Eν πoλλaίs aμaρτίaιs

Στο σκάκι υπάρχει η κίνηση που δεν επιλέγεις.

Αλλά την κάνεις. Κι ας μην θες.

Την κάνεις γιατί όλες οι προηγούμενες κινήσεις σου έχουν φροντίσει να εξαφανίσουν τις υπόλοιπες επιλογές σου.

Πράγμα που βρίσκω εξαιρετικά ανθρώπινο.

Γιατί κι εμείς έχουμε αυτή τη γελοία ιδέα ότι οι μεγάλες αποφάσεις της ζωής παίρνονται με μουσικές, εσωτερικούς μονολόγους και βλέμμα προς το άπειρο.

Ε... Ποτέ.

Οι μεγάλες αποφάσεις παίρνονται πολύ νωρίτερα, όταν δεν καταλαβαίνουμε καν ότι αποφασίζουμε.

Είναι κάτι που οδηγήσαμε μόνοι μας, σιγά σιγά, τον εαυτό μας χωρίς καν να το έχουμε σχεδιάσει.

Και μετά, μια ωραία πρωία, κοιτάζεις τη σκακιέρα και διαπιστώνεις ότι απέμεινε μία κίνηση.

Και έχεις το θράσος να λες "Δεν είχα επιλογή".

Είχες. Απλώς την είχες πριν από δέκα κινήσεις.

Αυτό είναι το forcé.

Η στιγμή όπου η ζωή σου παρουσιάζει τον λογαριασμό χωρίς να έχεις παραγγείλει εκείνη τη στιγμή τίποτα.

Τα είχες παραγγείλει όλα νωρίτερα.

Και τώρα ήρθε το γκαρσόνι.

Υπάρχει, βέβαια, κάτι αισχρά γοητευτικό στο αναπόφευκτο.

Η ηρεμία του.

Δεν σου ζητάει γνώμη.

Δεν ενδιαφέρεται αν είσαι έτοιμος.

Δεν περιμένει να "δουλέψεις" λίγο τον εαυτό σου.

Δεν δίνει δεκάρα για το timing σου.

Σου λέει μόνο:

- Αυτή είναι η θέση σου και αυτή η μόνη κίνηση που μπορείς να κάνεις. Παίξε.

Κι εκεί τελειώνουν οι θεωρίες. Εύκολο είναι να μιλάς για ελευθερία όταν έχεις δεκαπέντε δρόμους ανοιχτούς.

Το ενδιαφέρον αρχίζει όταν έχεις έναν.

Εκεί φαίνεσαι. 

Όταν έχεις ξεμείνει από επιλογές και τώρα πρέπει να ζήσεις μ’ εκείνες που έκανες.

Γι’ αυτό το forcé μου φαίνεται τόσο όμορφη λέξη.

Γιατί δεν είναι ακριβώς η μοίρα. Η μοίρα είναι πολύ βολική. Έχει κάτι το αθώο μέσα της. Κάτι το "μου συνέβη".

Το forcé είναι πιο άτιμο.

Σου θυμίζει ότι το αναπόφευκτο πολλές φορές δεν κατέβηκε από τον ουρανό.

Το έχτισες μόνος σου. Ένα τετράγωνο τη φορά.

Και τώρα πρέπει να κάνεις την κίνηση.

Μπορεί να είναι η κίνηση που σε σώζει.

Μπορεί να είναι η κίνηση που σε καταστρέφει.

Μπορεί απλώς να καθυστερεί το ματ.

Δεν έχει σημασία.

Το χέρι είναι ακόμα δικό σου. Η κίνηση είναι δική σου.

Κι αυτό είναι το τελευταίο προνόμιο που μας αφήνει η ζωή όταν μας έχει πάρει όλες τις άλλες επιλογές. 

Να κινήσουμε μόνοι μας το κομμάτι.

Forcé λοιπόν. 

Η στιγμή όπου η ελευθερία συναντά τις συνέπειές της.

Όχι όταν δεν έχεις πια ελευθερία.

Όταν ανακαλύπτεις τι έκανες μ’ αυτήν όσο την είχες.

Έναν φιλόσοφο που έπεσα πάνω του τυχαία. Διάβασα μια φράση του και ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι ο τύπος είχε μπει εδώ και χρόνια μέσα στο μυαλό μου χωρίς να ξέρω καν την ύπαρξή του.

Και κάπως έτσι έμαθα τον Λούντβιχ Βιτγκενστάιν.

Μέσω μιας μύγας.

Για την ακρίβεια, από μια μύγα παγιδευμένη μέσα σε μια γυάλινη μυγοπαγίδα.

Όλοι ξέρουμε, ακόμη κι αν δεν το παραδεχόμαστε, ότι κανείς δεν βγαίνει από μια σχέση ίδιος με πριν.

Οι άνθρωποι που περνούν από τη ζωή μας, κι ακόμη περισσότερο εκείνοι που αγαπήσαμε ή μας αγάπησαν, αφήνουν μέσα μας αποτυπώματα. Άλλα είναι ανεπαίσθητα και άλλα τόσο βαθιά που συνεχίζουν να υπάρχουν ακόμη κι όταν η σχέση έχει τελειώσει εδώ και χρόνια.

Δεν αλλάζουν μόνο οι αναμνήσεις μας. Αλλάζει ο τρόπος που βλέπουμε τον κόσμο. Οι αντοχές μας. Οι προσδοκίες μας. Οι φόβοι μας. Οι ανάγκες μας. Ακόμη και η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας.

Αυτό δεν είναι αδυναμία ούτε εξάρτηση.

Είναι η φυσική συνέπεια της ανθρώπινης σύνδεσης.

Κάθε φορά που ακούω να λένε πως κάποιος "έχασε τη μάχη", κάτι μέσα μου αντιδρά.

Ίσως γιατί έχω αγαπήσει ανθρώπους που πέθαναν, όπως όλοι μας. Και δεν μπορώ να δεχτώ ότι η λέξη που τους ταιριάζει είναι η λέξη "ηττήθηκαν".

Ηττήθηκε ποιος ακριβώς;

Όλοι έζησαν, αγάπησαν, γέλασαν, θύμωσαν, έκαναν λάθη, άφησαν το αποτύπωμά τους σε ανθρώπους που τους κουβαλούν ακόμη μέσα τους.

Αν αυτό είναι ήττα, τότε έχουμε παρεξηγήσει τη σημασία της λέξης.

Αν έχεις ακούσει κατά καιρούς ή έχεις πει και ο ίδιος φράσεις τύπου:

"Αυτό το έχει απωθήσει."

"Το έκανε υποσυνείδητα."

"Έχει τεράστιο εγώ."

"Προβάλλει πάνω σου τα δικά του."

...τότε, είτε το ξέρεις είτε όχι, έχεις ήδη συναντήσει τον Φρόυντ. Μόνο που πιθανότατα τον έχεις συναντήσει λίγο... παραμορφωμένο.

Γιατί πολλές από τις λέξεις της ψυχανάλυσης πέρασαν στην καθημερινή γλώσσα και απέκτησαν δική τους ζωή. Το "εγώ", για παράδειγμα, κατέληξε περίπου συνώνυμο της αλαζονείας.

Για τον Φρόυντ δεν σήμαινε καθόλου αυτό.

Ας τα πάρουμε λοιπόν από την αρχή.

Ποιος ήταν ο Φρόυντ και τι προσπαθούσε να κάνει;

Ο Sigmund Freud (1856–1939) ήταν Αυστριακός νευρολόγος και ο άνθρωπος που θεμελίωσε την ψυχανάλυση.

Ξεκίνησε μάλιστα από τη νευρολογία και τη μελέτη του νευρικού συστήματος. Αργότερα όμως στράφηκε όλο και περισσότερο στη μελέτη της ψυχικής ζωής.

Το μεγάλο ερώτημα που τον απασχολούσε ήταν κάτι φαινομενικά απλό:

- Γιατί οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουμε πάντοτε γιατί κάνουμε αυτό που κάνουμε;

- Γιατί μπορεί να θέλουμε κάτι και ταυτόχρονα να το φοβόμαστε;

- Γιατί επαναλαμβάνουμε συμπεριφορές που μας κάνουν κακό;

- Γιατί ένα συναίσθημα μπορεί να εμφανίζεται χωρίς να καταλαβαίνουμε από πού ήρθε;

- Γιατί μερικές φορές οι ίδιοι μας οι εαυτοί μοιάζουν να μας σαμποτάρουν;

Η μεγάλη ιδέα της ψυχανάλυσης ήταν ότι δεν είναι όλη η ψυχική μας ζωή συνειδητή.

Σκέψεις, κίνητρα και συγκρούσεις μπορεί να επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας χωρίς να έχουμε άμεση επίγνωση αυτών. Η ύπαρξη ασυνείδητων ψυχικών διεργασιών δεν ήταν δική του ανακάλυψη. Σχετικές ιδέες υπήρχαν πολύ πριν από εκείνον. Ο Φρόυντ όμως έκανε το ασυνείδητο κεντρικό στοιχείο ενός ολόκληρου μοντέλου για την ανθρώπινη ψυχή.

Και μετά ο Φρόυντ δεν πρότεινε μόνο έναν τρόπο να περιγράψει τον ψυχισμό.

Πρότεινε, σε διαφορετικές φάσεις του έργου του, διαφορετικούς χάρτες.

Ο πρώτος χάρτης: τι γνωρίζω ότι υπάρχει μέσα μου;

Για αρχή, ας φανταστούμε ότι αυτή τη στιγμή πίνω καφέ.

Συνειδητό:

Ξέρω ότι πίνω καφέ.

Προσυνειδητό:

Δεν σκέφτομαι αυτή τη στιγμή τι έκανα χθες το απόγευμα, αλλά αν με ρωτήσεις πιθανότατα μπορώ να το θυμηθώ.

Ασυνείδητο:

Υπάρχουν ψυχικές διεργασίες και περιεχόμενα που δεν είναι άμεσα διαθέσιμα στη συνείδησή μου, αλλά σύμφωνα με τον Φρόυντ μπορούν παρ' όλα αυτά να επηρεάζουν όσα αισθάνομαι και κάνω.

Άρα, πολύ χοντρικά:

Συνειδητό = το ξέρω τώρα.

Προσυνειδητό = δεν το σκέφτομαι τώρα, αλλά μπορώ να το ανακαλέσω.

Ασυνείδητο = δεν έχω άμεση πρόσβαση σε αυτό.

Ωραία μέχρι εδώ;

Μόνο που ο Φρόυντ αργότερα διαπίστωσε ότι αυτός ο χάρτης δεν του έφτανε. Γιατί δεν τον ενδιέφερε μόνο αν γνωρίζουμε κάτι που συμβαίνει μέσα μας. Τον ενδιέφερε τι συμβαίνει όταν διαφορετικές επιθυμίες, απαγορεύσεις και απαιτήσεις συγκρούονται μεταξύ τους;

Και έτσι φτάνουμε στους τρεις διάσημους πρωταγωνιστές.

Εκείνο, Εγώ και Υπερεγώ

Το 1923 ο Φρόυντ δημοσίευσε το Το Εγώ και το Εκείνο και διατύπωσε πληρέστερα το μοντέλο που σήμερα γνωρίζουμε ως:

Εκείνο – Εγώ – Υπερεγώ.

Για να μην τα ξανακάνω εντελώς σκατά, υπάρχει ένα εξαιρετικά απλό σκονάκι:

Εκείνο: ΘΕΛΩ.

Υπερεγώ: ΠΡΕΠΕΙ.

Εγώ: ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΩΡΑ;

Αυτό δεν είναι ολόκληρη η θεωρία φυσικά. Αλλά είναι ένας πολύ καλός τρόπος να αρχίσουμε να την καταλαβαίνουμε.

Το Εκείνο: ΘΕΛΩ

Το Εκείνο (das Es στα γερμανικά, id στα αγγλικά) είναι το πιο πρωτογενές μέρος του ψυχισμού στο μοντέλο του Φρόυντ.

Δεν κάνει ηθική.

Δεν ενδιαφέρεται για κοινωνικές συμβάσεις.

Δεν σκέφτεται τι θα πει η γειτόνισσα.

Δεν κάθεται να εξετάσει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Έχει ανάγκες, επιθυμίες και ενορμήσεις που ζητούν ικανοποίηση.

Πεινάω.

Θέλω.

Θυμώνω.

Πονάω.

Θέλω να σταματήσει αυτό που με ενοχλεί.

Ο Φρόυντ θεωρούσε ότι το Εκείνο λειτουργεί σύμφωνα με την αρχή της ηδονής. Αναζητά ικανοποίηση και αποφόρτιση της έντασης.

Το πιο εύκολο παράδειγμα είναι ένα βρέφος. Πεινάει. Δεν σκέφτεται "Η μανούλα μου κοιμήθηκε μόνο τρεις ώρες και θεωρώ κοινωνικά υπεύθυνο να περιμένω μέχρι τις επτά." Ουρλιάζει. Δεν είναι κακό ή εγωιστικό με την ηθική έννοια. Πεινάει. Τέλος.

Το Εκείνο δεν λέει "είναι σωστό", ούτε "είναι λάθος". Λέει "θέλω".

Και, στο φροϋδικό μοντέλο, το Εκείνο είναι ασυνείδητο.

Το Υπερεγώ: ΠΡΕΠΕΙ

Το μωρό όμως μεγαλώνει, για να συνεχίσουμε με το προηγούμενο παράδειγμα. Και πολύ γρήγορα ανακαλύπτει μια θλιβερή αλήθεια που θα τον ακολουθεί σε ολόκληρη τη ζωή του.

Δεν μπορεί να κάνει ό,τι του κατέβει.

Υπάρχουν γονείς. Υπάρχουν άλλοι άνθρωποι. Υπάρχουν κανόνες.

• Μη.
• Όχι.
• Δεν επιτρέπεται.
• Αυτό είναι κακό.
• Αυτό είναι σωστό.
• Να είσαι καλό παιδί.

Σύμφωνα με τον Φρόυντ, καθώς μεγαλώνουμε εσωτερικεύουμε κανόνες, απαγορεύσεις, κοινωνικές και γονεϊκές απαιτήσεις αλλά και ιδανικά για το πώς θα έπρεπε να είμαστε.

Έτσι συγκροτείται το Υπερεγώ.

Και κάποια στιγμή (ιδανικά) δεν χρειάζεται πλέον να υπάρχει απέναντί μας ένας γονιός που να λέει τι πρέπει και τι δεν πρέπει. Έχουμε μάθει να το λέμε μόνοι μας.

Το Υπερεγώ λοιπόν είναι, πολύ απλοποιημένα, η περιοχή των:

- πρέπει

- δεν πρέπει

- αυτό είναι σωστό

- αυτό είναι λάθος

αλλά και:

- Έτσι θα έπρεπε να είμαι.

Και εδώ αρχίζουν οι γνωστές μας ενοχές.

Γιατί το Εκείνο μπορεί να πει:

Τον ζηλεύω.

Και το Υπερεγώ:

Δεν πρέπει να ζηλεύεις. Είναι απαίσιο.

Και μετά δεν έχω μόνο ζήλια. Έχω και ενοχή επειδή ζηλεύω.

Συγχαρητήρια. Μόλις αναβαθμίσαμε ένα δυσάρεστο συναίσθημα σε δύο! Δεν το λες και άσχημα.

Το Εγώ: Ωραία. Και τώρα τι κάνουμε;

Κάποιος πρέπει να διαχειριστεί αυτό το χάος. Εδώ εμφανίζεται το Εγώ. Και πρώτα πρέπει να πετάξουμε από το παράθυρο τη σημερινή χρήση της λέξης.

Όταν λέμε "Αυτός έχει τεράστιο εγώ", εννοούμε συνήθως ότι είναι ψωνισμένος, αλαζόνας ή υπερβολικά εγωκεντρικός.

Το φροϋδικό Εγώ δεν σημαίνει αυτό. Το Εγώ είναι εκείνο που προσπαθεί να λειτουργήσει μέσα στην πραγματικότητα.

Έχει από τη μία το Εκείνο: ΤΟ ΘΕΛΩ!

Από την άλλη το Υπερεγώ: ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ!

Και η πραγματικότητα: Κάνε ό,τι καταλαβαίνεις, αλλά κάθε πράξη έχει και συνέπειες.

Και κάπου στη μέση το Εγώ: Μάλιστα. Να δω τώρα πώς θα ξεμπλέξω με όλους σας!

Ο Φρόυντ συνέδεσε το Εγώ με την αρχή της πραγματικότητας.

Δουλειά του Εγώ δεν είναι απλώς να καταπιέζει το Εκείνο. Προσπαθεί να βρει έναν ρεαλιστικό τρόπο να διαχειριστεί τις επιθυμίες, τους κανόνες και τον εξωτερικό κόσμο.

Παράδειγμα:

Ο προϊστάμενός μου με εξοργίζει.

Εκείνο:

- Ρε πες του να πάει στον διάολο να ησυχάσουμε.

Υπερεγώ:

- Δεν είναι σωστό να θυμώνεις έτσι. Είναι απαράδεκτο.

Πραγματικότητα:

- Έχεις λογαριασμούς.

Εγώ:

- Δεν θα τον στείλουμε στον διάολο σήμερα. Θα βρούμε άλλον τρόπο να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.

Αυτό είναι περίπου το παιχνίδι.

Και τώρα η παγίδα.

Συνειδητό, προσυνειδητό και ασυνείδητο ΔΕΝ είναι το ίδιο πράγμα με Εγώ, Υπερεγώ και Εκείνο.

Δεν έχουμε έξι κουτάκια μέσα στο κεφάλι. Έχουμε δύο διαφορετικούς χάρτες.

Ο ένας χάρτης ρωτά περίπου:

- Έχω πρόσβαση σε αυτό που συμβαίνει;

Ο άλλος χάρτης προσπαθεί να περιγράψει:

- Τι ρόλο παίζει αυτό μέσα στην ψυχική λειτουργία και σύγκρουση;

Γι' αυτό: Εκείνο ≠ ασυνείδητο.

Ναι, το Εκείνο είναι ασυνείδητο. Αλλά σύμφωνα με τον Φρόυντ και μέρη του Εγώ και του Υπερεγώ μπορούν να λειτουργούν ασυνείδητα.

Και αυτό έχει πολύ ενδιαφέρον.

Γιατί μπορεί να κουβαλάω ένα "πρέπει" χωρίς να έχω ιδέα από πού προήλθε. Μπορεί να αισθάνομαι ενοχή χωρίς να έχω καθίσει ποτέ συνειδητά να αποφασίσω ότι αυτό που θέλω είναι κακό. Μπορεί δηλαδή ο εσωτερικός δικαστής να δουλεύει υπερωρίες χωρίς να θυμάμαι καν ποιος τον διόρισε.

Και η απώθηση, η άρνηση και η προβολή πού κολλάνε;

Δεν είναι άλλα κομμάτια του ψυχισμού. Είναι μηχανισμοί άμυνας. Στην ψυχαναλυτική θεωρία, το Εγώ χρησιμοποιεί άμυνες για να διαχειρίζεται άγχος και ψυχικές συγκρούσεις.

Εδώ ανήκουν έννοιες όπως η απώθηση, η άρνηση και η προβολή.

Και επειδή αυτή είναι ολόκληρη ιστορία από μόνη της, αρκεί προς το παρόν να κρατήσουμε ότι είναι τρόποι διαχείρισης της φασαρίας που κάνουν οι υπόλοιποι.

Υπάρχουν στ' αλήθεια μέσα στον εγκέφαλό μας;

Όχι. Και αυτό είναι απαραίτητο να ειπωθεί.

Δεν υπάρχει περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται Εκείνο.

Δεν υπάρχει νευρωνικό κουμπί του "Υπερεγώ".

Και δεν μπορούμε να βάλουμε κάποιον σε έναν μαγνητικό τομογράφο και να πούμε:

"Α, να ρε'σεις! Εδώ βρίσκεται το Εγώ.

Το Εκείνο, το Εγώ και το Υπερεγώ είναι θεωρητικές κατασκευές της ψυχανάλυσης.

Ο Φρόυντ προσπαθούσε να δημιουργήσει ένα μοντέλο για να περιγράψει την ανθρώπινη ψυχική λειτουργία.

Η σύγχρονη ψυχολογία και η νευροεπιστήμη έχουν επιβεβαιώσει ότι τεράστιο μέρος της νοητικής επεξεργασίας γίνεται χωρίς συνειδητή επίγνωση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι επιβεβαιώθηκε το φροϋδικό Εκείνο ή ολόκληρο το μοντέλο του Φρόυντ.

Πολλές συγκεκριμένες θεωρίες του έχουν αμφισβητηθεί έντονα ή εγκαταλειφθεί, ακόμη και από μεταγενέστερους ψυχαναλυτές.

Άλλες ιδέες του (όπως η σημασία των ασυνείδητων ψυχικών διεργασιών, της εσωτερικής σύγκρουσης και των μηχανισμών άμυνας) εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έρευνας και συζήτησης, αν και όχι απαραίτητα με την ακριβή έννοια που τους έδινε ο ίδιος.

Οπότε δεν χρειάζεται ούτε να κάνουμε τον Φρόυντ προφήτη ούτε να τον πετάξουμε στα σκουπίδια. Χρειάζεται να ξέρουμε τι ακριβώς είπε και τι από αυτά μπορούμε να υποστηρίξουμε σήμερα.

Κι αν τα ξέχασες ήδη αυτά που διάβασες, κράτα αυτό:

1. Εκείνο: Θέλω.
2. Υπερεγώ: Πρέπει.
3. Πραγματικότητα: Μπορείς;
4. Εγώ: Για να δούμε τι θα κάνουμε.

Και κάπως έτσι ένας άνθρωπος μπορεί ταυτόχρονα:

να θέλει κάτι,

να πιστεύει ότι δεν πρέπει να το θέλει,

να γνωρίζει ότι δεν μπορεί να το έχει,

και παρ' όλα αυτά να συνεχίζει να το θέλει.

Το Εκείνο δεν ενδιαφέρεται για την αντίφαση.

Δεν χρειάζεται να δικαιολογήσει την επιθυμία του.

Δεν χρειάζεται καν να την κάνει λογική.

Θέλει.

Κι αυτή, για μένα, να είναι η αβάσταχτη ελαφρότητα του Εκείνου.

Έχει την πολυτέλεια να θέλει.

Εσύ έχεις τη δύναμη να σηκώσεις το βάρος του;

Πηγές: 

• Simply Psychology — Id, Ego and Superego 

• Simply Psychology — Sigmund Freud: Theories and Contribution 

• Simply Psychology — Freud's Theory of the Id  

• Simply Psychology — Psychodynamic Approach 

"

"Λένε συνέχεια ότι ένα κορίτσι πρέπει να είναι όμορφο. 

Έχω βαρεθεί να διαβάζω λίστες για το πώς πρέπει να είναι κάποιος. 

Για τις γυναίκες δε... Να είναι έξυπνη, να είναι αστεία, να είναι περιπετειώδης... 

Λες και είμαστε προϊόντα στο ράφι που πρέπει να βελτιώσουν το packaging τους για να πιάσουν καλύτερη τιμή.

Τα πράγματα είναι πιο απλά για μένα. 

Δεν είμαι όμορφη. Δεν είμαι άσχημη. Είμαι συνηθισμένη. Δεν θα με χαζεψεις στο δρόμο (εκτός εάν είσαι από μόνος σου χαζεμένος) και το καλύτερο; Δεν με νοιάζει. Το πρόσωπό μου είναι από εκείνα που ξεχνάς μόλις με προσπεράσεις στο πεζοδρόμιο. Δεν προκαλώ εντυπώσεις, δεν ξεκινάω συζητήσεις με την εμφάνισή μου. Και όσο περνάνε τα χρόνια, τόσο περισσότερο το απολαμβάνω. Γιατί ξέρεις τι κερδίζεις όταν είσαι αδιάφορη για το βλέμμα των άλλων; Την ησυχία σου. 

Αυτή η "αποδοχή της πραγματικότητας" δεν είναι κανένα απαύγασμα πνευματικού ταξιδιού. Είναι απλώς η διαπίστωση ότι δεν είχα ποτέ μάλλον την ενέργεια να συντηρώ μια βιτρίνα που εμένα προσωπικά, δεν είχε να μου προσφέρει κάτι αξιόλογο. 

Επίσης, έχω καταλήξει ότι το να μην είσαι όμορφη, με τον τρόπο που επιβάλλουν τα περιοδικά, τα φίλτρα και η κοινωνική πίεση, είναι το πιο υπερτιμημένο προνόμιο που υπάρχει. Εγώ το λέω "απαλλαγή από ένα διαρκές, ανούσιο καθήκον". Γιατί, ας μην γελιόμαστε, το να συντηρείς μια ομορφιά "περιοδικού" είναι μια δουλειά πλήρους απασχόλησης. Απαιτεί χρόνο, χρήμα, σκέψη, αγωνία για το πώς θα σε δει ο άλλος, πώς θα σε κρίνει, αν θα γυρίσει το κεφάλι του... Όρεξη να'χεις ν'ασχολεισαι δηλαδή.

Η συγγραφέας επάνω, λέει να είμαι καταπληκτική, να είμαι θυμωμένη, έξυπνη, αστεία. Αλλά το "καταπληκτική" είναι μια ακόμα απαίτηση. Μια άλλη δουλειά που πρέπει να φέρω εις πέρας. 

Γιατί να είμαι καταπληκτική όταν είμαι απλώς κουρασμένη; Όταν μπορώ να κοιμάμαι στον καναπέ με τα ρούχα της βάρδιας, χωρίς να έχω κάνει μπάνιο, με τα μαλλιά χάλια, χωρίς να ντρέπομαι που επιδέχομαι "βελτίωση" αλλά δεν έχω καμία πρόθεση να βελτιωθώ για τους άλλους; 

Όταν θέλω να κάνω τα μποτέ μου, θα τα κάνω. Τα μπάνια μου, τις κρέμες μου, το πεντικιούρ μου, τα μαλλιά μου, το ντύσιμο μου. Επειδή έτσι το αισθάνομαι καλύτερα εγώ όμως. Οκ;

Δεν έχω καμία διάθεση λοιπόν να γίνω καταπληκτική 24/7. Δεν θέλω να είμαι η γυναίκα που, ενώ γυρνάει από 8 ώρες νυχτερινής βάρδιας, νιώθει ότι πρέπει να περιποιηθεί τον εαυτό της για να μην δείχνει κουρασμένη. Μα είμαι κουρασμένη! Και αυτό είναι αληθινό. Οι μαύροι κύκλοι, τα ανακατεμένα μαλλιά μετά τον ύπνο στον καναπέ, τα ρούχα που είναι άνετα κι ας μην είναι στη μόδα... αυτά δεν είναι απαραίτητα σημάδια αμέλειας, είναι σημάδια μιας ζωής που δεν ξοδεύεται για να ικανοποιήσει τις προσδοκίες κανενός άλλου πέρα από του εαυτού μου.

Όταν διαβάζω λίστες του τύπου "να είσαι θυμωμένη, να είσαι έξυπνη, να είσαι περιπετειώδης", γελάω. Γιατί κι αυτές οι λίστες, στην ουσία, τις ίδιες απαιτήσεις έχουν. Σου λένε γίνε αυτό για να είσαι αποδεκτή, για να είσαι cool. Αλλά γιατί να γίνω κάτι; Γιατί να μην είμαι απλώς; Έτσι, σκέτο.

Δεν ψάχνω να επιβεβαιώσω την ύπαρξή μου μέσα από το αν θα γυρίσει κάποιος να με κοιτάξει δεύτερη φορά. Αν με κοιτάξει, ας είναι για να δει έναν άνθρωπο. Αν δεν κοιτάξει, ακόμα καλύτερα. Η συνηθισμένη μου ζωή δεν είναι αποτέλεσμα αποτυχίας. Είναι το φρούριο που έχτισα για να ηρεμώ. Και μέσα σε αυτό το φρούριο, κανείς δεν μπορεί να επιβάλει πώς θα μετράει η αξία μου.

Δεν είμαι εδώ για να εντυπωσιάσω με καμία καταπληκτικότητα. Είμαι εδώ επειδή έτυχε να γεννηθώ και, για την ώρα, αναπνέω ακόμα. Είμαι εδώ πρωτίστως για να με αντέχω εγώ. Και αυτό, πιστέψτε με, για μένα είναι το πιο δύσκολο και το πιο "καταπληκτικό" πράγμα που έχω καταφέρει ποτέ.

Αντί για την ομορφιά λοιπόν, επέλεξα άλλα υλικά για να πορευτώ. Υλικά που βρίσκονται μόνο όταν σταματάς να στοχεύεις στο τέλειο, λες και η ζωή είναι μια λίστα με προσόντα που πρέπει να συμπληρώσεις για να πάρεις αξία.

Προσφάτως, ας πούμε, συνειδητοποίησα πόσο λυτρωτικό είναι να μην ζητάω από τους ανθρώπους να γίνουν κάτι διαφορετικό από αυτό που είναι. Όταν σταματάς να έχεις τέτοιου είδους απαιτήσεις από τους γύρω σου, σταματάς να τους πιέζεις να χωρέσουν στα δικά σου κουτιά, ή να τους συμπεριφέρεσαι σαν πηγές από τις οποίες πρέπει να αντλήσεις κάτι. Κι αυτό, από μόνο του, είναι μια πράξη κατανόησης που λίγοι κατέχουν. Τους αφήνεις να είναι αυτό που είναι κι αν σου αρέσει και τους αρέσει κι αυτών αυτό που είσαι εσυ... κάτι όντως καταπληκτικα απελευθερωτικό μπορεί να συμβεί. 

Και όλο αυτό το λογίδριο ξέρω πως ακούγεται σαν αυτοβοήθεια, αλλά δεν είναι. 

Είναι η παραδοχή ότι η ομορφιά και η καταπληκτικότητα εάν το καλοσκεφτούμε είναι απλώς ένας θόρυβος, και εγώ προσωπικά επιλέγω την ηρεμία.

"Δεν θα σου ζητήσω να κάνεις τίποτε, ούτε ακόμη να είσαι στο πλευρό μου για πάντα. Γιατί αν πρέπει να σου το ζητήσω, δεν το θέλω πλέον." 

Αποδίδεται στην Frida Kahlo. Ας πούμε ότι το είπε κάποιος τέλος πάντων, δεν έχει σημασία. Σημάδια έχει ότι πολλοί συμπεριφέρονται ακριβώς έτσι. 

Καλά κάνουν άραγε;

Παιδιά… έχω άσχημα νέα για το software μας.

Ένα malfunction στο σύστημα ανταμοιβής μας.

Το "μου αρέσει" είναι εμπειρία.

Το "θέλω" είναι ώθηση.

Σημειώστε το αυτό! 

Στον εγκέφαλο αυτά τα δύο δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Ναι, και στα δύο εμπλέκεται η ντοπαμίνη. Αλλά όχι με τον ίδιο ρόλο.

Η ντοπαμίνη δεν είναι η χημική ουσία της χαράς. Είναι κυρίως η χημική ουσία της αναζήτησης και της κατεύθυνσης. Δηλαδή δεν σε κάνει να απολαμβάνεις. Σε κάνει να κυνηγάς. Και όπως έλεγε κι ο Βέγγος "Ξέρεις από βέσπα;"

Τις λέμε σαν να είναι περίπου το ίδιο πράγμα, ενώ δεν είναι ούτε καν κοντά.

Θέλω.

Πρέπει.

Μπορώ.

Χρειάζεται.

Έχω ανάγκη.

Έχω μάθει.

Μου αρέσει.

Τις πετάμε συνήθως χαλαρά, σαν να είναι λίγο-πολύ εναλλάξιμες. Και πάνω σε αυτή τη σύγχυση παίρνουμε αποφάσεις.

Αν ξεκινήσω εξηγώντας τον δομισμό και τον μεταδομισμό θεωρητικά, θα τραβάμε τα βυζιά μας από τη βαρεμάρα. Εγώ οριακά σταμάτησα δηλαδή. Αλλά είναι σημαντική η κατανόηση τους στην καθημερινότητά μας. Γι'αυτό υπόσχομαι να τα βάλω κάτω και να τα πολτοποιήσω όσο μπορέσω ώστε να τα καταλάβω εγώ και μαζί με εμένα κι εσείς, εάν δεν τα ξέρατε.

Αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται να ειπωθεί.

Όχι, δεν είναι ανάγκη να ήταν σαν τα κρύα τα νερά.

Όχι, δεν χρειάζεται να ήταν αγγελούδι.

Όχι, δεν έχει σημασία αν είχε το τέλειο πρόσωπο, τα τέλεια μαλλιά, μάτια ή το τέλειο Instagram.

Πέθανε ένα παιδί.

"Αχ... σταμάτα να λες, ότι οι άνθρωποι φορούν μάσκα, και δεν σου δείχνουν ποτέ το πραγματικό τους πρόσωπο... Οι άνθρωποι, σου δείχνουν συνεχώς το αληθινό τους πρόσωπο: Σε ό,τι δεν σου λένε, όταν δεν σε ψάχνουν, στον τρόπο που σε κοιτάζουν, στον τρόπο που ξεφεύγουν από σένα, στον τόνο της φωνής τους... Σε ό,τι σου προσφέρουν και σε ό,τι δεν κάνουν για εσένα... Αλλά είσαι πολύ απασχολημένος, προσπαθώντας να δεις αυτό που θα ήθελες να δεις, και δεν το καταλαβαίνεις..."

Είπε η Catherine Black (δεν την ξέρω, αλλά αυτό δεν με εμποδίζει να διαφωνήσω)

Πάμε να το απλώσουμε να πάρει λίγο αέρα, λίγο νεύρο και κυρίως λογική αυτό που διάβασα. Όχι επειδή δεν έχει μέσα αλήθεια, έχει. Αλλά επειδή την παρουσιάζει σαν κάτι απλό, καθαρό και σχεδόν… αυτονόητο. 

Κι εγώ με τα "αυτονόητα" έχω ένα θέμα. Συχνά με υποψιάζουν.