"Εσύ είσαι καλά ρε. Μόνο τον εαυτό σου έχεις να φροντίσεις".
Αυτή η φράση έχει αρχίσει να με εκνευρίζει πολύ.
Όχι γιατί πιστεύω ότι είναι εύκολο να έχεις σύντροφο, παιδιά, γονείς, ανθρώπους που εξαρτώνται από σένα. Κάθε άλλο. Έχω υπάρξει και σε αυτή την όχθη και μάλιστα με βαριά εξάρτηση ανθρώπων από εμένα.
Ξέρω πολύ καλά τι σημαίνει να φροντίζεις full time ανθρώπους μέσα στην καθημερινότητά σου. Να πρέπει να υπολογίζεις ανάγκες που δεν είναι δικές σου, ώρες που δεν διάλεξες, προβλήματα που δεν δημιούργησες, διαθέσεις που δεν ελέγχεις. Να είσαι κουρασμένη και να μην έχει σημασία επειδή κάποιος σε έχει ανάγκη. Να μην μπορείς απλώς να κλείσεις την πόρτα και να πεις "σήμερα ξεχάστε με".
Δεν χρειάζεται κανείς να μου εξηγήσει πόσο δύσκολο είναι λοιπόν. Το ξέρω.
Αυτό όμως δεν κάνει αυτομάτως εύκολο το άλλο.
Δεν υπάρχει κάποια ζυγαριά όπου από τη μία βάζουμε "οικογένεια, σύντροφο, παιδιά, σκυλιά" και από την άλλη "ζει μόνη της" και βγαίνει το αποτέλεσμα:
- Συγχαρητήρια, κυρία μου. Εσείς περάστε από το fast track της ζωής. Δεν έχετε πραγματικά προβλήματα. Τζάστε με συνοπτικές διαδικασίες και απολαύστε υπεύθυνα the rest of your life!
Παπαριές!
Το να ζεις μόνη σου έχει όντως μια ελευθερία που απολαμβάνω.
Δεν δίνω αναφορά σε κανέναν. Δεν συντονίζω τη ζωή μου με τη ζωή άλλου ανθρώπου. Αν θέλω να κοιμηθώ, κοιμάμαι. Αν θέλω να βγω, βγαίνω. Αν θέλω να κάτσω τρεις ώρες κοιτάζοντας έναν τοίχο, κανείς δεν θα μου πει "Τι έχεις; Πες μου".
Υπέροχο, αλήθεια! Μέχρι τη μέρα που όντως έχεις κάτι...
Γιατί τότε, πάλι κανείς δεν θα σου πει "Τι έχεις; Πες μου".
Αυτό είναι το κομμάτι που πριν δεν ήξερα.
Όταν ζεις με άλλους ανθρώπους, η παρουσία τους δημιουργεί ένα είδος εξωτερικού σκελετού στην καθημερινότητά σου. Όχι πάντα ευχάριστου. Μερικές φορές γαμημένα κουραστικού. Αλλά υπάρχει.
Πρέπει να σηκωθείς γιατί κάποιος περιμένει. Πρέπει να φτιάξεις φαγητό γιατί θα φάει κι άλλος. Πρέπει να πας σούπερ μάρκετ. Πρέπει να λειτουργήσεις λίγο επειδή η καθημερινότητα κάποιου άλλου ακουμπάει έστω και λίγο πάνω στη δική σου. Κι αυτό όπως και να το κάνουμε, σε κινητοποιεί.
Όταν ζεις μόνη σου, αυτός ο εξωτερικός σκελετός δεν υπάρχει.
Αν δεν φας, θα πεινάσεις και δεν θα ασχοληθεί κανείς. Λογικό. Που το ξέρει;!
Αν το ψυγείο είναι άδειο, θα παραμείνει άδειο μέχρι να σηκωθείς εσύ να το γεμίσεις.
Αν ξεχάσεις να πάρεις τα χάπια σου, κάνεις δεν θα στο θυμίσει. Για να μην πάμε στα χειρότερα. Αν αρρωστήσεις, ο ασθενής και ο φροντιστής είναι το ίδιο άτομο. Εσύ.
Πολύ κακός σχεδιασμός, παρεμπιπτόντως.
Αν είσαι ψυχολογικά χάλια, δεν υπάρχει απαραίτητα κάποιος να ρωτήσει ή να σου πει "έλα πάμε βόλτα, σκούπισε τα μάτια σου και ξεκούνα από τον καναπέ, φεύγουμε". Κανείς δεν θα σου βάλει ένα ποτήρι νερό μπροστά σου επειδή είδε ότι δεν έχεις πιει. Κανείς δεν θα πει "άσε τα πιάτα, θα τα κάνω εγώ".
Εσύ θα πρέπει να παρατηρήσεις αρχικά ότι δεν είσαι καλά.
Εσύ θα πρέπει μετά να αποφασίσεις να σε φροντίσεις.
Εσύ θα πρέπει τελικά να ξύσεις τον πάτο του βαρελιού και να βρεις το κουράγιο να μαζέψεις τα κομμάτια σου και να συνεχίσεις.
Και κάποιες μέρες δεν έχεις καμία γαμημένη όρεξη να είσαι και αυτή που υποφέρει και αυτή που αναλαμβάνει υπηρεσία ταυτόχρονα.
Αν πονέσεις δηλαδή με οποιονδήποτε τρόπο, τότε όλος ο πόνος δικός σου και λούσου τον γιατί δεν μοιράζεται.
Αυτό δεν είναι παράπονο. Δεν είναι καν θέμα για κανάκεμα. Και κυρίως δεν είναι "αχ, η καημένη".
Παρατήρηση είναι.
Μια χαρά είμαι. Έχω βρει πράγματα που απολαμβάνω στη νέα μου ζωή.
Μου αρέσει ας πούμε που μπορώ να οργανώνω τη μέρα μου όπως μου καπνίσει και να μην πρέπει να διαπραγματεύομαι την ύπαρξή μου με κανέναν.
Δεν θέλω μετάλλιο φυσικά. Θέλω να μη μου εξηγεί κάποιος ότι επειδή έχω μόνο εμένα να φροντίσω, έχω και λιγότερη δουλειά.
Γιατί το "μόνο εμένα" έχει μια μικρή πρακτική λεπτομέρεια. Δεν υπάρχει αλλαγή βάρδιας. Ένας αναπληρωματικός σε περίπτωση που αυτή η βάρδια τα φτύσει με οποιονδήποτε τρόπο. Δεν υπάρχει κάποιος να πει "Σήμερα δεν το 'χεις. Σε αναλαμβάνω εγώ".
Όλες οι μικρές δουλειές της ζωής, οι πρακτικές, οι ψυχικές, οι γελοίες, οι βαρετές, επιστρέφουν στον ίδιο άνθρωπο.
Σε σένα.
Και υπάρχει ακόμη κάτι που μόλις τώρα αρχίζω να καταλαβαίνω. Το να είσαι πολύ λειτουργικός μόνος σου μπορεί να γίνει μια τεράστια παγίδα ικανή να πιάσει εσένα κι ολόκληρη τη πρότερη και μετέπειτα ζωή σου.
Γιατί οι άλλοι σε κοιτάζουν και λένε "ε, αυτή τα καταφέρνει". Ναι. Εκ του αποτελέσματος, τα καταφέρνω. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν κουράζομαι.
Το "μπορώ" και το "είναι εύκολο" δεν είναι συνώνυμα.
Ούτε το "δεν χρειάζομαι κάποιον για να επιβιώσω" σημαίνει "δεν θέλω ποτέ κανέναν να με φροντίσει με κάποιον τρόπο".
Αυτή είναι μια άλλη παρεξήγηση που έχουμε κάνει με την αυτάρκεια. Λέμε "μπορώ μόνη μου" και οι άλλοι ακούνε "δεν θέλω κανέναν".
Όχι.
Μπορώ να κουβαλήσω μόνη μου τις σακούλες από το σούπερ μάρκετ. Αν κάποιος πάρει τις δύο από τις οχτώ, δεν καταρρέει η ανεξαρτησία μου.
Μπορώ να μου μαγειρέψω και να το φάω όλο μόνη μου με μεγάλη ευκολία. Αν κάποιος μου βάλει ένα πιάτο φαΐ μπροστά μου όμως μια μέρα που είμαι πτώμα, δεν χάνω την αυτονομία μου.
Μπορώ να κοιμηθώ μόνη μου. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν φορές που θα ήταν υπέροχο να υπάρχει κάποιος δίπλα πριν με πάρει ο ύπνος.
Μπορώ να παρηγορήσω τον εαυτό μου. Δεν σημαίνει ότι μια αγκαλιά από άλλον άνθρωπο έγινε ξαφνικά περιττή.
Δεν είμαι προς διάσωση. Με εκνευρίζει κιόλας η ιδέα. Αλλά υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα στο "μπορώ να φροντίσω μόνη μου τον εαυτό μου" και στο "δεν χρειάζομαι ποτέ να με φροντίσει κανείς".
Και επειδή έχω ζήσει και τις δύο όχθες, ξέρω πλέον κάτι που πριν δεν ήξερα.
Δεν υπάρχει εύκολη πλευρά. Υπάρχουν μόνο διαφορετικά δύσκολα.
Στη μία ζωή, μπορεί να πνίγεσαι από τις ανάγκες των άλλων.
Στην άλλη, μπορεί να κουράζεσαι επειδή όλες οι ανάγκες σου πρέπει πρώτα να γίνουν αντιληπτές, να οργανωθούν και να καλυφθούν από τον εξής έναν. Εσένα.
Στη μία μπορεί να λαχταράς να σε αφήσουν όλοι ήσυχη για μία γαμημένη ώρα.
Στην άλλη μπορεί κάποια στιγμή να σκέφτεσαι:
- Ωραία. Ησυχία. Τώρα ποιος διάολος θα μου φτιάξει έναν καφέ; Τόσα πολλά ζητάω;
Και τα δύο μπορούν να είναι δύσκολα.
Και τα δύο μπορούν να είναι όμορφα.
Και τα δύο έχουν πράγματα που ζηλεύει ο άνθρωπος που βρίσκεται στην απέναντι όχθη.
Απλώς όταν δεν έχεις ζήσει κάπου, βλέπεις κυρίως τα προνόμια και λιγότερο το λογαριασμό.
Εγώ τώρα βλέπω το λογαριασμό αυτής της ζωής. Και τον πληρώνω. Και δεν με πειράζει. Αυτή είναι τώρα η ζωή μου, τη φτιάχνω σιγά σιγά όπως μου αρέσει και σε αρκετά την προτιμώ.
Αλλά μη μου λέτε ότι είναι τζάμπα γιατί μου ανάβουν τα λαμπάκια!!!
Ναι, μόνο τον εαυτό μου έχω να φροντίσω. Απλώς τυχαίνει αυτός ο εαυτός να χρειάζεται φαγητό, ύπνο, καθαρά ρούχα, γιατρούς, λεφτά, χάδια, γέλιο, σεξ, κουβέντα, παρέα, ξεκούραση, παρηγοριά, κίνητρο και πού και πού κάποιον να του πει:
- Άσ’ το. Εγώ.
Κι όταν δεν υπάρχει;
Το ξέρω. Το ’χω. Μπορώ κι εγώ, όπως τόσος κόσμος έχει μπορέσει, όπως μπορεί τώρα που μιλάμε και θα μπορεί εις τους αιώνες των αιώνων.
Απλώς μη μου περνάτε για εύκολο. Γιατί μερικές φορές είναι τόσο ανυπόφορα δύσκολο να φροντίζεις εξ ολοκλήρου τον εαυτό σου, που γλυκοκοιτάζεις στο λογιστήριο μπας και υπάρχει κάποιο έντυπο να συμπληρώσεις να παραιτηθείς από την κωλοβάρδια και να φύγεις.
