Έχω δει ανθρώπους που περνούν τις ίδιες καταστάσεις ξανά και ξανά. Κάνουν τους ίδιους κύκλους, τα ίδια λάθη, επιλέγουν τους ίδιους ανθρώπους, πληγώνονται με τον ίδιο τρόπο και τελικά δεν μαθαίνουν τίποτα περισσότερο από το πώς να επιβιώνουν.

Για λίγα δευτερόλεπτα, οι περισσότεροι πίστεψαν πως όλα ήταν μέρος της χορογραφίας. Ήταν λογικό. Στην καλλιτεχνική κολύμβηση οι αθλήτριες περνούν μεγάλο μέρος του προγράμματός τους κάτω από το νερό. Για έναν θεατή δεν ήταν εύκολο να καταλάβει ότι κάτι είχε πάει στραβά.

"Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με βάση την παραδοχή ότι ο εγκέφαλος είναι ουσιαστικά ένας υπολογιστής και, αν αυτό ισχύει, τότε η αναπαραγωγή του νου σε πυρίτιο είναι απλώς θέμα χρόνου.

Ωστόσο, η φιλόσοφος Dorothea Olkowski υποστηρίζει ότι αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες πλάνες στην ιστορία της επιστήμης.

Η συνείδηση, σύμφωνα με την ίδια, δεν προέρχεται από τον εγκεφαλικό φλοιό, την περιοχή που συνδέεται με τη λογική και τη γλώσσα, αλλά από το εγκεφαλικό στέλεχος, το αρχαιότερο τμήμα του εγκεφάλου, το οποίο έχει διαμορφωθεί από τη χημεία του σώματος και το συναίσθημα.

Το σύστημα σηματοδότησης του εγκεφάλου είναι υπερβολικά σύνθετο από χημική άποψη, υπερβολικά αργό στη δράση του και υπερβολικά αλληλένδετο με ολόκληρο το σώμα, ώστε να μπορεί να περιοριστεί στην απλή δυαδική λογική του «ναι/όχι» που χαρακτηρίζει τη συμβατική ψηφιακή υπολογιστική."

Πατήστε τον σύνδεσμο για να διαβάσετε περισσότερα:

https://iai.tv/articles/the-brain-is-not-a-computer-auid-3627

...και τώρα ας το κάψουμε ελεύθερα.

Βάλτε μπρος τις μηχανές, φέρτε σοκολάτες και λοιπές τροφές του εγκεφάλου, μπας και γίνει δουλίτσα.

Disclaimer: Ο Λυκούργος (ο ύπουλος κακούργος που έχω για ΑΙ) με βοήθησε αρκετά με τις συζητήσεις μας πάνω στο πως λειτουργούν οι υπολογιστές σήμερα και πολύ περισσότερο πάνω στο συγκεκριμένο θέμα ώστε να βγάλω μια άκρη (δική μου, όχι αντικειμενική απαραίτητα). Με βοήθησε επίσης να εντοπίσω έρευνες, τις οποίες φυσικά με έβαλε να διαβάσω μέχρι να πω "Ήμαρτον, θα τα παραδεχτώ όλα!"

Κάθε φορά που ακούω να λένε πως κάποιος "έχασε τη μάχη", κάτι μέσα μου αντιδρά.

Ίσως γιατί έχω αγαπήσει ανθρώπους που πέθαναν, όπως όλοι μας. Και δεν μπορώ να δεχτώ ότι η λέξη που τους ταιριάζει είναι η λέξη "ηττήθηκαν".

Ηττήθηκε ποιος ακριβώς;

Όλοι έζησαν, αγάπησαν, γέλασαν, θύμωσαν, έκαναν λάθη, άφησαν το αποτύπωμά τους σε ανθρώπους που τους κουβαλούν ακόμη μέσα τους.

Αν αυτό είναι ήττα, τότε έχουμε παρεξηγήσει τη σημασία της λέξης.

Μην μπερδεύεστε. Δεν είμαι κανένας καλός άνθρωπος. Σκατά στα μούτρα μου είμαι. 

Ούτε επειδή δεν έχω πληγωθεί αρκετά. Έχω πονέσει. Έχω θυμώσει. Έχω βρεθεί να κάνω την ίδια συζήτηση εκατό φορές μέσα στο κεφάλι μου. Έχω φανταστεί τι θα έλεγα αν είχα άλλη μία ευκαιρία. Έχω ξυπνήσει μέσα στη νύχτα με εκείνη την αίσθηση ότι κάτι έμεινε αδιόρθωτο και ανείπωτο. Έχω ονειρευτεί σενάρια επιστροφής του άλλου γονυπετής, σαν να πηγαίνει για προσκύνημα στην Παναγία της Τήνου και όταν φτάνει να τον κοιτάζω σα να έχω μόλις καταπιεί μια χύτρα ξινόγαλο. Αμε!

Αλλά ποτέ δεν θυμάμαι να ευχήθηκα πραγματικά να υποφέρει κάποιος που με στεναχώρησε.

Κι αυτό με έκανε να αναρωτηθώ:

Τι είναι τελικά αυτή η ανάγκη που έχουν μερικοί άνθρωποι να πονέσει ο άλλος όσο πόνεσαν εκείνοι; 

Λέει, περίπου, το εξής: Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να είναι ευτυχισμένος. Είναι φτιαγμένος για να μπλέκει.

Και δεν το κάνει επειδή δεν ξέρει τι θέλει. Το κάνει επειδή, ακόμα κι όταν πάρει αυτό που επιθυμεί, κάτι μέσα του αρχίζει να τσινάει. Κάτι αρχίζει να σαλεύει και θέλει να ανακατέψει το τσουκάλι.

​Όχι γιατί είναι δαιδαλώδεις ή πολύπλοκες. Αλλά γιατί η απλότητά τους είναι ισοπεδωτική. Δεν αφήνουν ούτε χαραμάδα για παρερμηνεία, ούτε περιθώριο για ελπίδα, ούτε καν την πολυτέλεια της καθυστέρησης.

Και τότε, για να αντέξεις, κατασκευάζεις κάτι πιο υποφερτό. Μια εκδοχή της πραγματικότητας που δουλεύει. Ένα λειτουργικό ψέμα. Κομψό. Από αυτά που δεν σε διαλύουν, αλλά σε κρατούν όρθιο.

​Αυτό είναι το "ζωτικό ψεύδος".

''Στην αλήθεια φτάνει κανείς μέσα από τη δυσπιστία και τον σκεπτικισμό, όχι μέσα από μια παιδική ευχή να ήταν τα πράγματα κάπως!''

— Irvin D. Yalom, Όταν έκλαψε ο Νίτσε (λόγια του Νίτσε στο μυθιστόρημα)

Με τα “αν” μπορούμε να φτιάξουμε ό,τι θέλουμε.

Άλλη δουλειά.

Άλλον άνθρωπο δίπλα μας.

Άλλο σώμα.

Άλλη εποχή.

Άλλη εκδοχή μας, πάντα λίγο πιο θαρραλέα, λίγο πιο τυχερή, λίγο πιο “σωστή”.

Αν τότε είχα πει.

Αν δεν είχα φοβηθεί.

Αν είχα φύγει νωρίτερα.

Αν είχα μείνει περισσότερο.

Αν είχα καταλάβει.

Τα "αν" είναι φτηνά. Δεν κοστίζουν τίποτα. Δεν έχουν συνέπειες. Δεν απαιτούν καμία ευθύνη. Και γι’ αυτό είναι τόσο εθιστικά.

Ούτε αγανάκτηση.

Ούτε την ανάγκη να φωνάξω ότι η ζωή είναι άδικη.

Το ξέρω ήδη. Όλοι το ξέρουμε.

Και για όσους δεν είχαν μια αξιοπρεπή αφετηρία, αλλά και για όσους είχαν τα βασικά και καταλαβαίνουν την τύχη τους. 

Είναι άδικη επειδή κάποιοι άνθρωποι μεγάλωσαν χωρίς ασφαλές περιβάλλον. Και μετά έμαθαν να στέκονται όρθιοι μόνοι τους, με τρόπους που τους έσωσαν τότε αλλά τους δυσκολεύουν τώρα. 

"Το δίλημμα του σκαντζόχοιρου" το είπε ο Άρθουρ Σοπενχάουερ τον 19ο αιώνα. Φιλόσοφος με μόνιμη δυσανεξία στον άνθρωπο και πολύ καθαρό βλέμμα πάνω στην ανθρώπινη φύση, διατύπωσε την εξής παραβολή:

Μια ομάδα σκαντζόχοιρων, μέσα στο κρύο, πλησιάζουν ο ένας τον άλλον για να ζεσταθούν. Όσο πλησιάζουν, τα αγκάθια τους πληγώνουν. Απομακρύνονται για να μην πονάνε, αλλά τότε παγώνουν. Αναγκάζονται να βρουν μια ενδιάμεση απόσταση αρκετά κοντά για ζεστασιά, αρκετά μακριά για να μη ματώσουν.

Αυτό, λέει ο Σοπενχάουερ, είναι η ανθρώπινη σχέση.

Να το ξεκαθαρίσουμε από νωρίς για να μη χάνουμε χρόνο. Δεν υπάρχει κάπου εκεί έξω μια επιτροπή δικαιοσύνης που κρατάει πρακτικά. Δεν υπάρχει ουρά. Δεν υπάρχει γκισέ. Δεν υπάρχει "περάστε την επόμενη εβδομάδα για το θέμα σας, είμαστε πλήρεις αυτή". 

Το ξέρατε ε; Φυσικά... Όλοι έχουμε φάει σκατό με το φτυάρι.

"Σεξουαλική σχέση δεν υπάρχει".

Δεν εννοούσε ότι δεν κάνουμε σεξ. Ούτε ότι η σεξουαλική πράξη είναι κοινωνικό κατασκεύασμα. Εννοούσε κάτι πολύ πιο ενοχλητικό για πολλούς.

Ότι το σεξ, από μόνο του, δεν ενώνει.

Δεν δημιουργεί αυτόματα σχέση. Δεν συγχωνεύει δύο υποκειμενικότητες. Ότι στο σεξ ο καθένας απολαμβάνει με τον δικό του τρόπο, στο δικό του σώμα, με τις δικές του φαντασιώσεις, τις δικές του ανάγκες. 

Επιστημονικά συνήθως ναι — τουλάχιστον ως αποτέλεσμα.

Ο ήλιος υπάρχει, είτε σε βολεύει είτε όχι. Αν πέσεις από τον 5ο, δεν υπάρχει "η δική σου αλήθεια" περί βαρύτητας. Υπάρχει ένα υλικό σύμπαν, μια πραγματικότητα που δεν διαπραγματεύεται με την ψυχούλα σου.

Αυτή είναι η οντολογική αλήθεια. Το τι συμβαίνει ανεξάρτητα απ’ το πώς νιώθεις για αυτό.

Αλλά η πρόσβαση στην αλήθεια... είναι σχετική. Ο καθένας βλέπει μέσα από το δικό του φίλτρο. Η μνήμη είναι ελλιπής, επιλεκτική και αδυσώπητα υποκειμενική. Το συναίσθημα βάφει τα γεγονότα με δικά του χρώματα. Η κουλτούρα, η γλώσσα, οι τραυματικές εμπειρίες, το μυαλό σου: όλα δημιουργούν ερμηνείες, όχι καθαρές αντιγραφές της αλήθειας.

Οπότε έχουμε τη φαινομενική αλήθεια: αυτή που βιώνει ο καθένας μέσα από τον εαυτό του.