Eν πoλλaίs aμaρτίaιs περιγρaφoύσa γυvή

Ζούμε σε μια εποχή που έχει μάθει να μιλάει πολύ αλλά τελικά να λέει ελάχιστα. Άλλα νιώθουμε, άλλα λέμε, άλλα σκεφτόμαστε, άλλα κάνουμε. Για τους περισσότερους δεν είναι καθόλου δύσκολο να κουνήσουμε το δάχτυλο.  Αν κάτι μας ενοχλήσει, να το πούμε αμέσως. Αν θυμώσουμε, να τσακωθούμε χωρίς διευκρινίσεις. Αν πληγωθούμε, να αναλύσουμε δίχως αύριο την αδικία εις βάρος μας. Το άσχημο έχει δύναμη, έχει ένταση, έχει ορμή.  Ξεφεύγει εύκολα από το στόμα, σαν κάτι που βιάζεται να βγει. Το ωραίο όμως…

Εχθές μου ήρθε μια συνειδητοποίηση που δεν την περίμενα με τίποτα από εμένα! Και ήρθε χαλαρά και άνετα, ένα βράδυ, μέσα σε ένα αθώο κουτσομπολιό.  Δεν ήταν τίποτα βαθύ ή υπαρξιακό. Ήρθε μέσα σε μία χαλαρή συζήτηση, εκεί που λες βλακείες και γελάς αλλά με έκανε να κάτσω λίγο πιο ίσια στην καρέκλα και να πω: «Ωραία… Μήπως έχουμε θέμα εδώ;» Μου λείπει ένας συγκεκριμένος ηθικός φραγμός...!  (Καλά, πολλοί μου λείπουν, αλλά αυτόν ανακάλυψα τώρα. Τους άλλους τους ήξερα.)

Δεν τον είχε δει καν. Όχι να τον προσέξει κιόλας… Εκείνη τη μέρα, μέσα στον κόσμο του αντιρατσιστικού, στους ήχους, στις φωνές και στις μυρωδιές του φεστιβάλ που εκείνος έμοιαζε με όλους τους άλλους και με κανέναν, εκείνη απλώς υπήρχε. Μιλούσε, γελούσε, κινούταν μέσα στον χώρο, χάζευε στους πάγκους, χωρίς να ξέρει ότι κάπου, λίγο πιο πέρα, την είχε ήδη ξεχωρίσει. Εκείνος την είδε. Και η ιστορία έδειξε ότι δεν την είδε με τον τρόπο που κοιτάς έναν άνθρωπο και τον ξεχνάς μετά από λίγο. Δεν της μίλησε. Δεν έκανε τίποτα. Απλώς την κοιτούσε. Μια σκέψη που δεν είχε ακόμα λέξεις.

Τι χρωστάμε επιτέλους στους γονείς μας; Υπάρχει μια ιδέα που κυκλοφορεί σχεδόν σαν φυσικός νόμος. Τους γονείς μας πρέπει να τους σεβόμαστε. Μας έδωσαν ζωή. Ε λοιπόν η φράση αυτή είναι παγίδα! Δεν χρωστάμε στους γονείς μας για το ότι γεννηθήκαμε. Δεν τους ζητήσαμε να υπάρξουμε. Η γέννησή μας ήταν δική τους απόφαση. Όχι δικό μας χρέος. Και τώρα που είπα το πιο ιερόσυλο που το έχω κι εύκολο, πάμε στο δύσκολο.

Ένα πισωγύρισμα που τίποτα δεν προμήνυε ότι θα συμβεί. Έσωτερικό και απόλυτα ξαφνικό. Εκεί που νόμιζα ότι παω καλά, ότι ξεμπερδεύω με τον κάλο που με ενοχλούσε (έστω στον εγκέφαλο)… Τσουπ. Να ’τος πάλι. Σιγά μην ήταν τόσο εύκολο. Και γιατί να είναι δηλαδή; Επειδή είπαμε πέντε πράγματα με τον ψυχοβγάλτη και κατάλαβα; Παπάρια! Η κατανόηση δεν έχει καμία σχέση με την αντίδραση. Με το ένστικτο της επιβίωσης. Επειδή κατάλαβα τι φοβάμαι και γιατί, σημαίνει ότι θα σταματήσω κιόλας; Αστεία πράγματα... Άρα σήμερα, αυτό που θα περιγράψω είναι ένα πισωγύρισμα μπας και το καταλάβω κι εγώ... 

Τώρα θα πλατιάσω με τις φιλοσοφίες μου που δεν ακουμπάνε πουθενά πέρα από προσωπικές παρατηρήσεις. Δηλαδή... άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε. Θα ξεκινήσω με βαρύγδουπη δήλωση. Δικαίωμα μου. Δικό μου είναι το μπλογκ, το βάζω κάτω και το πατάω! Το πάθος δεν πεθαίνει από τον χρόνο.  Γνώμη μου, οκ;  Πεθαίνει από πολύ συγκεκριμένες αιτίες. Άρα... πού πάει το πάθος όταν χάνεται; Ο περισσότερος κόσμος δεν το χάνει. Το ανταλλάσσει. Και συνήθως το κάνει πρόθυμα.

Ναι… αυτό είναι το πιο ύπουλο είδος φυλακής. Όχι εκείνη που σου επιβάλλουν. Εκείνη που σε προγραμματίζει να λειτουργείς "με μια συγκεκριμένη λογική", μέχρι που δεν μπορείς καν να "χαλάσεις". Να βλέπεις, να αντιλαμβάνεσαι, να κρατάς ισορροπίες, να μην εκτροχιάζεσαι… κι όμως, βαθιά μέσα, θες έστω για λίγο να μην ξέρεις τι κάνεις. Να πεις, "άντε γαμηθείτε ρε. Θα είμαι χαζή, παρορμητική, ό,τι να ’ναι".

Υπάρχει ένα σημείο που όλοι περνάμε από εκεί...  Ας το πάρω όμως από την αρχή. Ξέρετε τι θα ήθελα; Μια εφαρμογή να μου φτιάχνει το κεφάλι όπως το GPS φτιάχνει μια διαδρομή. Πάρε 5 αναπνοές. Πες κάτι καλό για σένα. Πιες λίγο νερό. Κάνε δύο γύρους γύρω από τον εαυτό σου φτύνοντας τον κόρφο σου... Και κάπου εκεί να εμφανίζεται το μήνυμα: Συγχαρητήρια, δεν έχεις πια υπαρξιακά!

Η πιο θλιβερή λέξη είναι το "σχεδόν". Ναι. Το "σχεδόν" είναι το φάντασμα του "παρά λίγο". Είναι αυτό που έζησε το μισό και έμεινε να στοιχειώνει το ολόκληρο. Δεν έχει το καθαρό τέλος του "ποτέ". Το "ποτέ" πονάει, αλλά εμπεριέχει το τέλος. Σε κόβει έστω και βίαια, αλλά σε αφήνει να πας παρακάτω. Δεν έχει ούτε τη συνέχεια του "ναι". Το "ναι" σε τραβάει μέσα, σε βάζει να δεις τι θα γίνει. Το «σχεδόν» δεν κάνει τίποτα από τα δύο. Κρέμεται. Σαν εκκρεμές που δεν αποφασίζει προς τα πού πέφτει.

''Στην αλήθεια φτάνει κανείς μέσα από τη δυσπιστία και τον σκεπτικισμό, όχι μέσα από μια παιδική ευχή να ήταν τα πράγματα κάπως!'' Φρίντριχ Νίτσε Με τα “αν” μπορούμε να φτιάξουμε ό,τι θέλουμε. Άλλη δουλειά. Άλλον άνθρωπο δίπλα μας. Άλλο σώμα. Άλλη εποχή. Άλλη εκδοχή μας, πάντα λίγο πιο θαρραλέα, λίγο πιο τυχερή, λίγο πιο “σωστή”. Αν τότε είχα πει. Αν δεν είχα φοβηθεί. Αν είχα φύγει νωρίτερα. Αν είχα μείνει περισσότερο. Αν είχα καταλάβει. Τα "αν" είναι φτηνά. Δεν κοστίζουν τίποτα. Δεν έχουν συνέπειες. Δεν απαιτούν καμία ευθύνη. Και γι’ αυτό είναι τόσο εθιστικά.

Κάποιες λέξεις δεν θα ειπωθούν ποτέ απ’ αυτούς που πρέπει. Μπορούμε όμως να βοηθήσουμε λίγο. Αντ’ αυτών! Κάποιες συγγνώμες δεν έρχονται ποτέ. Κι όμως, μερικές φορές αξίζει να τις γράφουμε εμείς, όχι για να τις στείλουμε ή να εκβιάσουμε την έκφρασή τους, αλλά απλώς για να ειπωθούν. Να αφεθούν ελεύθερες στον αέρα.  Αυτό είναι ένα "αντ’ αυτού"....

Για χρόνια πίστευα ότι το "νόημα" είναι μάρκετινγκ για να μη σηκωθούμε όλοι μια μέρα πούμε: "Ωραία, το σύμπαν είναι ένα τυχαίο χαοτικό μπάχαλο, οπότε στο διάολο όλα." Στην πράξη, δεν υπάρχει καθολικό νόημα. Υπάρχει μόνο αυτό που φτιάχνουμε εμείς με την επιλογή μας να δώσουμε σημασία σε κάτι, ακόμα κι αν είναι μικρό, γελοίο ή απόλυτα προσωπικό. Κι αυτό συμβαίνει γιατί ο εγκέφαλος δεν είναι φτιαγμένος για να βρίσκει το "απόλυτο νόημα". Είναι φτιαγμένος για να φτιάχνει νόημα. Είναι μια μηχανή ερμηνείας, όχι αποκάλυψης.

Ήταν μια εβδομάδα συμπερασμάτων,  τραβήγματος της κουρτίνας, ξεβρακώματος θα έλεγα εγώ για να είμαστε μέσα. Αφορμή ήταν μια άσκηση για την ζήλια που δεν ήμουν καθόλου πρόθυμη να κάνω. Ζήτησα επαναληπτικό ραντεβού για να καταλάβω τον λόγο που θα χρησίμευε μια τέτοια άσκηση γιατί κόντευε να σπάσει το κεφάλι μου από τις σκέψεις. Αυτό ζήτησα, αυτό πήρα και καλά να πάθω. Έκατσα, άνοιξε τα κιτάπια του και που σε πονεί και που σε σφάζει...

Κάποτε, όχι πολύ παλιά, νόμιζα ότι ξέρω να αγαπάω. Τώρα δεν είμαι πια τόσο σίγουρη. Όχι επειδή δεν νιώθω αγάπη μέσα μου. Τη νιώθω. Αλλά αρχίζω να υποψιάζομαι ότι δεν ξέρω τι να την κάνω. Δεν ξέρω πώς να τη δίνω χωρίς να ανησυχώ μήπως τη φορτώσω σε κάποιον. Και σίγουρα δεν ξέρω πώς να τη δέχομαι χωρίς ταυτόχρονα να προετοιμάζομαι ότι θα τελειώσει.

"Confidence feels like proof. But neuroscience shows certainty is not a measure of accuracy. It is a signal produced by internal processing systems. Research in cognitive psychology demonstrates that belief strength can increase through repetition and familiarity, even when factual accuracy does not improve. Memory and fluency can amplify certainty without strengthening truth. The brain favors coherence. Certainty is often reinforcement, not verification. It still feels real. That is the instability. " Μετάφραση: " Η βεβαιότητα μοιάζει με απόδειξη. Όμως η νευροεπιστήμη δείχνει ότι η βεβαιότητα δεν είναι μέτρο ακρίβειας. Είναι ένα σήμα που παράγεται από τα εσωτερικά συστήματα επεξεργασίας του εγκεφάλου. Έρευνες στη γνωστική ψυχολογία δείχνουν ότι η ισχύς μιας πεποίθησης μπορεί να αυξάνεται μέσω της επανάληψης και της οικειότητας, ακόμη κι όταν η πραγματική ακρίβεια δεν βελτιώνεται. Η μνήμη και η ευχέρεια επεξεργασίας μπορούν να ενισχύσουν τη βεβαιότητα χωρίς να ενισχύουν ...

Ο ψυχοβγάλτης μου είπε ότι τα συναισθήματα δεν είναι χαρακτήρας. Είναι δεξιότητες. Είπα να το ψάξω. Δεν θα πληρώνω εγώ για απαντήσεις που μπορώ να βρω και μόνη μου. Τι διάολο... Στον κόσμο της πληροφορίας ζούμε. Μας έμαθαν λοιπόν ότι τα συναισθήματα είναι κάτι που απλώς… συμβαίνει. Σαν τον καιρό. "Εγώ έτσι είμαι" "Δεν είμαι συναισθηματικός άνθρωπος" "Δεν εκφράζομαι εύκολα" Σαν να μιλάμε για ύψος ή χρώμα ματιών.  Κι όμως, η ψυχολογία και η νευροεπιστήμη δείχνουν κάτι άλλο.

Λένε ότι ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις. Και, μεταξύ μας; Αν έχεις συναναστραφεί έστω και με έναν άνθρωπο, ξέρεις ότι αυτό δεν είναι ρητό. Είναι σωστό ντοκιμαντέρ! Ο κόσμος δεν διαλύεται μόνο από την κακία. Η κακία είναι πόλεμος γνωστός σε όλους μας. Και είναι ειλικρινής. Σε κοιτάει στα μάτια και σου λέει "Μωρή κάργια, φυλάξου, θα σε ισοπεδώσω". Αν μη τι άλλο, το σέβεσαι.

Δύο χρόνια χωρίς εσένα.   Ήρθα σε ό,τι κοντινότερο υπάρχει στην ύπαρξη σου. Αδύνατον να χωρέσει το μυαλό μου αυτή την πρακτική. Εσύ; Δύο μέτρα κάτω από το χώμα; Σου έφερα λουλούδια. Μακάρι να πίστευα ότι μπορεις να τα δεις. Μακάρι να πίστευα ότι κάπου υπάρχεις. Κοιτάζω τη φωτογραφία σου. Και μετά κοιτάζω και τις υπόλοιπες στα μνήματα τριγύρω. Μια στιγμιαία αποτύπωση που προσπαθεί να αναπαραστήσει μια ολόκληρη ζωή. Αδύνατον σου λέω.

Υπάρχουν πράγματα που θέλει να ζήσει ένας άνθρωπος πριν πεθάνει. Να ταξιδέψει κάπου μακριά. Να δει το βόρειο σέλας. Να ερωτευτεί παράφορα. Να κάνει κάτι παράτολμο. Οι άνθρωποι έχουν bucket lists γεμάτες μεγαλεπήβολα πράγματα. Εμπειρίες ζωής. Περιπέτειες. Στιγμές που αλλάζουν τον άνθρωπο. Εγώ στο δικό μου bucket list έχω κι ένα πολύ πιο ταπεινό όνειρο.

Αν η ζωή μας ήταν ταινία, ο μοντέρ θα έκανε δύο πράγματα: θα έκοβε τις σκηνές που ήμασταν λίγοι, κακοί ή γελοίοι και  θα κρατούσε εκείνες που φαινόμασταν παρεξηγημένοι, γενναίοι, ή απλώς… καλόκαρδοι μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Ο εγκέφαλος όλων μας έχει μοντέρ. Και PR manager. Και δικηγόρο. Αμέ! Η ψυχολογία το λέει self-serving bias (μεροληψία αυτοεξυπηρέτησης) και σημαίνει πως ό,τι πετυχαίνουμε το αποδίδουμε σε εμάς, ενώ ό,τι χαλάει το φορτώνουμε στη συγκυρία, στον πρώην, στον καιρό, στον Ερμή τον ανάδρομο και στο περιστέρι που μας κουτσούλησε το πρωί.