά. Όχι "ουαου κατάφερα το ακατόρθωτο" καλά. Ούτε "κέρδισα το Τζόκερ", καλά. "Ήρεμα και όμορφα", καλά. Κοιμάμαι. Δουλεύω. Γελάω. Διαβάζω. Βλέπω τους ανθρώπους μου. Κάνω σχέδια για την επόμενη εβδομάδα χωρίς να χρειάζεται να επιβιώσω πρώτα από την τωρινή. Και ξέρετε κάτι; Από κεκτημένη ταχύτητα αυτό με ανησυχεί λίγο.

Με ρωτάνε καμιά φορά τι είδους άνθρωποι με κερδίζουν... Δεν θα απαντήσω με χαρακτηριστικά. Δεν θα πω "έξυπνοι", "ευγενικοί", "μορφωμένοι" ή "με χιούμορ". Όλα αυτά είναι ωραία, αλλά αυτά είναι χαρακτηριστικά που μου αρέσουν, όχι που με κερδίζουν. Με κερδίζουν οι άνθρωποι που ξέρουν να παίζουν. Όχι παιχνίδια με τους ανθρώπους. Παιχνίδια με τις ιδέες. Που δεν σκοτώνουν μια σκέψη με τη λογική πριν καν γεννηθεί.

Κι αφού πήγα και τα ξέρασα όλα στο ψυχοβγάλτη μου για τους διακόπτες μου , και μετά από μπλαμπλά ακατάπαυστο για κάνα σαραντάλεπτο, κατέληξα σε συμπέρασμα. "Είμαι ανώμαλη τελικά. Τέλος." -Όχι. Απλώς είσαι πολύ... συγκεκριμένη. Και θα σε μαλώσω λίγο για τη λέξη "ανώμαλη", γιατί σήμερα με αυτό το θέμα κάνεις συνεχώς το ίδιο. Κάθε φορά που ανακαλύπτεις κάτι για σένα, το επόμενο βήμα είναι να το βαφτίσεις ελάττωμα. Κοίτα όμως τα δεδομένα που έχουμε, όχι τις ταμπέλες. 

Και τώρα ας εκτεθούμε ασύστολα.  Εγώ, δηλαδή. Εσείς μια χαρά την περνάτε αλώβητοι. Εγώ έχω υποσχεθεί να ξεβρακώνομαι σε κάθε ευκαιρία. Άσκηση, σου λέει ο ψυχοβγάλτης. Ένα κουμπί είναι. Κατέβασε τα βρακιά σου και πάτα "δημοσίευση". Σαν τι θα γίνει δηλαδή; Τέλος πάντων... Πάμε μουσική και ξεκινάει στο στριπτίζ! Θα σας μιλήσω λοιπόν για τους διακόπτες μου. Όχι μόνο γι'αυτούς που νόμιζα ότι έχω. Αλλά και για τους χειρότερους που ανακάλυψα ότι έχω. Για χρόνια πίστευα λοιπόν ότι το πρόβλημά μου είναι πως, κάποια στιγμή, κλείνω. Απότομα. Σαν να πέφτει ο γενικός. Μέχρι εκείνη τη στιγμή μπορεί να προσπαθώ, να ακούω, να συζητάω, να εξηγώ. Και μετά... τίποτα. Σαν να έκλεισε μια πόρτα στα μούτρα του άλλου. Το έλεγα shutdown. Διακόπτη. Ασφάλεια (ενίοτε και "κατέβασα τον γενικό", "έπεσε το ρελέ" κτλ κτλ).

Υπάρχουν τραγούδια που μιλάνε για έρωτες, για χωρισμούς, για αχαριστία, για οτιδήποτε μπορείτε να φανταστείτε. Κι αυτό είναι το ωραίο βασικά. Αλλά σίγουρα μέσα σε αυτά υπάρχουν και τραγούδια που, χωρίς να το καταλάβουν οι δημιουργοί τους, καταλήγουν να μιλάνε για ανθρώπους που δεν γνώρισαν ποτέ και που ουδεμία σχέση έχουν με το νόημα του τραγουδιού. Το "Μια στάση εδώ" ήταν πάντα ένα καψουροτράγουδο. Έτσι το ακούγαμε όλοι μας. Για μένα όμως, εδώ και 2 χρόνια, δεν είναι πια τραγούδι. Και το κατάλαβα σήμερα.

Αυτός ο άνθρωπος που σπούδαζε τόσα χρόνια, για να του λάχει να έχει εμένα απέναντι να του λέω το μακρύ μου και το κοντό μου, εάν δεν αλλάξει επάγγελμα να πάει να ψήνει καλαμπόκια στα πανηγύρια να γλυτώσει από εμένα, να μην σώσω να δω το απολυτήριο μου από τον ψυχοβγάλτη. Μου την κάρφωσε τώρα ότι δεν νιώθω(;) δεν συμπονώ(;) δεν έχω κατανόηση ίσως(;) υπομονή(;) για τους ανθρώπους που συναναστρέφομαι. Ότι ίσως είμαι περισσότερο αυστηρή απ' όσο θα ήθελα τέλος παντων. Και με αφορμή αυτό του κάνω την εξής ερώτηση: "Ρε μήπως είμαι sociopath και δεν κάνει να μου το πεις;"

Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν αγαπημένο χρώμα, αγαπημένη εποχή ή αγαπημένο φαγητό. Εγώ έχω αγαπημένο έπιπλο. Τον καναπέ. Και είμαι έτοιμη να υπερασπιστώ αυτή μου τη θέση με περισσότερο πάθος απ' όσο υπερασπίζομαι τις πολιτικές μου απόψεις. Γιατί ας είμαστε ειλικρινείς. Όλα τα υπόλοιπα έπιπλα του σπιτιού είναι μικροί δικτάτορες...

"Λένε συνέχεια ότι ένα κορίτσι πρέπει να είναι όμορφο. Αλλά, ειλικρινά... Ξέχνα το. Μην είσαι όμορφη.  Να είσαι έξυπνη,  να είσαι πνευματώδης, να είσαι ενδιαφέρουσα,  να είσαι αστεία,  να είσαι περιπετειώδης,  να είσαι τρελή,  να είσαι ταλαντούχα.  Υπάρχουν χίλια άλλα πράγματα για να είσαι εκτός από όμορφη. Και τι είναι όμορφο τέλος πάντων, εκτός από ένα σύνολο γραμμάτων που δένονται μεταξύ τους για να κάνουν μια λέξη;  Να είστε ο δικός σας ορισμός του καταπληκτικού. Αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό από οτιδήποτε όμορφο." Nikita Gill, Don't Be Beautiful Έχω βαρεθεί να διαβάζω λίστες για το πώς πρέπει να είναι κάποιος. Για τις γυναίκες δε... Να είναι έξυπνη, να είναι αστεία, να είβαι περιπετειώδης... Λες και είμαστε προϊόντα στο ράφι που πρέπει να βελτιώσουν το packaging τους για να πιάσουν καλύτερη τιμή.

Κάποιος με είπε "ύποπτα καλόβολη". Σε πρώτη ανάγνωση, κολακεύτηκα. Ακούστηκε σαν να θεωρεί πως είμαι πολύ καλόβολη για να είναι αληθινό. Καλό δεν είναι αυτό; Η αλήθεια, όμως, είναι λίγο διαφορετική. Όχι γιατί δεν είμαι καλόβολη. Είμαι. Απλώς δεν υπάρχει τίποτα ύποπτο σε αυτό. Βέβαια, αυτός που το είπε είχε δίκιο. Με ξέρει αρκετά ώστε να καταλάβει ότι είμαι καλόβολη, αλλά όχι τόσο ώστε να καταλάβει γιατί. Η αλήθεια είναι πως όντως αναπτύσσω έντονα με τα χρόνια κάτι που δεν είναι και τόσο συνηθισμένο. Δεν ψοφάω για παρεξήγηση. Και αυτό για πολλούς, είναι σχεδόν σαν να βλέπουν μονόκερο.

Να σου πω κάτι…Η ζωή, αργά ή γρήγορα, θα σε απογυμνώσει, θα σε ταπεινώσει . Όχι από εμπάθεια, αλλά από μια βαθιά, σχεδόν νομοτελειακή ανάγκη να σου θυμίσει τα όριά σου. Για χρόνια, οχυρωμένος πίσω από μια νεύρωση ελέγχου, πίστευες πως κρατάς τα σκοινιά.

Κάποια βιβλία τα διαβάζεις, τα κλείνεις και συνεχίζεις τη ζωή σου και κάποια μοιάζουν με καθρέφτη. Κάθε φορά που τα ξεφυλλίζεις, βλέπεις μέσα τους έναν διαφορετικό εαυτό σου. Ο Δον Κιχώτης του Μιγκέλ ντε Θερβάντες ανήκει αναμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία για μένα. Στην επιφάνεια, η ιστορία του μοιάζει σχεδόν κωμική.

Άκουσα πρόσφατα μια φράση σε ένα διαδικτυακό σεμινάριο για φροντιστές: "Ο φροντιστής έχει μία και μόνο αποστολή. Να καταρρεύσει δεύτερος μετά τον φροντιζόμενο. Δεν έχει την ευχέρεια της επιλογής να καταρρεύσει πρωτος". Δεν ξέρω αν είναι επιστημονικά σωστή. Δεν ξέρω καν αν είναι ηθικά σωστή. Ξέρω όμως ότι με βρήκε σε μια περίεργη στιγμή της ζωής μου. Γιατί για χρόνια πίστευα ότι ο φροντιστής έχει άλλες υποχρεώσεις. Να μην καταρρεύσει ποτέ, ας πούμε. Να είναι πάντα εκεί. Να αντέχει. Να οργανώνει. Να τρέχει. Να προβλέπει. Να μένει ξύπνιος. Να λύνει προβλήματα. Να προλαβαίνει τις ανάγκες των άλλων πριν καν εκφραστούν. Κάπως έτσι περνούσαν τα δικά μου τελευταία χρόνια.

Δεν πιστεύω στα ζώδια. Ούτε στα ταρώ. Ούτε στη χειρομαντεία. Ούτε στην καφεμαντεία. Ούτε σε οτιδήποτε άλλο έχει εφεύρει ο ανθρώπινος νους για να μάθει τα μελλούμενα. Κι όμως, με γοητεύουν. Πάντα με γοήτευαν. Για χρόνια πίστευα ότι με γοήτευε το μυστήριο. Ότι μου άρεσε η ιδέα πως ίσως υπάρχει κάτι κρυμμένο πίσω από όσα βλέπουμε. Μπορεί να υπάρχει και λίγο από αυτό. Αλλά όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο καταλαβαίνω ότι δεν είναι ο πραγματικός λόγος. Η αλήθεια είναι ότι αγαπώ τις ιστορίες. Αγαπώ τους ανθρώπους. Όχι να τους συναναστρέφομαι, μην τρελαθούμε. Να τους παρατηρώ μου είναι αρκετό. 

Δεν θυμάμαι πότε απώλεσα την ανάγκη για εκδίκηση. Να πονέσει ο άλλος όσο πόνεσα εγώ.  Μην μπερδεύεστε. Δεν είμαι κανένας καλός άνθρωπος. Σκατά στα μούτρα μου είμαι.  Ούτε επειδή δεν έχω πληγωθεί αρκετά. Έχω πονέσει. Έχω θυμώσει. Έχω βρεθεί να κάνω την ίδια συζήτηση εκατό φορές μέσα στο κεφάλι μου. Έχω φανταστεί τι θα έλεγα αν είχα άλλη μία ευκαιρία. Έχω ξυπνήσει μέσα στη νύχτα με εκείνη την αίσθηση ότι κάτι έμεινε αδιόρθωτο και ανείπωτο. Έχω ονειρευτεί σενάρια επιστροφής του άλλου γονυπετής, σαν να πηγαίνει για προσκύνημα στην Παναγία της Τήνου και όταν φτάνει να τον κοιτάζω σα να έχω μόλις καταπιεί μια χύτρα ξινόγαλο. Αμε! Αλλά ποτέ δεν θυμάμαι να ευχήθηκα πραγματικά να υποφέρει κάποιος που με στεναχώρησε. Κι αυτό με έκανε να αναρωτηθώ: Τι είναι τελικά αυτή η ανάγκη που έχουν μερικοί άνθρωποι να πονέσει ο άλλος όσο πόνεσαν εκείνοι; 

Υπάρχει μια ιδέα του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι που δεν κάθεται ήσυχα στο κεφάλι μου από τότε που την διάβασα. Δεν είναι από εκείνες τις φράσεις που τις κάνεις quote στο Instagram για να νιώσεις σοφός. Λέει, περίπου, το εξής: Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να είναι ευτυχισμένος. Είναι φτιαγμένος για να μπλέκει. Και δεν το κάνει επειδή δεν ξέρει τι θέλει. Το κάνει επειδή, ακόμα κι όταν πάρει αυτό που επιθυμεί, κάτι μέσα του αρχίζει να τσινάει. Κάτι αρχίζει να σαλεύει και θέλει να ανακατέψει το τσουκάλι.

Ας μιλήσουμε για τη χημεία που μας κάνει ζάβες. Όταν είσαι 49, το σώμα σου αποφασίζει να παίξει ένα άδικο παιχνίδι. Κλιμακτήριος, περίοδος, εμμηνόπαυση και όλα αυτά τα γυναικεία θέματα είναι στην πραγματικότητα μια βιοχημική εισβολή. Κοιμάσαι γυναίκα και ξυπνάς ως μια μεταλλαγμένη έκδοση ενός πλάσματος με θολωμένη κρίση και γυναικείο όνομα που, αν με ρωτάτε, δεν θα έπρεπε να κυκλοφορεί ελεύθερο. Η κοινωνία που ζούμε, για την εύρυθμη λειτουργία της, απαιτεί να είμαστε σταθερές, ενώ η βιολογία μας προστάζει καθαρή ανυπακοή στη σταθερότητα!  Πώς να είσαι κανονική όταν το σώμα σου κάνει ορμονικό rollercoaster με τον Χάρο;

Πρώτη μέρα του κύκλου και η τάση φυγής μου είναι τέτοια, που αν υπήρχε κουμπί αυτοκαταστραφής, θα το είχα πατήσει και θα γελούσα κιόλας, βγάζοντας μια selfie πριν το "μπαμ". Όποιος ξέρει, ξέρει. Δεν είναι κούραση. Η κούραση διορθώνεται με ύπνο. Είναι μια αδιανόητη ώθηση φυγής που δεν χωράει σε κανένα πρόγραμμα, σε καμία "υγιή" καθημερινότητα που έχω χτίσει με τόση επιμέλεια. Είμαι μέσα σε αυτό το κωλο-εργαστήριο, περιτριγυρισμένη από αντιδραστήρια, αναλυτές, ψυχρό ανοξείδωτο, αρρώστια, πόνο και αγωνία. Νιώθω ότι η ζωή μου είναι ένα δωμάτιο γεμάτο σκουπίδια που κάποια (εγώ, η ηλίθια) έχει τακτοποιήσει με την ψευδαίσθηση ότι είναι κάτι. Μα να μην έχει ένα παράθυρο εδώ μέσα; Να το ανοίξω, να κρεμαστώ όσο μπορώ έξω και να πάρω μια βαθιά ανάσα; Χρειάζομαι αέρα!

Υπάρχουν αλήθειες που απλώς δεν αντέχεις. ​Όχι γιατί είναι δαιδαλώδεις ή πολύπλοκες. Αλλά γιατί η απλότητά τους είναι ισοπεδωτική. Δεν αφήνουν ούτε χαραμάδα για παρερμηνεία, ούτε περιθώριο για ελπίδα, ούτε καν την πολυτέλεια της καθυστέρησης. ​Και τότε, για να επιβιώσεις, εφευρίσκεις κάτι καλύτερο. Ένα ψέμα που δουλεύει. Ένα λειτουργικό ψέμα. Κομψό. Από αυτά που δεν σε διαλύουν, αλλά σε κρατούν όρθιο. ​Αυτό είναι το "ζωτικό ψεύδος".

«Δεν θα σου ζητήσω να κάνεις τίποτε, ούτε ακόμη να είσαι στο πλευρό μου για πάντα. Γιατί αν πρέπει να σου το ζητήσω, δεν το θέλω πλέον.»  Αποδίδεται στην Frida Kahlo. Ας πούμε ότι το είπε κάποιος τέλος πάντων, δεν έχει σημασία. Σημάδια έχει ότι πολλοί συμπεριφέρονται ακριβώς έτσι.  Καλά κάνουν άραγε;

Παιδιά… έχω άσχημα νέα για το software μας. Ένα malfunction στο σύστημα ανταμοιβής μας. Το "μου αρέσει" είναι εμπειρία. Το "θέλω" είναι ώθηση. Σημειώστε το αυτό!  Στον εγκέφαλο αυτά τα δύο δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ναι, και στα δύο εμπλέκεται η ντοπαμίνη. Αλλά όχι με τον ίδιο ρόλο. Η ντοπαμίνη δεν είναι η χημική ουσία της χαράς. Είναι κυρίως η χημική ουσία της αναζήτησης και της κατεύθυνσης. Δηλαδή δεν σε κάνει να απολαμβάνεις. Σε κάνει να κυνηγάς. Και όπως έλεγε κι ο Βέγγος "Ξέρεις από βέσπα;"

Σκέφτηκα εφτά λέξεις που κάνουν όλη τη βρώμικη δουλειά μέσα μας και μετά παριστάνουν τις αθώες. Τις λέμε σαν να είναι το ίδιο πράγμα ενώ δεν είναι ούτε καν κοντά. Θέλω Πρέπει Μπορώ  Χρειάζεται  Έχω ανάγκη  Έχω μάθει Μου αρέσει Τις πετάμε συνήθως χαλαρά, σαν να σημαίνουν το ίδιο πράγμα. Και πάνω σε αυτή τη σύγχυση παίρνουμε αποφάσεις. Το πρόβλημα δεν είναι γλωσσικό. Είναι υπαρξιακό.  Και εξηγούμαι: Ωριμότητα, δεν είναι να ξεχωρίζουμε τη διαφορά για να ξέρουμε ποιά να χρησιμοποιήσουμε στην καθημερινότητά μας (αν και είναι σημαντικό να μπορούμε να επικοινωνούμε όσο ακριβέστερα μπορούμε), αλλά για να ξέρουμε την κινητήρια δύναμη που μας διέπει. 

Η τρομακτική ερωτική ιστορία που δεν γράφτηκε ποτέ επειδή ήταν τόσο συνηθισμένη που κανείς δεν την κατάλαβε τη στιγμή που διαδραματιζόταν. Μόνο καιρό μετά, όταν είχε γίνει ανάμνηση και η θλίψη ήρθε με καθυστέρηση. Δεν γκρίνιαξε. Δεν φώναξε. Δεν απείλησε. Δεν έσπασε τίποτα. Δεν έκανε block.  Δεν ανέβασε story με υπονοούμενα. Απλώς… σταμάτησε να είναι. Και δεν θα ξαναήταν.

Μην μαζεύεις. Ό,τι κατρακυλάει, έχει λόγο. Δεν θυμάμαι να ζήτησα τίποτα. Κάτι όμως μου δόθηκε. Όχι ολόκληρο. Ποτέ ολόκληρο. Δεν υπάρχει άλλο ή δεν αντέχω να δω; Μπορεί να το φαντάστηκα. Μπορεί να φαντάστηκα και εμένα. Δεν ξέρω ποιο από τα δύο είναι χειρότερο.

Αν ξεκινήσω εξηγώντας τον δομισμό και τον μεταδομισμό θεωρητικά, θα τραβάμε τα βυζιά μας από τη βαρεμάρα. Εγώ οριακά σταμάτησα δηλαδή. Αλλά είναι σημαντική η κατανόηση τους στην καθημερινότητά μας. Γι'αυτό υπόσχομαι να τα βάλω κάτω και να τα πολτοποιήσω όσο μπορέσω ώστε να τα καταλάβω εγώ και μαζί με εμένα κι εσείς, εάν δεν τα ξέρατε.

Δεν τον είχε δει καν. Όχι να τον προσέξει κιόλας… Εκείνη τη μέρα, μέσα στον κόσμο του αντιρατσιστικού, στους ήχους, στις φωνές και στις μυρωδιές του φεστιβάλ που εκείνος έμοιαζε με όλους τους άλλους και με κανέναν, εκείνη απλώς υπήρχε. Μιλούσε, γελούσε, κινούταν μέσα στον χώρο, χάζευε στους πάγκους, χωρίς να ξέρει ότι κάπου, λίγο πιο πέρα, την είχε ήδη ξεχωρίσει. Εκείνος την είδε. Και η ιστορία έδειξε ότι δεν την είδε με τον τρόπο που κοιτάς έναν άνθρωπο και τον ξεχνάς μετά από λίγο. Δεν της μίλησε. Δεν έκανε τίποτα. Απλώς την κοιτούσε. Μια σκέψη που δεν είχε ακόμα λέξεις.

Μην ανάψεις το φως. Έτσι φαίνεται καλύτερα. Υπήρχε κάτι εδώ. Όχι πριν. Μετά. Ή ανάμεσα τους. Δεν έχει σημασία. Υπάρχει μια πόρτα. Όχι εδώ. Πιο μέσα. Δεν έχει χερούλι. Την ξέρεις.

Πέθανε ένα κορίτσι 18 χρονών. Αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται να ειπωθεί. Όχι, δεν είναι ανάγκη να ήταν σαν τα κρύα τα νερά. Όχι, δεν χρειάζεται να ήταν αγγελούδι. Όχι, δεν έχει σημασία αν είχε το τέλειο πρόσωπο, τα τέλεια μαλλιά, μάτια ή το τέλειο Instagram. Πέθανε ένα παιδί.

Ο όρος “μαθημένη αβοηθησία” (learned helplessness) περιγράφει ένα ψυχολογικό φαινόμενο που μελετήθηκε από τον Martin Seligman τη δεκαετία του ’60. Σε αυτό το φαινόμενο, ένα άτομο μετά από επαναλαμβανόμενες εμπειρίες όπου δεν είχε έλεγχο στο αποτέλεσμα, σταματά να προσπαθεί. Όχι επειδή δεν μπορεί. Επειδή πείστηκε ότι δεν έχει νόημα. Πρόκειται για μάθηση.  Δεν συμβαίνει ξαφνικά. Είναι αργή εκπαίδευση. Προσπαθείς, δεν αλλάζει κάτι. Ξαναπροσπαθείς, πάλι τίποτα. Συνεχίζεις, ίδιο αποτέλεσμα.

Όταν ξέρεις πολύ καλά να φεύγεις, όλα είναι αφορμή για φευγιό! Υπάρχουν άνθρωποι που ξέρουν να μένουν. Να κάθονται μέσα στα πράγματα, να τα αφήνουν να τους ακουμπήσουν, να τους βαρύνουν, να τους αλλάξουν. Και υπάρχουν κι άλλοι… (πανάθεμά το κεφάλι μας!) Που έχουν μάθει να φεύγουν. Όχι την κατάλληλη στιγμή απαραίτητα. Όχι όταν όλα καταρρέουν, τότε είναι εύκολο. Αλλά λίγο πριν αρχίσουν να χτίζονται.

Ζούμε σε μια εποχή που μιλάει πολύ αλλά τελικά λέει ελάχιστα. Άλλα νιώθουμε, άλλα λέμε, άλλα σκεφτόμαστε, άλλα κάνουμε. Για τους περισσότερους δεν είναι καθόλου δύσκολο να κουνήσουμε το δάχτυλο.  Αν κάτι μας ενοχλήσει, να το πούμε αμέσως. Αν θυμώσουμε, να τσακωθούμε χωρίς διευκρινίσεις. Αν πληγωθούμε, να αναλύσουμε δίχως αύριο την αδικία εις βάρος μας. Το άσχημο έχει δύναμη, έχει ένταση, έχει ορμή.  Ξεφεύγει εύκολα από το στόμα, σαν κάτι που βιάζεται να βγει. Το ωραίο όμως…

Εχθές μου ήρθε μια συνειδητοποίηση που δεν την περίμενα με τίποτα από εμένα! Και ήρθε χαλαρά και άνετα, ένα βράδυ, μέσα σε ένα αθώο κουτσομπολιό.  Δεν ήταν τίποτα βαθύ ή υπαρξιακό. Ήρθε μέσα σε μία χαλαρή συζήτηση, εκεί που λες βλακείες και γελάς αλλά με έκανε να κάτσω λίγο πιο ίσια στην καρέκλα και να πω: «Ωραία… Μήπως έχουμε θέμα εδώ;» Μου λείπει ένας συγκεκριμένος ηθικός φραγμός...!  (Καλά, πολλοί μου λείπουν, αλλά αυτόν ανακάλυψα τώρα. Τους άλλους τους ήξερα.)

Τι χρωστάμε επιτέλους στους γονείς μας; Υπάρχει μια ιδέα που κυκλοφορεί σχεδόν σαν φυσικός νόμος. Τους γονείς μας πρέπει να τους σεβόμαστε. Μας έδωσαν ζωή. Ε λοιπόν η φράση αυτή είναι παγίδα! Δεν χρωστάμε στους γονείς μας για το ότι γεννηθήκαμε. Δεν τους ζητήσαμε να υπάρξουμε. Η γέννησή μας ήταν δική τους απόφαση. Όχι δικό μας χρέος. Και τώρα που είπα το πιο ιερόσυλο που το έχω κι εύκολο, πάμε στο δύσκολο.

Ένα πισωγύρισμα που τίποτα δεν προμήνυε ότι θα συμβεί. Έσωτερικό και απόλυτα ξαφνικό. Εκεί που νόμιζα ότι παω καλά, ότι ξεμπερδεύω με τον κάλο που με ενοχλούσε (έστω στον εγκέφαλο)… Τσουπ. Να ’τος πάλι. Σιγά μην ήταν τόσο εύκολο. Και γιατί να είναι δηλαδή; Επειδή είπαμε πέντε πράγματα με τον ψυχοβγάλτη και κατάλαβα; Παπάρια! Η κατανόηση δεν έχει καμία σχέση με την αντίδραση. Με το ένστικτο της επιβίωσης. Επειδή κατάλαβα τι φοβάμαι και γιατί, σημαίνει ότι θα σταματήσω κιόλας; Αστεία πράγματα... Άρα σήμερα, αυτό που θα περιγράψω είναι ένα πισωγύρισμα μπας και το καταλάβω κι εγώ... 

Τώρα θα πλατιάσω με τις φιλοσοφίες μου που δεν ακουμπάνε πουθενά πέρα από προσωπικές παρατηρήσεις. Δηλαδή... άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε. Θα ξεκινήσω με βαρύγδουπη δήλωση. Δικαίωμα μου. Δικό μου είναι το μπλογκ, το βάζω κάτω και το πατάω! Το πάθος δεν πεθαίνει από τον χρόνο.  Γνώμη μου, οκ;  Πεθαίνει από πολύ συγκεκριμένες αιτίες. Άρα... πού πάει το πάθος όταν χάνεται; Ο περισσότερος κόσμος δεν το χάνει. Το ανταλλάσσει. Και συνήθως το κάνει πρόθυμα.

Ναι… αυτό είναι το πιο ύπουλο είδος φυλακής. Όχι εκείνη που σου επιβάλλουν. Εκείνη που σε προγραμματίζει να λειτουργείς "με μια συγκεκριμένη λογική", μέχρι που δεν μπορείς καν να "χαλάσεις". Να βλέπεις, να αντιλαμβάνεσαι, να κρατάς ισορροπίες, να μην εκτροχιάζεσαι… κι όμως, βαθιά μέσα, θες έστω για λίγο να μην ξέρεις τι κάνεις. Να πεις, "άντε γαμηθείτε ρε. Θα είμαι χαζή, παρορμητική, ό,τι να ’ναι".

Υπάρχει ένα σημείο που όλοι περνάμε από εκεί...  Ας το πάρω όμως από την αρχή. Ξέρετε τι θα ήθελα; Μια εφαρμογή να μου φτιάχνει το κεφάλι όπως το GPS φτιάχνει μια διαδρομή. Πάρε 5 αναπνοές. Πες κάτι καλό για σένα. Πιες λίγο νερό. Κάνε δύο γύρους γύρω από τον εαυτό σου φτύνοντας τον κόρφο σου... Και κάπου εκεί να εμφανίζεται το μήνυμα: Συγχαρητήρια, δεν έχεις πια υπαρξιακά!