Κατηγορια
Λογοτεχνήματα
14 Αυγούστου 2026
Το να βρίσκεσαι ανάμεσα σε πολλούς ανθρώπους δεν σημαίνει ότι είσαι συνδεδεμένος. Μερικές φορές, οι κοινωνικοί κύκλοι είναι απλώς μια θορυβώδης εκδοχή της μοναξιάς. Οι σχέσεις που δεν αγγίζουν την ψυχή δεν γεμίζουν το κενό. Το τονίζουν.
"Υπερκορεσμός από επιφανειακές σχέσεις",
Alain de Botton
Alain de Botton
Να μια παρεξήγηση που τη μαθαίνουμε από μικροί και τη κουβαλάμε μέχρι πολύ αργότερα από όσο θα έπρεπε.
Ότι η μοναξιά είναι η απουσία ανθρώπων.
Ε, δεν είναι.
07 Αυγούστου 2026
Γιατί κάποιοι ερωτεύονται την αβεβαιότητα;
"Γιατί διαλέγω πάντα ανθρώπους που δεν μπορώ να έχω;"
"Γιατί όταν κάποιος με αγαπάει πραγματικά, κάτι μέσα μου παγώνει;"
"Γιατί όταν απομακρύνεται, τον θέλω περισσότερο;"
Αν αυτές οι ερωτήσεις σου φαίνονται γνώριμες, τότε ίσως ο Μοράβια να ήξερε κάτι πολύ πριν εμφανιστεί η σύγχρονη ψυχολογία.
"Η Πλήξη" του Μοράβια δεν μιλάει για τον έρωτα. Μιλάει για το κενό που προσπαθούμε να καλύψουμε με τον έρωτα.
- Είμαι ερωτευμένος.
- Είσαι; Ή μήπως είσαι τρομοκρατημένος;
Να μια ερώτηση που δεν κάνουμε σχεδόν ποτέ.
Διαβάζοντας την Πλήξη του Αλμπέρτο Μοράβια, ήταν εύκολο να πιστέψω ότι πρόκειται για ένα μυθιστόρημα εμμονής. Ένας άντρας γνωρίζει μια γυναίκα, την ποθεί, τη χάνει, τη ζηλεύει, προσπαθεί να την κρατήσει και στο τέλος χάνεται μέσα στην ίδια του την ανάγκη.
24 Ιουλίου 2026
Ο άνθρωπος που έγραψε ένα βιβλίο 15.145 σελίδων χωρίς να περιμένει να το διαβάσει ποτέ κανείς, λεγόταν Χένρι Ντάργκερ.
Τι κάνει έναν επιστάτη νοσοκομείου από το Σικάγο, που έζησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του αόρατος, να δημιουργεί έναν ολόκληρο κόσμο χωρίς να περιμένει ποτέ ότι θα τον δει κάποιος;
Δεν είχε σπουδάσει λογοτεχνία.
Δεν είχε καλλιτεχνική εκπαίδευση.
Δεν είχε κοινό.
Δεν είχε εκδότη.
Δεν είχε καν φίλους που να γνωρίζουν τι έκανε όταν γύριζε σπίτι από τη δουλειά.
Κι όμως...
Για δεκαετίες, κάθε βράδυ, ανέβαινε στη μικρή σοφίτα όπου ζούσε και συνέχιζε να χτίζει έναν ολόκληρο κόσμο.
 |
| Οι φωτογραφίες του Χένρι Ντάργκερ είναι ελάχιστες. Δεν ήταν άνθρωπος που επιδίωκε οποιαδήποτε δημοσιότητα. Οι περισσότερες γνωστές εικόνες του προέρχονται από τα τελευταία χρόνια της ζωής του, λίγο πριν ή μετά τη μεταφορά του σε γηροκομείο. Αυτή είναι η πιο γνωστή φωτογραφία του, τραβηγμένη από τον φωτογράφο David Berglund το 1971, περίπου δύο χρόνια πριν πεθάνει. |
26 Ιουνίου 2026
είσαι όμορφη.
Να είσαι έξυπνη,
να είσαι πνευματώδης,
να είσαι ενδιαφέρουσα,
να είσαι αστεία,
να είσαι περιπετειώδης,
να είσαι τρελή,
να είσαι ταλαντούχα.
Υπάρχουν χίλια άλλα πράγματα για να είσαι εκτός από όμορφη.
Και τι είναι όμορφο τέλος πάντων, εκτός από ένα σύνολο γραμμάτων που δένονται μεταξύ τους για να κάνουν μια λέξη;
Να είστε ο δικός σας ορισμός του καταπληκτικού. Αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό από οτιδήποτε όμορφο."
να είσαι πνευματώδης,
να είσαι ενδιαφέρουσα,
να είσαι αστεία,
να είσαι περιπετειώδης,
να είσαι τρελή,
να είσαι ταλαντούχα.
Υπάρχουν χίλια άλλα πράγματα για να είσαι εκτός από όμορφη.
Και τι είναι όμορφο τέλος πάντων, εκτός από ένα σύνολο γραμμάτων που δένονται μεταξύ τους για να κάνουν μια λέξη;
Να είστε ο δικός σας ορισμός του καταπληκτικού. Αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό από οτιδήποτε όμορφο."
Nikita Gill, Don't Be Beautiful
Έχω βαρεθεί να διαβάζω λίστες για το πώς πρέπει να είναι κάποιος. Για τις γυναίκες δε... Να είναι έξυπνη, να είναι αστεία, να είβαι περιπετειώδης... Λες και είμαστε προϊόντα στο ράφι που πρέπει να βελτιώσουν το packaging τους για να πιάσουν καλύτερη τιμή.
18 Ιουνίου 2026
απογυμνώσει, θα σε ταπεινώσει . Όχι από εμπάθεια, αλλά από μια βαθιά, σχεδόν νομοτελειακή ανάγκη να σου θυμίσει τα όριά σου. Για χρόνια, οχυρωμένος πίσω από μια νεύρωση ελέγχου, πίστευες πως κρατάς τα σκοινιά.
15 Ιουνίου 2026
Κάποια βιβλία τα διαβάζεις, τα κλείνεις και συνεχίζεις τη ζωή σου και κάποια μοιάζουν με καθρέφτη. Κάθε φορά που τα ξεφυλλίζεις, βλέπεις μέσα τους έναν διαφορετικό εαυτό σου. Ο Δον Κιχώτης του Μιγκέλ ντε Θερβάντες ανήκει αναμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία για μένα. Στην επιφάνεια, η ιστορία του μοιάζει σχεδόν κωμική.
31 Μαΐου 2026
Υπάρχει μια ιδέα του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι που δεν κάθεται ήσυχα στο κεφάλι μου από τότε που την διάβασα. Δεν είναι από εκείνες τις φράσεις που τις κάνεις quote στο Instagram για να νιώσεις σοφός.
Λέει, περίπου, το εξής: Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να είναι ευτυχισμένος. Είναι φτιαγμένος για να μπλέκει.
Και δεν το κάνει επειδή δεν ξέρει τι θέλει. Το κάνει επειδή, ακόμα κι όταν πάρει αυτό που επιθυμεί, κάτι μέσα του αρχίζει να τσινάει. Κάτι αρχίζει να σαλεύει και θέλει να ανακατέψει το τσουκάλι.
29 Απριλίου 2026
Μην μαζεύεις.
Ό,τι κατρακυλάει, έχει λόγο.
Δεν θυμάμαι να ζήτησα τίποτα.
Κάτι όμως μου δόθηκε.
Όχι ολόκληρο. Ποτέ ολόκληρο.
Δεν υπάρχει άλλο ή δεν αντέχω να δω;
Μπορεί να το φαντάστηκα.
Μπορεί να φαντάστηκα και εμένα.
Δεν ξέρω ποιο από τα δύο είναι χειρότερο.
18 Απριλίου 2026
Μην ανάψεις το φως.
Έτσι φαίνεται καλύτερα.
Υπήρχε κάτι εδώ.
Όχι πριν. Μετά.
Ή ανάμεσα τους. Δεν έχει σημασία.
Έτσι φαίνεται καλύτερα.
Υπήρχε κάτι εδώ.
Όχι πριν. Μετά.
Ή ανάμεσα τους. Δεν έχει σημασία.
Υπάρχει μια πόρτα.
Όχι εδώ. Πιο μέσα.
Δεν έχει χερούλι.
Την ξέρεις.
12 Φεβρουαρίου 2026
"Το μόνο πράγμα που παίρνει μαζί του πεθαίνοντας ο άνθρωπος είναι το μικρό εκείνο μέρος της περιουσίας του που ίσα ίσα δεν ενδιαφέρει κανέναν άλλο. Κάτι λίγες αισθήσεις ή στιγμές· δυο τρεις νότες κυμάτων, την ώρα που το μαλλί το παίρνει ο αέρας με τα γλυκά ψιθυρίσματα μες στο σκοτάδι· ολίγες μέντες από δυο κοντά κοντά βαλμένες ανάσες· ένα τραγούδι, βαρύθυμο, σαν βράχος μαύρος· και το δάκρυ, το δάκρυ της μιας φοράς, το για πάντα. Όλα όσα, μ’ άλλα λόγια, κάνουν την αληθινή του φωτογραφία, την καταδικασμένη, να χαθεί και να μην επαναληφθεί ποτέ."
ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ "Τα δημόσια και τα ιδιωτικά"
Και μετά... μένουν αυτά που δεν κληροδοτούνται.
Οι στιγμές.
Ο Ελύτης το έγραψε αλλιώς.
Εγώ το έμαθα αλλιώς.
Ξέρεις, κανείς δεν μας προετοιμάζει για το τι θα συμβεί αφού σταματήσουν τα συλλυπητήρια, αφού η γη συνεχίζει να γυρίζει σαν να μην συνέβη τίποτα. Η κηδεία τελειώνει. Οι άνθρωποι φεύγουν (στη δική μου περίπτωση τους διώχνω), τα τηλέφωνα σωπαίνουν, η πόρτα κλείνει και μένεις μόνο με μια σιωπή που καθιζάνει στα δωμάτια. Κάθεται δίπλα σου, κοιμάται μαζί σου. Στην αρχή το να πας σπίτι είναι μια από τις δυσκολότερες στιγμές.
18 Νοεμβρίου 2025
«Επέτρεψε στον εαυτό του να επηρεαστεί από την πεποίθησή του ότι τα ανθρώπινα όντα δε γεννιούνται μια για πάντα την ημέρα που τα γεννάει η μητέρα τους, αλλά όταν η ζωή τα υποχρεώνει ξανά και ξανά να γεννούν τον εαυτό τους».
~ Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
09 Νοεμβρίου 2025
Αυτὸ ποὺ πονάει πιὸ πολὺ
Δὲν εἶναι ὁ χρόνος ποὺ περνάει...
Δὲν εἶναι μία ἀπώλεια...μία ἔλλειψη…
οὔτε καν η λάθος ρότα που ἔχεις πάρει στη ζωή…
04 Οκτωβρίου 2025
Virginia Woolf's essay collection
The Common Reader.
26 Σεπτεμβρίου 2024
Σ’ αγαπάω μ’ ακούς;
Κλαίω, πως αλλιώς, αφού αγαπιούνται οι άνθρωποι
κλαίω για τα χρόνια που έρχονται χωρίς εμάς
και τραγουδάω για τα αλλά που πέρασαν, εάν είναι αλήθεια.
Για τα «πίστεψέ με» και τα «μη.»
κλαίω για το σώμα πού άγγιξα και είδα τον κόσμο.
Κλαίω, πως αλλιώς, αφού αγαπιούνται οι άνθρωποι
κλαίω για τα χρόνια που έρχονται χωρίς εμάς
και τραγουδάω για τα αλλά που πέρασαν, εάν είναι αλήθεια.
Για τα «πίστεψέ με» και τα «μη.»
κλαίω για το σώμα πού άγγιξα και είδα τον κόσμο.
Έτσι μιλώ για ‘σένα και για ‘μένα...
μ'ακούς;
26 Αυγούστου 2024
Ἡ πιὸ μεγάλη ἀρετὴ τοῦ ἀνθρώπου, εἶναι νὰ ᾿χει καρδιά.
Μὰ ἡ πιὸ μεγάλη ἀκόμα, εἶναι ὅταν χρειάζεται νὰ παραμερίσει τὴν καρδιά του...
...Θὰ θυμᾶμαι πάντα τα μάτια σου, φλογερὰ καὶ μεγάλα, σὰ δύο νύχτες ἔρωτα, μὲς στὸν ἐμφύλιο πόλεμο...
Μὰ ἡ πιὸ μεγάλη ἀκόμα, εἶναι ὅταν χρειάζεται νὰ παραμερίσει τὴν καρδιά του...
...Θὰ θυμᾶμαι πάντα τα μάτια σου, φλογερὰ καὶ μεγάλα, σὰ δύο νύχτες ἔρωτα, μὲς στὸν ἐμφύλιο πόλεμο...
26 Ιουλίου 2024
Θολά προμηνύματα για κάποια μακρινά κι αναπότρεπτα ταξίδια
Τώρα πια δε φωνάζω τώρα πια δε σκέφτομαι κάτι σταμάτησε μέσα μου
Μπορώ να δω τη μορφή μου στον καθρέφτη· μπορώ να διακρίνω μια μάσκα χλωμή κι ολότελα ξένη.
Θά ’ρθω μια μέρα, γυμνός απ’ αγάπη και μίσος
Αλύγιστος κι αδυσώπητος, μ’ οδηγό τη σιωπή μου και σύντροφο.
Φίλε: αν νομίζεις πως δεν ήρθα πάλι αργά, δείξε μου κάποιο δρόμο
Εσύ που ξέρεις τουλάχιστον πως γυρεύω ένα τίποτα για να πιστέψω πολύ και να πεθάνω.
Μανόλης Αναγνωστάκης
19 Ιουνίου 2014
Δε σ' αγαπώ σαν να 'σουν ρόδο αλατιού, τοπάζι,
σαΐτα από γαρούφαλα που τη φωτιά πληθαίνουν:
σ' αγαπώ ως αγαπιούνται κάποια πράγματα σκούρα,
μυστικά, μέσ' από την ψυχή και τον ίσκιο.
Σ' αγαπώ καθώς κάποιο φυτό που δεν ανθίζει,
μα που μέσα του κρύβει το λουλουδόφως όλο,
και ζει απ' τον έρωτά σου σκοτεινό στο κορμί μου
τ' άρωμα που σφιγμένο μ' ανέβηκε απ' το χώμα.
Σ' αγαπώ μη γνωρίζοντας πώς, από πού και πότε,
σ' αγαπώ στα ίσια δίχως πρόβλημα ή περηφάνια:
σ' αγαπώ έτσι γιατί δεν ξέρω μ' άλλον τρόπο,
παρά μ' ετούτον όπου δεν είμαι μήτε είσαι,
που το χέρι σου πάνω μου το νιώθω σαν δικό μου,
που όταν κοιμάμαι κλείνουν και τα δικά σου μάτια.
Pablo Neruda
27 Νοεμβρίου 2012
Λένε? Ξεχνούν
Δε λένε? Θα πουν
Κάνουν? Μοιραίο
Δεν κάνουν? Το ίδιο είναι
Γιατί να ελπίζουμε? Όλα όνειρο είναι...
Φερνάντο Πεσσόα
05 Αυγούστου 2012
"Θα σου πω γιατί γελούν μαζί σου, ανθρωπάκο: επειδή σε παίρνω στα
σοβαρά, πολύ στα σοβαρά. Το σκεπτικό σου πάντα χάνει την ουσία. Μου
θυμίζεις δεινό σκοπευτή που σκόπιμα χάνει το κέντρο του στόχου, από
καπρίτσιο. Διαφωνείς; Θα σου το αποδείξω. Αν η σκέψη σου επικεντρωνόταν
στην ουσία, θα 'χες γίνει κύριος της ζωής σου από καιρό."Βίλχεμ Ράιχ «Άκου ανθρωπάκο» 1953.
Ο ανθρωπάκος δεν θέλει να ακούσει την αλήθεια για τον εαυτό του. Δεν
θέλει να σηκώσει το φορτίο της μεγάλης ευθύνης που τον βαρύνει, είτε του
αρέσει, είτε όχι. Θέλει να παραμείνει ανθρωπάκος, ή να γίνει μεγάλος
ανθρωπάκος. Θέλει να γίνει πλούσιος, εργατοπατέρας, επικεφαλής του
συλλόγου βετεράνων ή πρόεδρος του φιλόπτωχου. Δεν θέλει, όμως, να
αναλάβει την ευθύνη για τη δουλειά του, για τα αποθέματα τροφίμων, για
το οικιστικό, τη συγκοινωνία, την παιδεία, τις επιστημονικές έρευνες, τη
διοίκηση ή οτιδήποτε άλλο…
Προκειμένου να ξεφύγεις από την κατάσταση του σκλάβου που είναι
αφοσιωμένος σε έναν και μοναδικό αφέντη και να γίνεις σκλάβος του
καθενός, πρέπει πρώτα να σκοτώσεις τον δυνάστη. Δίχως, όμως,
επαναστατικά κίνητρα και υψηλά ιδανικά περί ελευθερίας, δεν μπορείς να
διαπράξεις έναν τέτοιο πολιτικό φόνο…
Δεν είμαι λευκός μήτε μαύρος, κόκκινος ή κίτρινος. Δεν είμαι χριστιανός, ούτε Εβραίος, μουσουλμάνος ή μορμόνος. Δεν είμαι πολύγαμος, μήτε ομοφυλόφιλος ή αναρχικός. Όταν αγκαλιάζω μια γυναίκα, είναι επειδή την αγαπώ και την ποθώ κι όχι
επειδή έχω πιστοποιητικό γάμου ή είμαι σεξουαλικά πεινασμένος. Δεν δέρνω τα παιδιά. Δεν ψαρεύω, δεν κυνηγώ κι ας είμαι καλός σκοπευτής
κι ας αγαπώ τη σκοποβολή. Δεν παίζω μπριτζ και δε δίνω πάρτι για να
διαδώσω τις ιδέες μου. Αν οι ιδέες μου ευσταθούν, θα διαδοθούν από μόνες
τους.
Δεν υποβάλλω τις εργασίες μου σε καμιά ιατρική αυθεντία, εκτός κι αν τις
κατανοεί καλύτερα από μένα. Εγώ αποφασίζω ποιος κατανοεί τις
ανακαλύψεις μου και ποιος όχι. Τηρώ κάθε λογικό νόμο κατά γράμμα, αλλά μάχομαι τους απαρχαιωμένους ή
τους εξωφρενικούς. (Μη βιαστείς να καταφύγεις στον εισαγγελέα,
ανθρωπάκο! Αν είναι έντιμος άνθρωπος, το ίδιο κάνει κι εκείνος).
Θέλω τα παιδιά και οι νέοι να απολαμβάνουν το σωματικό έρωτα δίχως αναστολές.
Δεν θεωρώ ότι για να είναι κανείς θρήσκος, με την καλύτερη, αυθεντικότερη έννοια, πρέπει να καταστρέψει την ερωτική του ζωή και να μουμιοποιηθεί, στην ψυχή και το σώμα. Γνωρίζω πως εκείνο που αποκαλείς «Θεός» υπάρχει πραγματικά, αλλά όχι με τη μορφή που φαντάζεσαι. Ο Θεός είναι η πρωταρχική κοσμική ενέργεια, ο έρωτας στο κορμί σου, η ακεραιότητα του χαρακτήρα σου και το αίσθημα της φύσης, μέσα σου και γύρω σου…
Θέλω τα παιδιά και οι νέοι να απολαμβάνουν το σωματικό έρωτα δίχως αναστολές.
Δεν θεωρώ ότι για να είναι κανείς θρήσκος, με την καλύτερη, αυθεντικότερη έννοια, πρέπει να καταστρέψει την ερωτική του ζωή και να μουμιοποιηθεί, στην ψυχή και το σώμα. Γνωρίζω πως εκείνο που αποκαλείς «Θεός» υπάρχει πραγματικά, αλλά όχι με τη μορφή που φαντάζεσαι. Ο Θεός είναι η πρωταρχική κοσμική ενέργεια, ο έρωτας στο κορμί σου, η ακεραιότητα του χαρακτήρα σου και το αίσθημα της φύσης, μέσα σου και γύρω σου…
Δεν έχεις κανένα αισθητήριο για να διακρίνεις τον πραγματικά μεγάλο
άνθρωπο. Ο χαρακτήρας του, τα βάσανά του, η λαχτάρα του, η οργή του κι ο
αγώνας του για σένα σου είναι άγνωστα. Αγνοείς εντελώς πως υπάρχουν
άντρες και γυναίκες που, από φύση τους, είναι ανίκανοι να σε καταπιέσουν
και να σε εκμεταλλευτούν άντρες και γυναίκες που θέλουν να είσαι
ελεύθερος, πραγματικά κι αληθινά ελεύθερος. Μα αντιπαθείς τούτους τους
άντρες και τις γυναίκες, επειδή είναι έξω από τη φύση σου. Είναι απλοί
και ειλικρινείς. Εκτιμούν την αλήθεια, όσο εκτιμάς εσύ την κομπίνα.
Βλέπουν μέσα σου σαν να ‘σαι διάφανος, αλλά δε σε περιφρονούν. Θλίβονται
για την κατάντια του ανθρώπου. Μα διαισθάνεσαι πως βλέπουν μέσα σου και
νιώθεις να απειλείσαι.
Αναγνωρίζεις τη μεγαλοσύνη τους, ανθρωπάκο, μόνο
όταν πολλά άλλα ανθρωπάκια σού πουν ότι είναι μεγάλοι. Φοβάσαι τους
μεγάλους ανθρώπους, την επαφή τους με τη ζωή και την αγάπη τους γι’
αυτή. Όμως ο μεγάλος άνθρωπος σε αγαπά, όπως θα αγαπούσε κάθε ζωντανό
πλάσμα. Δεν θέλει να υποφέρεις, όπως υποφέρεις χιλιάδες χρόνια τώρα. Δεν
θέλει να λες ανοησίες, όπως λες εδώ και χιλιάδες χρόνια. Δεν θέλει να
δουλεύεις σαν μουλάρι, επειδή αγαπά τη ζωή και θέλει να την απαλλάξει
από τα βάσανα και τον εξευτελισμό.
Ωθείς τους πραγματικά μεγάλους ανθρώπους να σε περιφρονούν, να
αποστρέφουν με θλίψη το κεφάλι στη θέα της μικρότητάς σου, να σε
αποφεύγουν και, το χειρότερο, να σε λυπούνται… Χαρακτηρίζεις τον αληθινά
μεγάλο άνθρωπο εγκληματία ή εν δυνάμει εγκληματία και τρελό, επειδή ο
μεγάλος άνθρωπος, αντίθετα από σένα, δεν βάζει στόχο στη ζωή του τα
πλούτη, την κοινωνική αποκατάσταση της κόρης του μ’ έναν καλό γάμο, την
πολιτική καριέρα ή τους ακαδημαϊκούς τίτλους. Έτσι, επειδή είναι
διαφορετικός από σένα, τον αποκαλείς «μεγαλοφυία» ή «παλαβιάρη». Εκείνος
από την πλευρά του είναι πρόθυμος να παραδεχτεί πως δεν είναι
μεγαλοφυία, μα ένα απλό, ζωντανό πλάσμα. Τον χαρακτηρίζεις ακοινώνητο,
επειδή προτιμά να μένει μόνος με τις σκέψεις του, παρά να ακούει ανόητες
φλυαρίες στις κοινωνικές εκδηλώσεις σου. Τον αποκαλείς τρελό επειδή
ξοδεύει τα λεφτά του σε επιστημονικές έρευνες, αντί να τα επενδύει στο
χρηματιστήριο, όπως εσύ. Έχεις το θράσος, ανθρωπάκο, στον αβυσσαλέο
εκφυλισμό σου, να αποκαλείς έναν απλό, ειλικρινή άνθρωπο «ανώμαλο». Τον
συγκρίνεις με τον εαυτό σου, τον μετράς με τα ευτελή σου κριτήρια και
βρίσκεις πως δεν φτάνει τις απαιτήσεις της δικής σου ομαλότητας. Δεν
μπορείς να δεις, ανθρωπάκο. Αρνείσαι να αναγνωρίσεις ότι εξωθείς αυτόν
τον άνθρωπο, που σε αγαπά και θέλει να σε βοηθήσει, μακριά από κάθε
μορφή κοινωνικής ζωής, επειδή την έχεις καταντήσει αφόρητη, είτε στο
σαλόνι, είτε στην ταβέρνα…
Ο μεγάλος άνθρωπος σκέφτεται προσεκτικά, αλλά όταν αφοσιωθεί σε μια
ιδέα, βλέπει πολύ μακριά. Κι εσύ, ανθρωπάκο, όταν η ιδέα του
αποδεικνύεται σωστή κι αντέχει στο πέρασμα του χρόνου, εκεί που η δική
σου είναι ρηχή κι εφήμερη, του φέρεσαι σαν να ‘ναι απόβλητος. Εξωθώντας
τον στο περιθώριο, σπέρνεις μέσα του τον τρομερό σπόρο της μοναξιάς. Όχι
τον σπόρο που γεννά μεγάλες πράξεις, αλλά τον σπόρο του φόβου πως θα
τον παρεξηγήσεις και θα τον προσβάλλεις. Γιατί είσαι «ο λαός», «η κοινή
γνώμη», «η συνείδηση της κοινωνίας». Αναλογίστηκες ποτέ σου, ανθρωπάκο,
τη γιγάντια ευθύνη που συνεπάγεται αυτή η ιδιότητα σου; Αναρωτήθηκες
ποτέ -πες μου ειλικρινά!- κατά πόσο, από την άποψη της μακροπρόθεσμης
κοινωνικής εξέλιξης, της φύσης, ή των μεγάλων επιτεύξεων της
ανθρωπότητας, από τη σκοπιά του Ιησού, για παράδειγμα, ο τρόπος σκέψης
σου είναι σωστός ή λάθος; Όχι, δεν αναρωτιέσαι ποτέ αν ο τρόπος σκέψης
σου είναι σωστός ή λάθος. Αναρωτιέσαι μονάχα τι θα πει ο γείτονάς σου ή,
αν πράττεις το σωστό, πόσα λεφτά θα σου κοστίσει. Αυτά είναι τα μόνα
που αναρωτιέσαι, ανθρωπάκο -αυτά και τίποτ’ άλλο!…
Προκειμένου να κερδίσει την εύνοιά σου, ανθρωπάκο, να κερδίσει την
άχρηστη φιλία σου, ένας μεγάλος άνθρωπος πρέπει να προσαρμοστεί στον
δικό σου τρόπο ζωής, να λέει εκείνο που θα ‘θελες να ακούσεις, να
στολιστεί τις αρετές σου. Μα τότε δεν θα ήταν μεγάλος, αληθινός κι
απλός. Αν είχε τις δικές σου αρετές, τη γλώσσα και τη φιλία σου, δεν θα
‘ταν μεγάλος άνθρωπος. Άλλωστε, το βλέπεις καθαρά ότι οι φίλοι σου,
αυτοί που λένε ό,τι θες να ακούσεις, δεν υπήρξαν ποτέ μεγάλοι άνθρωποι…
Γυρεύεις την ευτυχία δήθεν αλλά θεωρείς τη σιγουριά σημαντικότερη,
ακόμα κι αν σου στοιχίζει τα μαλλιοκέφαλά σου ή σου καταστρέφει τη ζωή.
Κι εφόσον δεν έμαθες ποτέ ν’ αρπάζεις την ευτυχία, να την απολαμβάνεις
και να την προστατεύεις, σου λείπει το σθένος της ακεραιότητας.
Να σου
πω, ανθρωπάκο, τι σόι άνθρωπος είσαι; Ακούς τις διαφημίσεις στο
ραδιόφωνο, διαφημίσεις για καθαρτικά, οδοντόπαστες, βερνίκι παπουτσιών,
αποσμητικά και όλα τ’ άλλα. Μα δεν έχεις συναίσθηση της αβυσσαλέας
ηλιθιότητας, της αηδιαστικής κακογουστιάς στο τραγούδι της σειρήνας, που
είναι επιμελώς μελετημένο να τραβάει την προσοχή σου…
Το σκεπτικό σου πάντα χάνει την ουσία. Μου θυμίζεις δεινό σκοπευτή
που σκόπιμα χάνει το κέντρο του στόχου, από καπρίτσιο. Διαφωνείς; Θα σου
το αποδείξω.
Αν η σκέψη σου επικεντρωνόταν στην ουσία, θα ‘χες γίνει κύριος της
ζωής σου από καιρό. Θα σου δώσω ένα παράδειγμα της σκέψης σου.
«Για όλα φταίνε οι Εβραίοι», λες.
«Τι είναι ο Εβραίος;», σε ρωτώ.
«Κάποιος που στις φλέβες του κυλάει εβραϊκό αίμα», απαντάς.
«Και πώς ξεχωρίζεις το εβραϊκό αίμα από το αίμα των άλλων;».
«Τι είναι ο Εβραίος;», σε ρωτώ.
«Κάποιος που στις φλέβες του κυλάει εβραϊκό αίμα», απαντάς.
«Και πώς ξεχωρίζεις το εβραϊκό αίμα από το αίμα των άλλων;».
Η ερώτηση σου προκαλεί σύγχυση. Μπερδεύεσαι, κομπιάζεις. Ύστερα λες:
«Εννοούσα ότι ανήκει στην εβραϊκή φυλή».
«Τι είναι η φυλή;», σε ρωτώ.
«Η φυλή; Αυτό είναι προφανές. Όπως υπάρχει γερμανική φυλή, έτσι υπάρχει κι εβραϊκή».
«Και ποια είναι τα χαρακτηριστικά της εβραϊκής φυλής;».
«Ο Εβραίος έχει μαύρα μαλλιά, μακριά, γαμψή μύτη και διαπεραστικό βλέμμα. Οι Εβραίοι είναι άπληστοι και κεφαλαιοκράτες».
«Αν δεις ένα Γάλλο της Μεσογείου ή έναν Ιταλό δίπλα σ’ έναν Εβραίο, θα τον ξεχωρίσεις;».
«Ε, όχι, για να είμαι ειλικρινής…».
«Τότε, λοιπόν, τι είναι ο Εβραίος; Το αίμα του δε διαφέρει από το αίμα των άλλων. Η εμφάνιση του δεν διαφέρει από εκείνη ενός Γάλλου ή ενός Ιταλού. Και μια και το ‘φερε η συζήτηση, έχεις δει Γερμανοεβραίους;».
«Μοιάζουν με τους Γερμανούς».
«Τι είναι ο Γερμανός;».
«Ο Γερμανός ανήκει στη βόρεια φυλή των Αρίων».
«Οι Ινδοί είναι Άριοι;».
«Ναι».
«Είναι βόρειοι;».
«Όχι».
«Είναι ξανθοί;».
«Όχι».
«Βλέπεις; Δεν ξέρεις καν τι είναι ο Εβραίος και τι ο Γερμανός».
«Μα, υπάρχουν Εβραίοι!».
«Ασφαλώς και υπάρχουν. Όπως υπάρχουν χριστιανοί και μωαμεθανοί».
«Σωστά! Να, αυτό εννοούσα, την εβραϊκή θρησκεία».
«Ήταν Ολλανδός ο Ρούσβελτ;».
«Όχι».
«Και γιατί ονομάζεις τον Εβραίο απόγονο του Δαβίδ κι όχι τον Ρούσβελτ Ολλανδό;».
«Με τον Εβραίο είναι διαφορετικό».
«Σε τι διαφέρει;».
«Δεν ξέρω»…
«Εννοούσα ότι ανήκει στην εβραϊκή φυλή».
«Τι είναι η φυλή;», σε ρωτώ.
«Η φυλή; Αυτό είναι προφανές. Όπως υπάρχει γερμανική φυλή, έτσι υπάρχει κι εβραϊκή».
«Και ποια είναι τα χαρακτηριστικά της εβραϊκής φυλής;».
«Ο Εβραίος έχει μαύρα μαλλιά, μακριά, γαμψή μύτη και διαπεραστικό βλέμμα. Οι Εβραίοι είναι άπληστοι και κεφαλαιοκράτες».
«Αν δεις ένα Γάλλο της Μεσογείου ή έναν Ιταλό δίπλα σ’ έναν Εβραίο, θα τον ξεχωρίσεις;».
«Ε, όχι, για να είμαι ειλικρινής…».
«Τότε, λοιπόν, τι είναι ο Εβραίος; Το αίμα του δε διαφέρει από το αίμα των άλλων. Η εμφάνιση του δεν διαφέρει από εκείνη ενός Γάλλου ή ενός Ιταλού. Και μια και το ‘φερε η συζήτηση, έχεις δει Γερμανοεβραίους;».
«Μοιάζουν με τους Γερμανούς».
«Τι είναι ο Γερμανός;».
«Ο Γερμανός ανήκει στη βόρεια φυλή των Αρίων».
«Οι Ινδοί είναι Άριοι;».
«Ναι».
«Είναι βόρειοι;».
«Όχι».
«Είναι ξανθοί;».
«Όχι».
«Βλέπεις; Δεν ξέρεις καν τι είναι ο Εβραίος και τι ο Γερμανός».
«Μα, υπάρχουν Εβραίοι!».
«Ασφαλώς και υπάρχουν. Όπως υπάρχουν χριστιανοί και μωαμεθανοί».
«Σωστά! Να, αυτό εννοούσα, την εβραϊκή θρησκεία».
«Ήταν Ολλανδός ο Ρούσβελτ;».
«Όχι».
«Και γιατί ονομάζεις τον Εβραίο απόγονο του Δαβίδ κι όχι τον Ρούσβελτ Ολλανδό;».
«Με τον Εβραίο είναι διαφορετικό».
«Σε τι διαφέρει;».
«Δεν ξέρω»…
Όταν αποκαλείς κάποιον περιφρονητικά «Εβραίο», η αίσθηση της
μηδαμινότητάς σου ξαλαφρώνει… Αποκαλείς Εβραίο όποιον σου εμπνέει είτε
υπερβολικό, είτε ελάχιστο σεβασμό. Σαν να ‘σαι αντιπρόσωπος κάποιας
ανώτερης δύναμης επί της γης, ανέλαβες να αποφασίζεις ποιος είναι και
ποιος δεν είναι Εβραίος. Αμφισβητώ το δικαίωμά σου να το κρίνεις αυτό,
είτε είσαι τιποτένιος Άριος, είτε τιποτένιος Εβραίος. Μόνο εγώ έχω το
δικαίωμα να πω τι είμαι. Είμαι βιολογικός και πολιτιστικός μιγάς κι
είμαι περήφανος γι’ αυτό. Τόσο στο σώμα όσο και στην ψυχή, είμαι
παράγωγο όλων των τάξεων, των φυλών και των εθνών. Δεν υποκρίνομαι πως
είμαι φυλετικά και κοινωνικά αμιγής όπως εσύ, ούτε σωβινιστής όπως εσύ,
ασήμαντε φασίστα, όποια κι αν είναι η εθνικότητα σου, η φυλή και η τάξη
σου. Άκουσα πως δεν δέχτηκες στην Παλαιστίνη κάποιον Εβραίο μηχανικό,
επειδή ήταν απερίτμητος. Δεν έχω τίποτα κοινό με τους Εβραίους φασίστες,
όπως και με τους υπόλοιπους φασίστες του πλανήτη. Δεν με συγκινεί η
εβραϊκή γλώσσα, η εβραϊκή θρησκεία, ή η εβραϊκή κουλτούρα.
Πιστεύω στον
Θεό των Εβραίων όσο και στον Θεό των χριστιανών ή των Ινδών, μα ξέρω
καλά πού βρήκες εσύ τον δικό σου. Δεν πιστεύω ότι οι Εβραίοι είναι «ο
περιούσιος λαός». Πιστεύω πως κάποια μέρα οι Εβραίοι θα χαθούν ανάμεσα
στα αμέτρητα ανθρώπινα πλάσματα του πλανήτη κι αυτό θα ‘ναι προς όφελος
των ίδιων και των απογόνων τους. Δεν σ’ αρέσει να το ακούς αυτό, Εβραίε
ανθρωπάκο. Κοπανάς συνέχεια την εβραϊκότητά σου επειδή περιφρονείς τον
Εβραίο μέσα σου και γύρω σου. Ο φανατικότερος αντισημίτης είναι ο ίδιος ο
Εβραίος. Κι αυτή είναι μια πανάρχαια αλήθεια. Μα δεν σε περιφρονώ, ούτε
σε μισώ. Απλά δεν έχω τίποτα κοινό με σένα, όχι περισσότερα απ’ όσα μ’
έναν Κινέζο ή ένα ρακούν, δηλαδή την κοινή μας καταγωγή από την κοσμική
ύλη. Αλήθεια, γιατί σταματάς στην Παλαιστίνη, Εβραίε ανθρωπάκο; Γιατί
δεν επιστρέφεις στο αρχέγονο πρωτόπλασμα; Κατά τη δική μου γνώμη η ζωή
ξεκίνησε με την πλασματική συστολή κι όχι με τη ραβινική θεολογία.
Σου πήρε πολλά εκατομμύρια χρόνια να εξελιχθείς από μέδουσα σε δίποδο
της ξηράς. Η σημερινή σου βιολογική παρέκκλιση έχει ηλικία μερικών
χιλιάδων χρόνων, και θα σου πάρει εκατό, πεντακόσια ή πέντε χιλιάδες
χρόνια για να ανακαλύψεις ξανά τη φύση μέσα σου, τη μέδουσα μέσα σου…
Διώκεις για ανήθικες τις «ανύπαντρες μητέρες», ανθρωπάκο. Διακρίνεις
αυστηρά μεταξύ «νόμιμων» και «παράνομων» παιδιών. Αλήθεια τι αξιοθρήνητο
πλάσμα που είσαι, και σ’ έχουν και τρέχεις έτσι αμολητός σε τούτη την
κοιλάδα των δακρύων! Δεν καταλαβαίνεις καν το νόημα των λέξεων της
γλώσσας σου.
Λατρεύεις το παιδί-Χριστό. Μα το παιδί-Χριστός γεννήθηκε από μητέρα
που δεν είχε ληξιαρχική πράξη γάμου. Εκείνο που λατρεύεις στο
παιδί-Χριστό, φτωχέ ανθρωπάκο, που σε κατατρύχει η εμμονή του γάμου,
είναι τη δική σου λαχτάρα για σεξουαλική ελευθερία! Εξύψωσες το
«παράνομο» παιδί-Χριστό, τον έκανες υιό του Θεού, που δεν θεωρεί κανένα
παιδί παράνομο. Αλλά κατόπιν, σκληρός και μικρόψυχος καθώς είσαι,
άρχισες, στο πρόσωπο του Απόστολου Παύλου, να διώκεις τα παιδιά της
αληθινής αγάπης και να βάζεις τα παιδιά του πραγματικού μίσους κάτω από
την προστασία των θρησκευτικών σου νόμων. Είσαι σιχαμερός ανθρωπάκος.
Οι γέφυρες που διασχίζεις καθημερινά με το αυτοκίνητο σου είναι
σύλληψη του μεγάλου Γαλιλαίου. Το ‘ξερες, ανθρωπάκο όλων των χωρών, ότι ο
μεγάλος Γαλιλαίος απέκτησε τρία παιδιά δίχως ληξιαρχική πράξη γάμου; Μα
αυτό φυσικά δεν το διδάσκεις στα σχολεία. Σάμπως αυτός δεν ήταν ένας
απ’ τους λόγους που τον κυνήγησες;…
Θέλεις «ιδιοφυΐες» κι είσαι πρόθυμος να τις τιμήσεις. Αλλά θέλεις
καλές ιδιοφυΐες, κόσμιες, σοβαρές και μετρημένες. Όχι από κείνη την
ατίθαση ράτσα που γκρεμίζει φραγμούς κι αντιτίθεται στο κατεστημένο. Εσύ
θες μια ιδιοφυΐα συμμαζεμένη, πειθήνια και προσγειωμένη, που να μπορείς
να επιδεικνύεις στις παρελάσεις σου, χωρίς τον κίνδυνο να σε φέρει σε
δύσκολη θέση.
Ναι, έτσι είσαι, ανθρωπάκο. Καταβροχθίζεις με βουλιμία ό,τι σου
προσφέρεται, αλλά εσύ ο ίδιος είσαι ανίκανος να δημιουργήσεις. Γι’ αυτό
βρίσκεσαι εκεί που βρίσκεσαι, γι’ αυτό είσαι αυτό που είσαι. Γι’ αυτό
περνάς μια ολόκληρη ζωή κλεισμένος σε ένα ζοφερό γραφείο, χτυπώντας
μονότονα τα πλήκτρα μιας αριθμομηχανής. Καμπουριάζεις σκυμμένος πάνω από
ένα σχεδιαστήριο ή ασφυκτιάς, παγιδευμένος στον ζουρλομανδύα του γάμου
και στην αίθουσα διδασκαλίας, παρ’ όλο που αντιπαθείς τα παιδιά. Είσαι
ανίκανος να αξιοποιήσεις οτιδήποτε. Ποτέ δεν θα κατεβάσεις μια πρωτότυπη
ιδέα κι αυτό γιατί πάντα παίρνεις, δίχως να δίνεις το παραμικρό.
Συνήθισες να απλώνεις το χέρι και να παίρνεις εκείνο που σου δίνει
έτοιμο κάποιος άλλος… Είσαι ικανός μόνο να καταβροχθίζεις και να
παίρνεις, είσαι ανίκανος να δημιουργείς και να δίνεις, επειδή η κύρια
σωματική σου διάθεση υπαγορεύει αυτοπεριορισμό και προκλητική δυσπιστία·
επειδή πανικοβάλλεσαι κάθε φορά που αναδεύεται μέσα σου το αρχέγονο
ένστικτο της αγάπης και της προσφοράς. Γι’ αυτό και φοβάσαι να δώσεις.
Ουσιαστικά, ο τρόπος που παίρνεις, αποκαλύπτει ότι πρέπει να
παραγεμίζεις τον εαυτό σου με χρήμα, φαΐ, ευτυχία και γνώση, επειδή
αισθάνεσαι κενός, πεινασμένος και δυστυχής, στερημένος τόσο από την
αληθινή γνώση όσο και από τη λαχτάρα για γνώση. Να γιατί κάνεις τα
αδύνατα δυνατά προκειμένου να αποφύγεις την αλήθεια, ανθρωπάκο. Η
αλήθεια μπορεί να διεγείρει μέσα σου το αντανακλαστικό της αγάπης.
Μπορεί, μάλιστα, να σου αποκαλύψει εκείνο που προσπαθώ, μάλλον αδέξια,
να σου δώσω να καταλάβεις. Κι αυτό δεν το θέλεις, ανθρωπάκο. Το μόνο που
θες είναι να είσαι καταναλωτής και πατριώτης…
Ωρύεσαι, όποτε σου υπενθυμίζει κάποιος την ψυχική δυσκοιλιότητα σου,
ανθρωπάκο. Δεν θέλεις να ξέρεις, δεν θέλεις να ακούσεις. Θέλεις
οπωσδήποτε να ζητωκραυγάζεις…
Είσαι, λες, υπέρ της «ανεξιθρησκείας». Αξιώνεις το δικαίωμα να ασκείς
ελεύθερα τα θρησκευτικά σου καθήκοντα, όποια θρησκεία κι αν ασπάζεσαι.
Καλά ως εδώ. Όμως, δεν σου φτάνει αυτό. Θέλεις να ασπάζονται και όλοι οι
άλλοι τη δική σου θρησκεία. Η ανοχή σου αφορά μόνο τη δική σου
θρησκεία, όχι τη θρησκεία των άλλων. Κι όταν κάποιος τύχει και λατρεύει
τη φύση αντί για κάποιον προσωπικό θεό, όταν αγαπά τη φύση και προσπαθεί
να την κατανοήσει, γίνεσαι έξω φρενών…
Σε ξέρω καλά, ανθρωπάκο!… Δολοφόνησες τον Σωκράτη και γι’ αυτό είσαι
ακόμα κολλημένος στη λάσπη. Μάλιστα! Δολοφόνησες τον Σωκράτη και ακόμα
και σήμερα δεν το ‘χεις συνειδητοποιήσει. Τον κατηγόρησες πως υπονομεύει
την ηθική σου. Ακόμα την υπονομεύει, φτωχέ μου ανθρωπάκο. Δολοφόνησες
το σώμα του, όχι το πνεύμα του. Εξακολουθείς να δολοφονείς στο όνομα του
νόμου και της τάξης, αλλά με τρόπο μουλωχτό και άνανδρο. Όταν με
κατηγορείς για ανηθικότητα, δεν τολμάς να με κοιτάξεις στα μάτια. Ξέρεις
ποιος από τους δυο μας είναι ανήθικος, ακόλαστος και διεστραμμένος…
Είχες να διαλέξεις ανάμεσα στην απάνθρωπη Ιερά Εξέταση και την
αλήθεια του Γαλιλαίου. Βασάνισες και γελοιοποίησες το μεγάλο Γαλιλαίο,
αν και επωφελείσαι ακόμα από τις εφευρέσεις του μέχρι σήμερα, στον
εικοστό αιώνα. Έδωσες νέα πνοή στις μεθόδους της Ιεράς Εξέτασης…
Πεθαίνεις σαν τις μύγες, ανθρωπάκο της Ινδίας, αλλά κηρύσσεις πόλεμο στους μουσουλμάνους για τις ιερές αγελάδες…
Νομίζεις πως ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, ακόμα και τα πιο πρόστυχα. Κι
εγώ σου λέω: Ο σκοπός είναι ίδιος με τα μέσα που χρησιμοποιείς για να
τον φτάσεις. Κάθε σημερινό σου βήμα είναι η αυριανή ζωή σου. Οι υψηλοί
στόχοι δεν επιτυγχάνονται με πρόστυχα μέσα. Το ‘χεις αποδείξει ο ίδιος,
σε κάθε κοινωνική σου εξέγερση. Η σκληρότητα κι η απανθρωπιά των μέσων
σε κάνουν σκληρό κι απάνθρωπο και τον τελικό σκοπό ανέφικτο…
Η συλλογιστική σου, ανθρωπάκο, είναι κοντόφθαλμη. Το πλάνο δράσης σου
αφορά το χρονικό διάστημα από το πρωινό μέχρι το γεύμα σου. Πρέπει να
μάθεις να σκέφτεσαι μακροπρόθεσμα, αιώνες μπροστά και πίσω. Πρέπει να
μάθεις να σκέφτεσαι τη ζωή ως ενότητα, υπολογίζοντας την εξέλιξη σου από
το πρώτο αρχετυπικό κύτταρο μέχρι το ανθρώπινο ζώο που περπατά ορθό,
αλλά εξακολουθεί να σκέφτεται μπερδεμένα. Επειδή δεν θυμάσαι αυτά που
έγιναν πριν από δέκα ή είκοσι χρόνια, παπαγαλίζεις ακόμα τις ίδιες
βλακείες που ξεστόμιζες πριν από δύο χιλιάδες χρόνια. Κι ακόμα
χειρότερα, γραπώνεσαι με νύχια και με δόντια από ηλιθιότητες όπως «η
φυλή», «η τάξη», «το έθνος» και η υποχρέωση να διαφυλάττεις μια
θρησκεία, καταπιέζοντας τον έρωτα σου. Φοβάσαι να αναγνωρίσεις το βάθος
της εξαθλίωσης σου. Σηκώνεις κατά καιρούς το κεφάλι σου από το βούρκο
και φωνάζεις «Ζήτω!» Ο βάτραχος που κρώζει στο βάλτο, είναι πιο κοντά
στη ζωή από σένα.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
