— ...μη δίνεις σημασία. Οι κλασικές ανισορροπίες μου.
— Άντε πάλι! Τι εννοείς αυτή τη φορά όταν λες "ανισόρροπη";
— Εννοώ ότι πάλι τα ίδια! Μέσα μου αισθάνομαι δύο εντελώς αντίθετα πράγματα και πιστεύω ότι και τα δύο ισχύουν 100%. Και τα δύο όμως. Όχι λίγο το ένα, λίγο το άλλο. Κανονικά κι απόλυτα.
— Και αυτό σε κάνει να θεωρείς ότι κάτι δεν πάει καλά με εσένα;
— Με αποσυντονίζει εντελώς και δεν το αντέχω.
— Ξανά. Σε ρωτάω, θεωρείς ότι είναι ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά;
— Ναι. Κάπως.
— Γιατί;
— Γιατί θέλω να ξέρω τι ισχύει.
— Αυτό είναι διαφορετικό. Άλλο "έχω αντιφατικά συναισθήματα" και άλλο "δεν αντέχω να έχω αντιφατικά συναισθήματα".
— Ε, ναι. Και τα δύο. Το ένα φέρνει το άλλο μωρέ.
— Το πρώτο είναι αμφιθυμία. Είναι ανθρώπινο. Το δεύτερο είναι χαμηλή ανοχή στην αμφιθυμία. Εκεί νομίζω ότι βρίσκεται περισσότερο η δυσκολία σου.
— Δηλαδή δεν είμαι ανισόρροπη. Εκεί θες να καταλήξεις.
— Δεν μου αρέσει ιδιαίτερα αυτή η λέξη γιατί βάζει όλα τα πράγματα στο ίδιο σακί. Εσύ δεν μου περιγράφεις αστάθεια συμπεριφοράς. Μου περιγράφεις έντονη εσωτερική πολυπλοκότητα.
— Εγώ πάντως και μέσα μου αστάθεια τη νιώθω.
— Επειδή θέλεις να υπάρχει ένα κέντρο βάρους που να μην μετακινείται. Θέλεις μία απάντηση. "Αυτό νιώθω. Αυτό θέλω. Αυτό κάνω". Όταν υπάρχουν δύο αληθινές αλλά αντίθετες τάσεις, αισθάνεσαι ότι το σύστημα δυσλειτουργεί...
— Μα δυσλειτουργεί!
— Δεν τελείωσα...! Αισθάνεσαι ότι το σύστημα δυσλειτουργεί, ενώ μπορεί απλώς το σύστημα να σου δίνει δύο αληθινές πληροφορίες ταυτόχρονα.
— Μπράβο του. Πολύ βολικό.
— Δεν είπα ότι είναι βολικό. Για παράδειγμα, μπορεί να θέλεις εγγύτητα και ταυτόχρονα να φοβάσαι την έκθεση. Το ένα δεν αποδεικνύει ότι το άλλο είναι ψεύτικο. Μπορεί να θέλεις να μείνεις και παράλληλα να υπάρχει ένα μέρος σου που θέλει να φύγει για να νιώσει ασφαλές. Μπορεί να σου αρέσει κάτι πολύ και αυτό ακριβώς να το κάνει πιο δύσκολο.
— Αυτό με εκνευρίζει απίστευτα.
— ...Γιατί δεν λύνεται με λογική αποκλεισμού.
— Αυτό είναι το θέμα. Εγώ με τη λογική είμαι μια χαρά. Αν κάτι έχει πάνω από μια επιλογές, κάθομαι, τις βλέπω, ζυγίζω κόστος και όφελος και διαλέγω.
— Και θεωρείς ότι αν η απόφαση είναι λογικά σωστή θα έπρεπε να ευθυγραμμιστεί και το συναίσθημα.
— Θα ήταν το ευγενικό από μέρους του.
— Το συναίσθημα δεν είναι ιδιαίτερα ευγενικό.
— Το έχω παρατηρήσει.
— Και δεν λειτουργεί με τον ίδιο σκοπό. Η λογική σου οργανώνει. Ταξινομεί. Προβλέπει. Προστατεύει από χάος. Το συναίσθημα δεν έρχεται απαραίτητα για να σου δώσει λύση. Μερικές φορές έρχεται για να σου δείξει κόστος, ανάγκη, επιθυμία, φόβο, απώλεια.
— Κι εγώ τι να την κάνω αυτή την πληροφορία όταν μου χαλάει την απόφαση;
— Δεν σου χαλάει απαραίτητα την απόφαση.
— Πώς δεν τη χαλάει; Εμένα μου τη χαλάει! Ψέματα λέω δηλαδή;!
— Μπορεί να επιλέξεις κάτι και να στεναχωριέσαι. Αυτό δεν σημαίνει ότι επέλεξες λάθος. Μπορεί να βάλεις όριο και να σου λείψει το παραπέρα από το όριο. Δεν σημαίνει ότι το όριο ήταν λάθος. Μπορεί να μείνεις σε κάτι που σου κάνει καλό και παρ’ όλα αυτά να φοβάσαι. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να φύγεις.
— Άρα τι σημαίνει;
— Ότι οι σωστές επιλογές δεν συνοδεύονται πάντα από συναισθηματική ησυχία.
— Χάλια σύστημα!
— Συμφωνώ.
— Εγώ θέλω να έχω μια σχετική καθαρότητα.
— Το ξέρω.
— Να ξέρω ότι αυτό ισχύει, άρα κάνω έτσι. Πως λέγαμε στα μαθηματικά "αν έτσι, άρα αλλιώς"; Αυτό θέλω.
— Νομίζω ότι αγαπάς την καθαρότητα περισσότερο απ’ όσο αγαπάς την ίδια την απάντηση.
— Τι εννοείς;
— Νομίζω ότι μερικές φορές δεν σε τρομάζει τόσο το τι θα νιώσεις, όσο το ότι δεν θα μπορείς να το κατατάξεις. Αν σου έλεγα ή ήξερες η ίδια κάπως ότι "θα νιώθεις πάντα ακριβώς αυτό και ξέρουμε τι σημαίνει", ακόμα κι αν ήταν δύσκολο, θα το άντεχες καλύτερα.
— Ναι. Πολύ. Το έχω κάνω ήδηε μεγάλα ποσοστά επιτυχίας. Σημείωσέ το κι αυτό στα τεφτέρια σου.
— Γιατί θα ήταν τακτοποιημένο.
— Ακριβώς.
— Η αμφιθυμία είναι ακατάστατη.
— Αηδιαστικά.
— Κι εσύ έχεις πολύ ισχυρό αυτοέλεγχο ακριβώς επειδή δυσκολεύεσαι με την ακαταστασία αυτή.
— Βοηθάει πολύ.
— Και οι άλλοι μάλλον τον βλέπουν περισσότερο από όσο βλέπουν το χάος από κάτω.
— Ναι. Πολλοί μου έχουν πει κατά καιρούς ότι με βλέπουν ισορροπημένη. Που αν είναι δυνατόν δηλαδή...
— Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν δυσκολεύεσαι. Σημαίνει ότι έχεις πολύ αποτελεσματική αυτορρύθμιση. Μπορεί κάποιες φορές να είναι και καταπίεση. Αλλά θα ήταν λάθος να τη βαφτίσουμε όλη καταπίεση. Ο αυτοέλεγχος σου υπηρετεί και αξίες σου.
— Αυτό λέω κι εγώ!
— Δεν θέλεις, ας πούμε, επειδή ζηλεύεις να κάνεις σκηνή. Δεν θέλεις, επειδή φοβάσαι να πιέσεις. Δεν θέλεις, επειδή πληγώθηκες να πληγώσεις κι εσύ. Δεν θέλεις να μετατρέπεις κάθε εσωτερική σου αναστάτωση σε ευθύνη του άλλου.
— Ναι.
— Αυτά δεν είναι δυσλειτουργία. Είναι επιλογές χαρακτήρα.
— Ωραία. Κάτι σώσαμε σήμερα. Αλλά κάτι μου λέει ότι θα μου γυρίσει μπούμερανγκ αυτό πάλι...
— Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο ίδιος μηχανισμός δεν ρυθμίζει μόνο τη συμπεριφορά σου αλλά προσπαθεί να ρυθμίσει και το ίδιο το δικαίωμα να νιώθεις. Άλλο "ζηλεύω αλλά δεν θα κάνω σκηνή" και άλλο "δεν πρέπει να ζηλεύω". Άλλο "φοβάμαι αλλά θα αποφασίσω ψύχραιμα" και άλλο "πρέπει να σταματήσω να φοβάμαι για να θεωρείται έγκυρη η απόφαση". Άλλο "θέλω περισσότερο αλλά δεν σημαίνει ότι θα το ζητήσω" και άλλο "αν θέλω περισσότερο, κάτι έχει πάει στραβά".
— Εδώ με χάνεις λίγο.
— Ψέματα. Εδώ είσαι και κάνεις τη χαζή, αλλά θα το ξαναπω. Νομίζω ότι προσπαθείς συχνά να είσαι ηθικά υπεύθυνη όχι μόνο για τις πράξεις σου αλλά και για τα ίδια σου τα συναισθήματα. Εκεί όμως ζητάς από τον εαυτό σου κάτι αδύνατο.
— Δεν μου αρέσει αυτό.
— Το ξέρω.
— Εγώ θέλω να μπορώ να πω "έχω αυτό το συναίσθημα επειδή συμβαίνει αυτό και άρα πρέπει να κάνω εκείνο". Είναι τόσο δύσκολο πια;!
— Κι εγώ σου λέω ότι πολλές φορές αρκεί και είσαι ικανή να πεις μόνο "έχω αυτό το συναίσθημα".
— Και μετά;
— Τίποτα.
— Πολύ ύποπτο αυτό το "τίποτα". Πότε δεν είναι "τίποτα".
— Για σένα είναι ύποπτο γιατί έχεις μάθει πως ό,τι εμφανίζεται μέσα σου χρειάζεται επεξεργασία, εξήγηση ή διόρθωση.
— Εντάξει, έχω μια τάση.
— Μόνο; Εσύ έχεις ολόκληρο τμήμα ποιοτικού ελέγχου.Και νομίζω ότι αυτή η τάση συνδέεται με κάτι που πρόσφατα άρχισες να βλέπεις πιο καθαρά.
— Το development mode που λέγαμε;
— Ακριβώς. Και αυτό πιθανότατα σε βοήθησε πολύ.
— Ναι.
— Το πρόβλημα είναι ότι ένα εργαλείο που κάποτε ήταν παραγωγικό μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί και αφού πάψει να χρειάζεται στην ίδια ένταση. Αν επί χρόνια εκπαιδεύεις το βλέμμα σου να εντοπίζει τι χρειάζεται βελτίωση, κάποια στιγμή δεν βλέπεις πια τον εαυτό σου. Βλέπεις μόνο τη λίστα με τις διορθώσεις που πρέπει να κάνεις.
— Αυτό ακριβώς.
— Και εκεί συνέβη κάτι πολύ ενδιαφέρον με την άσκηση της αυτοπαρουσίασης. Μέχρι τότε η βασική σου ερώτηση ήταν τι θέλει δουλειά. Η άσκηση σε ανάγκασε να απαντήσεις στην ερώτηση τι υπάρχει ήδη.
— Και ήταν σοκαριστικό.
— Γιατί;
— Γιατί βγήκα ανέλπιστα καλή.
— Το λες σαν να βγήκαν οι εξετάσεις.
— Κάπως έτσι ήταν.
— Και τι άλλαξε μέσα σου;
— Νομίζω ότι για πρώτη φορά δεν το άκουσα από άλλον.
— Αυτό είναι κρίσιμο. Γιατί η εξωτερική επιβεβαίωση μπορούσε πάντα να απορριφθεί. "Με αγαπάει, γι’ αυτό το λέει", "Δεν με ξέρει αρκετά", "Είναι απλά ευγενικός", "Είσαι ο ψυχολόγος μου, αυτή είναι η δουλειά σου". Μέχρι κι αυτό έφτασες να μου πεις!
— Ναι. Γίνομαι θρασύς μερικές φορές, το παραδέχομαι. Όχι... Ποιο είναι το θηλυκό γένος του θρασύς;
— Θρασεία, μην ξεφεύγεις πάλι. Εδώ, κοίτα με. Αυτή τη φορά τα στοιχεία τα παρήγαγες εσύ.
— Και δεν μπορώ να τα αναιρέσω εύκολα. Ξέρω. Κατάλαβα.
— Άρα ίσως δεν απέκτησες ξαφνικά αυτοπεποίθηση. Ίσως για πρώτη φορά η αυτοεικόνα σου ενημερώθηκε με δεδομένα που δεν μπορούσες να απορρίψεις.
— Άργησε λίγο.
— Πολύ άργησε δεδομένου του αποτελέσματος, αλλά κάλλιο αργά παρά ποτέ.
— Και τώρα λοιπόν που νιώθω ότι είμαι πολύ καλύτερη περίπτωση απ’ όσο νόμιζα, και; Τι σχέση έχει με αυτό που συζητάμε;
— Για αρχή, το πιστεύεις;
— Ναι. Νομίζω ναι.
— Πρόσεξε αυτό το "νομίζω".
— Ε, μη ζητάς και θαύματα.
— Δεν ζητάω βεβαιότητα. Απλώς έχει σημασία ότι το λες πλέον χωρίς να χρειάζεται αμέσως να βάλεις από πίσω "αλλά έχω και αυτά τα χάλια, κοίτα τα".
— Τα έχω πάντως.
— Βρε όλοι έχουμε. Αλλά δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν για να ισχύουν τα καλά.
— Αυτό είναι λίγο καινούριο για μένα.
— Για εσένα ναι. Στους άλλους το κάνεις ήδη όμως. Τα ξεχωρίζεις Με μεγάλη ευκολία. Με τον εαυτό σου τα έχεις βάλει όλα αυτά τα χρόνια.
— ...αλλά τώρα λίγο ψωνίστηκα.
— Οκ. Και πώς σου φαίνεται;
— Υπέροχο. Καλά να πάθεις. Να σε δω πώς θα το λύσεις.
— Μάλλον δεν χρειάζεται λύσιμο. Έχω μια υποψία ότι το δικό σου "ψωνίστηκα" είναι και πάλι λίγο για το αποτέλεσμα.
— Μη μου λες τέτοια και χαλάσουμε τη σχέση μας.
— Τι σημαίνει για σένα το ότι πλέον βλέπεις την αξία σου;
— Ότι δεν νιώθω τόσο διαθέσιμη να πείσω κάποιον να με δει. Ούτε έχω σκοπό να το κάνω εύκολο. Ο πήχης είναι εκεί. Όποιος μπορεί και θέλει να τον φτάσει, έχω υπομονή κι επιμονή και μπορώ να βοηθήσω, αλλά όχι χαμηλώνοντας τον πήχη. Τέλος αυτά.
— Αυτό σου δίνει περισσότερη ελευθερία;
— Ναι. Και ίσως περισσότερο νεύρο. Γιατί σκέφτομαι "ρε φίλε, εγώ είμαι πολύ καλή περίπτωση". Δεν είμαι και η εκλεκτή του σύμπαντος. Αλλά αν κάποιος δεν θέλει, τι να κάνω; Να κάτσω να μαλώνω;! Εγώ εάν ήμουν άντρας θα με ερωτευόμουν παράφορα. Τόσο πολύ καλή νομίζω ότι έχω γίνει! Χαχαχαχα όχι όχι, πλάκα κάνω, σταμάτα!
— Άρα πιστεύεις περισσότερο εσένα.
— Ίσως γι’ αυτό με μπερδεύει ακόμα περισσότερο όταν το συναίσθημα κάνει τα δικά του. Γιατί από τη μία νιώθω πιο σίγουρη για την αξία μου και από την άλλη εξακολουθώ να έχω μέσα μου αντιφάσεις.
— Το ένα δεν θα εξαφανίσει το άλλο. Η αυτοπεποίθηση δεν σημαίνει ότι παύεις να είσαι αμφίθυμη. Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να ερμηνεύεις κάθε αμφιθυμία ως απόδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά με σένα. Και ίσως αυτή η νέα αυτοπεποίθηση να σου κάνει και κάτι ακόμα. Να σε κάνει λιγότερο διατεθειμένη να αποδείξεις την αξία σου σε άλλους.
— Το έκανα αυτό;
— Το έκανες. Γιατί αυτο ήταν η αφορμή που ξεκίνησες να το κάνεις εξαρχής στην εφηβεία σου, ακόμα κι αν μετά ξεχάστηκες από την πολύ δουλειά που ανέλαβες. Κι όταν η αξία σου εξαρτάται από το αν θα σε επιλέξει κάποιος, κάθε απόρριψη για εσένα, γιατί στον περισσότερο κόσμο δεν συμβαίνει έτσι, γινόταν ένδειξη ότι δεν έγινες αρκετά καλή ακόμη. Και δώσ' του διόρθωση πάνω στη διόρθωση. Ποια είσαι, γιατί κανείς έτσι και όχι αλλιώς, πως θα γίνεις αυτό που θα ήθελες ιδανικά να είσαι. Και αυτό τώρα είναι μια μορφή ελευθερίας που δεν είχες πριν.
— Οκ.
— Όμως αυτή η ελευθερία δεν σημαίνει ότι θα πάψεις να δένεσαι.
— Δυστυχώς.
— Γιατί δυστυχώς;
— Γιατί είπαμε εγώ θέλω να γίνω cyborg. Μην κοροϊδεύεις! Θα γίνω! Και όταν μπαίνει πάλι το γαμημένο το συναίσθημα μου χαλάει... Μου χαλάει...
— Θεωρείς ότι σου χαλάει τη λειτουργία.
— Εντελώς.
— Ίσως εδώ πρέπει να δούμε και κάτι από το παρελθόν σου. Έχεις πει ότι μετά τους δύο θανάτους στη ζωή σου, υπήρξε μια περίοδος που αφέθηκες πολύ περισσότερο.
— Ναι. Αλλά αυτό είπαμε δεν ήταν "αφέθηκα επειδή έμαθα να αφήνομαι". Ήταν πανικός.
— Ακριβώς. Ήταν σαν να έπρεπε να αρπαχτείς από τη ζωή. Αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία. Γιατί μπορεί να κοιτάς εκείνη την περίοδο και να λες "τότε μπορούσα να είμαι πιο ελεύθερη συναισθηματικά". Αλλά δεν είναι ακριβώς αλήθεια. Τότε βρισκόσουν σε ακραία κατάσταση απώλειας και το σύστημά σου προσπάθησε να επιβιώσει. Δεν ήταν απόδειξη ότι η φυσική σου κατάσταση είναι η παράδοση στο συναίσθημα. Και πιθανότατα δεν είσαι φτιαγμένη έτσι.
— Ευχαριστώ. Να 'σαι καλά.
— Δεν ήταν μομφή.
— Το ξέρω. Δεν το είπα ειρωνικά. Ανακούφιση ήταν. Γιατί μερικές φορές ακούω "άσε τον έλεγχο" και σκέφτομαι "ωραία, και μετά ποιός θα μαζεύει τα κομμάτια μου από την Εθνική;"
— Δεν χρειάζεται να χάσεις τη δομή σου. Εσύ μάλλον δεν είσαι άνθρωπος που ζει καλά με το παραδίνομαι και βλέπουμε.
— Καθόλου.
— Αυτό δεν είναι απαραίτητα πρόβλημα. Το ζητούμενο δεν είναι να γίνεις λιγότερο εσύ. Είναι να χρησιμοποιείς τον έλεγχο εκεί που χρειάζεται και να μην τον χρησιμοποιείς εκεί που απλώς σε εμποδίζει να αισθανθείς. Δεν χρειάζεται να αφήσεις ανεξέλεγκτες τις πράξεις σου. Χρειάζεται ίσως να αφήσεις λίγο πιο ανεξέλεγκτη την ύπαρξη του συναισθήματος.
— Όλο δύσκολα μου βάζεις! Και σε τί θα ωφελούσε αυτό;
— Σήμερα λοιπόν, που δεν έχεις τον πανικό που είχες τότε...
— Πρόσεξε τι θα πεις, αγριεύομαι.
— Σήμερα δεν χρειάζεσαι έναν άνθρωπο ή μια ένταση για να σε πείσει ότι είσαι ζωντανή. Και αυτό φαίνεται επειδή έχεις επιθυμία, περιέργεια, σχέδια, χιούμορ, κοινωνική ζωή, δημιουργικότητα, σεξουαλικότητα, ενδιαφέρον για ανθρώπους και πράγματα. Η ζωή σου δεν χρειάζεται να σωθεί αυτή τη στιγμή.
— Ναι.
— Οπότε τώρα έχεις μια καινούρια πολυτέλεια.
— Ποια;
— Να μην παραδίνεσαι από πανικό, αλλά να επιτρέπεις να παραδίνεσαι λίιιιγο περισσότερο από επιλογή.
— Να το! Το ξεφούρνησες! Αυτό είναι πιο δύσκολο ρε'συ...
— Είναι, γιατί τώρα μπορείς να φύγεις. Μπορείς να κλείσεις. Μπορείς να προστατευτείς. Και επομένως το να μείνεις ανοιχτή είναι συνειδητή πράξη. Γιατί συνεπάγεται ευθύνη χωρίς βεβαιότητα. Κι εσύ θέλεις ιδανικά πρώτα τη βεβαιότητα και μετά την απόφαση.
— Φυσικά. Τη δική μου βεβαιότητα όμως ε; Όχι των άλλων.
— Αλίμονο. Όλα ξεκινάνε και καταλήγουν σε εσένα μια ζωή. Δεν σου κατηγόρησαμε τους άλλους. Το έχουμε εμπεδώσει. Οι άλλοι ας κάνουν ο,τι θέλουν, εσύ τι κάνεις με αυτό είναι το θεμα. Αυτό είναι πια χαραγμένο σε πέτρα μέσα σου. Τη δική σου βεβαιότητα λοιπόν θες πριν πάρεις οποιαδήποτε απόφαση. Αλλά η ζωή συχνά ζητά το ανάποδο.
— Την αντιπαθώ να της πεις αυτής της ζωής. Τι ζητάει δηλαδή; Πρώτα να αποφασίζω και μετά να βεβαιώνομαι; Άρα τι κάνω όταν θέλω κάτι και ταυτόχρονα φοβάμαι ότι αν σπάσει ο διάολος το πόδι του και το πάρω, θα μπλέξω γιατί... Δηλαδή... Δεν ξέρω εάν γίνομαι αντιληπτή. Μισό...
— Πρώτα σταματάς να θεωρείς ότι το "θέλω" είναι συμβόλαιο. Είναι απλώς μια πληροφορία για την παρούσα στιγμή. Μου αρέσει τόσο πολύ αυτό που ζω που ένα μέρος μου μπορεί να θελήσει κι άλλο.
— Οκ. Και μετά;
— Μετά δεν κάνεις τίποτα υποχρεωτικά.
— Πάλι το τίποτα;! Γιατί να μην φύγω να τελειώνουμε;!
— Θα το συνηθίσεις.
— Δεν νομίζω.
— Δεν χρειάζεται να αποφασίσεις πού οδηγεί κάθε επιθυμία.
— Μα ακούς τι μου λες τώρα;
— Ακούω. Εσύ θέλεις να δεις την πρώτη επιθυμία και να υπολογίσεις αμέσως το τέλος.
— Ναι... Όχι! Όχι την πρώτη μωρέ, μην με αδικείς έτσι. Αλλά από κάποιο σημείο και μετά θέλω να κάνω τους υπολογισμούς μου. Και αυτό που ξέρω γενικά είναι ενα. Όλα οδηγούν στο τέλος. Με οποιονδήποτε τρόπο. Άρα... Γιατί να συνεχίσω;
— Γιατί έτσι μπορεί να κόβεις εμπειρίες επειδή φοβάσαι μια πιθανή μελλοντική εκδοχή τους.
— Όχι μια "πιθανή". Μια "σχεδόν σίγουρη".
— Και το αντίστροφο επίσης. Μπορεί να μένεις σε κάτι επειδή λογικά "είναι οκ", ενώ το συναίσθημα έχει αρχίσει να λέει ότι το κόστος ανέβηκε.
— Ακριβώς. Άρα...;
— Άρα το συναίσθημα δεν είναι εχθρός της λογικής σου. Είναι ένας δεύτερος αισθητήρας.
— Πολύ ενοχλητικός αισθητήρας. Και ανακριβής συνήθως... Να το πούμε κι αυτό!
— Βεβαίως. Τα συναισθήματα δεν είναι πάντα ακριβείς περιγραφές της πραγματικότητας. Είναι όμως ακριβείς ενδείξεις ότι κάτι συμβαίνει μέσα σου.
— Αυτό το δέχομαι. Πάσο.
— Κι εκεί χρειάζεται μια διάκριση που ήδη ξέρεις γιατί το έχουμε πει ήδη πολλές φορές. "Αυτό που αισθάνομαι είναι αληθινό. Η εξήγηση που του δίνω μπορεί να μην είναι". Αντί λοιπόν να προσπαθείς να εξαφανίσεις το συναίσθημα, μπορείς να αφήσεις ανοιχτή την ερμηνεία.
— Αυτό μπορώ να το κάνω... Μάλλον.
— Και να καθυστερήσεις την απόφαση.
— Αυτό λιγότερο.
— Γι’ αυτό εξασκούμαστε.
— Πάλι development mode δηλαδή. Από εσένα αυτή τη φορά.
— Όχι ακριβώς. Δεν σου ζητάω να διορθωσείς το παραμικρό.
— Τι μου ζητάς;
— Να μην επεμβαίνεις τόσο γρήγορα σ' αυτό που νιώθεις.
— Ακούγεται ακόμα χειρότερο.
— Ξέρω.
— Δηλαδή αν θέλω κάτι;
— Ας το θέλεις.
— Αν φοβάμαι;
— Ας φοβάσαι.
— Καταπληκτικό επάγγελμα διάλεξες. Πληρώνεσαι για να μου λες "κλάψε".
— Δεν σου λέω να κλάψεις.
— Μα έκλαψα ήδη πριν λίγο!
— Και τι σε μπέρδεψε σ’ αυτό;
— Ότι έκλαιγα ενώ έλεγα ότι είμαι χαρούμενη. Ότι μου αρέσει η ζωή μου. Και μετά μου λες ότι δεν είναι ανισορροπία αυτό!
— Και πάλι θα το πω. Αυτό δεν είναι αντίφαση.
— Πάλι τα ίδια!
— Δεν είναι. Πώς να το κάνουμε;! Μπορεί να κλαις επειδή αντιλήφθηκες την απόσταση που έχεις διανύσει. Μπορεί η χαρά να ακουμπά πάνω στο πένθος σου και που βγήκες από αυτό το λαγούμι. Να λες "μου αρέσει που ζω έτσι τώρα" και ταυτόχρονα ένα μέρος σου να θυμάται πόσο διαφορετικά ήταν τα πράγματα πριν από μόλις 2 χρόνια. Τα δάκρυα δεν είναι αποκλειστική ιδιοκτησία της λύπης.
— Το ξέρω θεωρητικά.
— Εσύ ξέρεις πολλά θεωρητικά...
— Σπόντα ήταν αυτό;
— Παρατήρηση.
— Άντε, καλά.
— Αυτό που προσπαθώ να σου πω είναι ότι το συναίσθημα δεν καταστρέφει τη λογική σου. Την περιπλέκει.
— Το ίδιο δεν είναι;
— Όχι.
— Εμένα έτσι μου φαίνεται.
— Επειδή για σένα η πολυπλοκότητα βιώνεται εύκολα σαν απώλεια ελέγχου. Αλλά εσύ δεν χάνεις εύκολα τον έλεγχο. Άρα το πραγματικό πρόβλημά σου δεν είναι ότι κινδυνεύεις να γίνεις ανεξέλεγκτη. Δεν του δίνω ούτε 2% πιθανότητα βασικα. Ίσως φοβάσαι περισσότερο το πώς νιώθεις όταν δεν έχεις μία καθαρή εσωτερική αφήγηση.
— Αυτό είναι πολύ πιθανό.
— Και ίσως εδώ βοηθήσει και η καινούρια σου αυτοεικόνα.
— Πώς δηλαδή;
— Αν εμπιστεύεσαι περισσότερο τον εαυτό σου, δεν χρειάζεται να έχεις λύσει τα πάντα πριν τα ζήσεις.
— Μόνη μου όλο αυτό; Αυτό είναι πολύ για μένα. Μην με υπολογίζεις. Άλλη λύση βρες μου. Τι σε σπουδάζαμε τόσα χρόνια;
— Παλιότερα έλεγες ότι αν δεν καταλάβεις ακριβώς τι σου συμβαίνει, μπορεί να κάνεις και λάθος.
— Ναι. Ακόμα το πιστεύω.
— Τώρα μπορείς ίσως να αρχίσεις να λες "ακόμα κι αν δεν έχω καταλάβει πλήρως τι μου συμβαίνει, εμπιστεύομαι ότι θα διαχειριστώ αυτό που θα προκύψει".
— Αυτό ακούγεται διαφορετικό, ναι. Κάτι πάει να γίνει... Αλλά δεν με ψήνει κιόλας εντελώς...
— Αυτό ίσως είναι το ουσιαστικότερο αποτέλεσμα της άσκησης που έκανες.
— Όχι ότι είμαι γαμάτη;
— Κι αυτό φυσικά, αλίμονο!
— Ωραία.
— Αλλά το βαθύτερο ίσως είναι ότι αρχίζεις να μετακινείσαι από το "πρέπει να προβλέψω τον εαυτό μου" στο "μπορώ να εμπιστευτώ τον εαυτό μου".
— Μισό.
— Τι;
— Αυτό ήταν πολύ καλό. Κάτσε να το σκεφτώ λίγο. Να κάτσει.
— Σημείωσέ το.
— Εσύ σημείωσέ το. Εγώ πληρώνω. Όλα εγώ θα τα κάνω;! Άρα με πιστεύω δηλαδή τώρα;
— Και πριν σε πίστευες. Τώρα λίγο περισσότερο απ’ ό,τι πριν.
— Και πώς το κατάλαβες εσύ;
— Εμένα πάλι, απ' ότι φαίνεται συνεχίζεις να μην με πιστεύεις, αλλά ας είναι, θα σου πω. Επειδή όταν μιλάς για την αξία σου δεν την επικυρώνεις πια απο το εξωτερικού σου περιβάλλον. Επειδή τελευταία αφαιρείς ανθρώπους χωρίς τύψεις, απλά επειδή αποφάσισες ότι δεν σου κανουν. Επειδή βλέπεις ότι αν κάποιος δεν σε επιλέξει, δεν είναι σημάδι ότι πρέπει να γίνεις ακόμα καλύτερη και επειδή αρχίζεις να αντέχεις την ιδέα ότι ο άλλος μπορεί να βλέπει την αξία σου, να την εκτιμά και παρ’ όλα αυτά να θέλει κάτι διαφορετικό.
— Ναι. Σωστό.
— Και το πιο σημαντικό: Ίσως τώρα μπορείς να κάνεις το ίδιο και με τα συναισθήματά σου. Να τα βλέπεις χωρίς να τα αντιμετωπίζεις ως ετυμηγορία για σένα. Δεν χρειάζεται να πεις "είμαι ανισόρροπη". Μπορείς να πεις "αυτή τη στιγμή νιώθω δύο αντίθετα πράγματα".
— Λιγότερο δραματικό από αυτό που κάνω τώρα.
— Αλλά περισσότερο ακριβές.
— Και βαρετό.
— Επίσης ακριβές.
— Και το ζητούμενο ποιο είναι τελικά;
— Όχι να γίνεις άνθρωπος χωρίς έλεγχο. Ούτε άνθρωπος χωρίς λογική. Ούτε άνθρωπος που κάνει ό,τι νιώθει.
— Φτιάξε με.
— Να γίνεις άνθρωπος που δεν χρειάζεται να τρομάζει κάθε φορά που νιώθει κάτι που δεν χωράει αμέσως στο σύστημα.
— Αυτό είναι δύσκολο. Γιατί το συναίσθημα μου χαλάει τη ζωή.
— Εδώ θα διαφωνήσω πάλι. Δεν νομίζω ότι σου χαλάει τη ζωή.
— Άντε πάλι! Ούτε αυτό σου αρέσει;! Τι μου χαλάει τότε;
— Την καθαρότητα. Και αυτά είναι δύο τελείως διαφορετικά πράγματα.
— Για κάντο φραγκοδίφραγκα...
— Αν το συναίσθημα σου χαλούσε τη ζωή, θα έβλεπα μια ζωή διαλυμένη από παρορμήσεις, χάος, συγκρούσεις, αδυναμία λειτουργίας. Δεν βλέπω αυτό ούτε μου περιγράφεις αυτό. Μου περιγράφεις μια γεμάτη ζωή την οποία μερικές φορές δυσκολεύεσαι να κατανοήσεις, επειδή περιέχει αντιφάσεις. Το συναίσθημα από την άλλη είναι επίσης αυτό που κάνει αυτή τη ζωή σημαντική για σένα. Είναι αυτό που σε κάνει να αγαπάς, να γελάς, να συνδέεσαι, να γράφεις, να φτιάχνεις, να μοιράζεσαι, να θέλεις, να ενθουσιάζεσαι, να επιθυμείς, να συγκινείσαι. Αν το αφαιρούσαμε για να αποκτήσεις τέλεια καθαρότητα, δεν είμαι βέβαιος ότι θα σου άρεσε καθόλου αυτό που θα έμενε. Άρα δεν θέλεις λιγότερο συναίσθημα.
— Ας είναι πιο συνεργάσιμο έστω.
— Αυτό δεν προσφέρεται.
— Απαράδεκτο! Τα λεφτά μου πίσω.
— Μπορείς όμως να αποκτήσεις μεγαλύτερη ανοχή στο ότι δεν είναι συνεργάσιμο.
— Δηλαδή να σταματήσω να θεωρώ το μπέρδεμα βλάβη και ότι μπορεί να μην ξέρω τι μου γίνεται αλλά δεν χρειάζεται και να μάθω. Αυτό είναι το σημερινό δίδαγμα;
— Ναι. Αν νιώσεις κάτι δυνατό, αντί να ξεκινήσεις αμέσως "τι σημαίνει, τι πρέπει να κάνω", μπορείς να πεις "για τις επόμενες δύο μέρες δεν χρειάζεται να ξέρω".
— Δύο μέρες;! Άντε, οκ. Και μετά;
— Μετά μπορεί να χρειάζονται άλλες δύο.
— Αυτό είναι καθαρή εξαπάτηση εαυτού!
— Είναι εξάσκηση.
— Και τι κάνω εν τω μεταξύ;
— Ζεις.
— Ανεπίτρεπτο! Άρα όλο αυτό το development τόσα χρόνια…
— Σε πήγε ήδη πολύ μακριά. Καιρός να χαρείς το αποτέλεσμα.
— Δηλαδή συγνώμη... Όλο αυτό καταλήγει στο ότι δεν χρειάζομαι περισσότερο αυτοέλεγχο και ότι παρόλα αυτά ούτε υπάρχει κίνδυνος να παραδωθω στο συναίσθημα.
— Εσύ;!
— Ναι, κι εγώ γελάω τώρα που το είπα φωναχτά...
— Τώρα το επόμενο βήμα δεν είναι να αναπτύξεις άλλη μία καλύτερη εκδοχή σου. Ίσως είναι να αρχίσεις να εμπιστεύεσαι περισσότερο αυτή που ήδη υπάρχει και να της επιτρέψεις να μην είναι πάντα ξεκάθαρη.
— Ε, τώρα το γαμήσαμε τελείως!
— Το περίμενα ότι εκεί θα κατέληγε το συμπέρασμα σου.
— Είσαι απαίσιος άνθρωπος, να ξέρεις!
— Το ξέρω.
— Θα έρθω και την άλλη εβδομάδα όμως γιατί σε λυπάμαι.
— Το φαντάστηκα. Και θα σε περιμένω.
— Κακό του κεφαλιού σου!
