Έχω δει ανθρώπους που περνούν τις ίδιες καταστάσεις ξανά και ξανά. Κάνουν τους ίδιους κύκλους, τα ίδια λάθη, επιλέγουν τους ίδιους ανθρώπους, πληγώνονται με τον ίδιο τρόπο και τελικά δεν μαθαίνουν τίποτα περισσότερο από το πώς να επιβιώνουν.
Και μην με παρεξηγείτε, δεν είναι λίγο να επιβιώνεις. Καμιά φορά είναι άθλος. Αλλά η επιβίωση δεν είναι το ίδιο πράγμα με την κατανόηση. Η μάθηση δεν βρίσκεται μέσα στο γεγονός. Βρίσκεται μέσα στην περιέργεια που ακολουθεί το γεγονός. Στην απόφαση να μη σταθείς μόνο στο "τι έγινε", αλλά να αναρωτηθείς "σημαίνει κάτι αυτό;"
Κανείς δεν θέλει να αρρωστήσει. Να χάσει ανθρώπους που αγαπά. Να προδοθεί. Να χωρίσει. Να απογοητευτεί. Να φοβηθεί. Αν μπορούσα να διαγράψω κάποιες στιγμές της ζωής μου, θα υπήρχαν αρκετές υποψήφιες.
Δεν πιστεύω ότι όλα γίνονται για κάποιο λόγο. Τι αηδίες είναι αυτές; Δεν πιστεύω ότι το σύμπαν κάθεται και μοιράζει μαθήματα. Δεν πιστεύω ότι ο πόνος είναι δώρο. Δεν πιστεύω ότι κάθε δυσκολία κρύβει μια ευλογία μεταμφιεσμένη. Υπάρχουν απλώς πράγματα τραγικά, άδικα και παράλογα και τέλος.
Πιστεύω όμως κάτι άλλο. Αφού πλήρωσα τα δίδακτρα του πόνου, θέλω τουλάχιστον να παρακολουθήσω το μάθημα.
"Τι μου αποκάλυψε αυτό για τους ανθρώπους;"
"Τι μου αποκάλυψε για μένα;"
"Ποια πεποίθησή μου διαλύθηκε;"
Ίσως γι' αυτό δεν μπόρεσα ποτέ να μείνω μόνο στο γεγονός. Πάντα με τραβούσε η ιστορία πίσω από το γεγονός. Όχι η απώλεια, αλλά ο τρόπος που αλλάζει έναν άνθρωπο. Όχι ο φόβος, αλλά αυτά που ξεσκεπάζει. Όχι η προδοσία, αλλά όσα αποκαλύπτει για τη σχέση. Όχι η δυσκολία, αλλά τα ίχνη που αφήνει πάνω μας.
Ίσως γι' αυτό αγαπούσα πάντα τόσο πολύ τη βιολογία. Ως βιολόγος έμαθα ότι η επιστήμη δεν σταματά ποτέ στο αποτέλεσμα.Βλέπει ένα φαινόμενο και αμέσως ρωτάει. Γιατί; Πώς; Η φύση δεν ενδιαφέρεται για το νόημα. Η φύση παράγει γεγονότα. Γεννήσεις. Θανάτους. Μεταλλάξεις. Ασθένειες. Τυχαίες συναντήσεις. Τυχαίους αποχωρισμούς. Αδιαφορεί για το αν εμείς τα βρίσκουμε δίκαια ή άδικα. Το νόημα δεν υπάρχει έτοιμο. Το φτιάχνουμε εμείς μετά.
Ίσως αυτή να είναι η μόνη μορφή αισιοδοξίας που έχω πραγματικά. Όχι ότι όλα θα πάνε καλά. Ούτε ότι όλα συμβαίνουν για κάποιον ανώτερο σκοπό. Αλλά ότι ακόμη και μέσα στα συντρίμμια υπάρχει πληροφορία. Κάτι να καταλάβεις. Κάτι να δεις. Κάτι να μάθεις. Όχι επειδή αυτό δικαιώνει ό,τι συνέβη. Τίποτα δεν δικαιώνει έναν πόνο. Ούτε έναν θάνατο. Ούτε μια προδοσία. Ούτε μια απώλεια.
Η γνώση δεν ακυρώνει τη θλίψη. Απλώς δεν την αφήνει να πάει εντελώς χαμένη. Αν είναι λοιπόν να κουβαλήσω κάτι μαζί μου από αυτό το ταξίδι, προτιμώ να είναι κάτι περισσότερο από ουλές. Προτιμώ να είναι κατανόηση. Προτιμώ να είναι σοφία. Προτιμώ να είναι λίγη περισσότερη ανθρωπιά.
Ίσως τελικά αυτή να είναι η βαθύτερη στάση μου απέναντι στη ζωή.
Δεν αναζητώ τις δυσκολίες.
Δεν τις θεωρώ ευλογίες.
Δεν τις εξιδανικεύω.
Αλλά όταν έρχονται, κάθομαι απέναντί τους σαν να είναι ένας ακόμη παράξενος χαρακτήρας που μπήκε απρόσκλητος στην ιστορία μου και τους λέω:
- Εντάξει... Αφού ήρθες... Τι έχεις να μου δείξεις που δεν μπορούσα να δω πριν;
Και μόλις κατάλαβα ποιο είναι ίσως το πιο όμορφο πράγμα πάνω μου. Δεν είναι ότι έχω απαντήσεις. Είναι ότι δεν έχω χάσει την όρεξη για ερωτήσεις. Ότι εξακολουθώ να κοιτάζω τον κόσμο με την ίδια σχεδόν παιδική περιέργεια. Να παρατηρώ. Να συνδέω. Να αμφισβητώ. Να αλλάζω γνώμη όταν τα δεδομένα αλλάζουν. Να ψάχνω την ιστορία πίσω από την ιστορία.
Γιατί ίσως τελικά η σοφία να μην είναι οι απαντήσεις που συγκεντρώνεις στη ζωή. Ίσως να είναι η ποιότητα των ερωτήσεων που συνεχίζεις να κάνεις. Κι αν υπάρχει κάτι που εύχομαι να μη χάσω ποτέ, δεν είναι τη δύναμη που ούτως ή άλλως δεν έχω και πολύ. Ούτε την αισιοδοξία. Ούτε καν την ελπίδα. Είναι την περιέργεια.
Γιατί όσο ένας άνθρωπος συνεχίζει να αναρωτιέται, συνεχίζει και να εξελίσσεται. Και αυτό, για μένα, είναι ένας από τους ομορφότερους τρόπους να μένεις ζωντανός.
