Μου αρέσει πάρα πολύ να καταλαβαίνω γιατί κάνει ο άλλος αυτό που κάνει. Κι αν δεν το ξέρει... Ουουουου, βάλε καφέ να τα πούμε!
Το λατρεύω.
Μπορώ να κάτσω ώρες να σκαλίζω μια συμπεριφορά, να ρωτάω, να σκέφτομαι, μια κουβέντα, μια αντίδραση, ένα "ναι αλλά". Να κάθεται και να μου απαντάει με τις ώρες αυτά που ρωτάω. Να ψάχνω συμπεριφορές, φόβους, μηχανισμούς, παιδικά χρόνια, απογοητεύσεις, άμυνες, κουσούρια, φεγγάρια ανάδρομα και ποιος ξέρει τι άλλο.
Μπράβο μου.
Όμως υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια, όπως πάντα.
Η εξήγηση δεν αλλάζει το αποτέλεσμα.
Τι εννοώ...
Ο άλλος μπορεί να είναι οξύθυμος κάθε φορά που έχει δύσκολη μέρα. Μπορεί να φεύγει κάθε φορά που φοβάται. Μπορεί να είναι απόλυτος επειδή έτσι έμαθε να προστατεύεται. Μπορεί να είναι ασυνεπής επειδή είναι μπερδεμένος. Μπορεί να ξεσπάει επειδή πιέζεται. Μπορεί να κάνει μισό βήμα μπροστά και τρία πίσω επειδή κάτι μέσα του βαράει συναγερμό.
Τέλεια.
Αυτός που βιώνει όμως μαζί του αυτά τα χαρακτηριστικά εξακολουθεί να τρώει στη μάπα την οξυθυμία, την απόσυρση, την ασυνέπεια, την αμφιθυμία και τα ξεσπάσματα.
Το "γιατί" αιτιολογεί.
Δεν αλλάζει την εμπειρία από τον συγκεκριμένο άνθρωπο.
Δεν δικαιολογεί.
Και νομίζω ότι εδώ την έχουμε πατήσει πολλοί κατά καιρούς.
Μπερδεύουμε την κατανόηση με την υποχρέωση παραμονής. Σαν να σκεφτόμαστε ότι τώρα που καταλάβαμε γιατί γίνεται αυτό που μας δυσκολεύει, πρέπει και να το αντέξουμε.
Ε... όχι.
Μπορώ να καταλαβαίνω και να μην το αντέχω.
Να εξηγήσω ακριβώς από πού βγαίνει κάτι και πάλι να λέω "ναι, οκ, δεν μπορώ έτσι".
Να θεωρώ κάποιον καλό άνθρωπο και παρ’ όλα αυτά να μην θέλω να ζω αυτό που μου δίνει.
Και συχνά κάνουμε το κεφάλι μας καζάνι. Και δώστου τα "γιατί" και τα "πώς" και τα "ίσως" και τα "επειδή"!
Και κάπου χάνεται η μπάλα μαζί με την πιο απλή ερώτηση:
Μου κάνει αυτό που ζω;
Όχι αν είναι δικαιολογημένος, αν είναι καλός άνθρωπος, ή αν έχει λόγους.
ΡΕ... μου κάνει;
Και νομίζω ότι υπάρχει μια τεράστια ελευθερία εκεί. Δεν χρειάζεται να καταδικάσεις κάποιον για να φύγεις. Δεν χρειάζεται να αποδείξεις ότι είναι μαλάκας. Δεν χρειάζεται καν να αποφασίσεις ποιος έχει δίκιο.
Μου κάνει; Βουρ.
Δεν μου κάνει; Τέλος.
Μπορεί δύο άνθρωποι να είναι αξιοπρεπέστατοι, να έχουν απολύτως κατανοητούς λόγους για τον τρόπο που λειτουργούν και το αποτέλεσμα μεταξύ τους να είναι σκατά.
Δεν χρειάζεται να είναι αυτός τέρας ή εμείς αχάριστοι.
Μπορεί απλώς το τελικό προϊόν να μη μας ταιριάζει, βρε αδερφέ...
Κι εδώ βέβαια μπαίνει στη μέση και η δική μου λόξα.
Γιατί δεν υπεραναλύω μόνο επειδή θέλω να καταλάβω τον άλλον.
Υπεραναλύω και εμένα επειδή θέλω να είμαι συνεπής.
Ή μια μαλακία πίσω από τη άλλη, δηλαδή, τρενάκι φάση.
Όταν με ενδιαφέρει κάποιος, έχω μια σχεδόν ψυχαναγκαστική ανάγκη να του παραδώσω και τις οδηγίες χρήσης.
Να, αυτά είναι τα καλά μου, αυτά τα στραβά μου. Τότε γίνομαι ανάποδη. Εκεί κλείνομαι. Αυτό το κάνω όταν φοβάμαι. Εκείνο όταν θυμώνω. Αυτό το έχω καταλάβει. Αυτό ακόμη όχι. Σε αυτό το σημείο κάνω μαλακία, ναι. Θα το αλλάξω. Όποιος κατάλαβε, ό,τι κατάλαβε.
Τι δουλειά είναι αυτή που ανοίγω και ό,τι ξέρω για μένα, θέλω να το πω;! Όχι για να δικαιολογηθώ. Ούτε καν. Για να ξέρει τι παίρνει πριν σκίσει τη ζελατίνα, ας πούμε.
Θέλω να έχει ο άλλος όσο γίνεται πιο καθαρή εικόνα ώστε να αποφασίσει ελεύθερα αν του κάνει αυτό που είμαι και να φύγει μια ώρα αρχύτερα που λέει και ο ψυχοβγάλτης μου. Είπαμε... InterCity οι μαλακίες.
Μέχρι εδώ, πες καλά... Που δεν είναι, αλλά "πες" είπα. "Έστω" καλά. Γιατί έχει και χειρότερο.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η διαφάνεια γίνεται τεχνική έκθεση.
Δεν μου αρκεί να πω "έκανα αυτό, σε επηρέασε έτσι, το αναγνωρίζω, σκατά στα μούτρα μου".
Θέλω να παραδώσω και παράρτημα! Γιατί το έκανα. Τι σκέφτηκα. Τι πίστευα εκείνη τη στιγμή. Τι πιστεύω τώρα. Πόσο πιθανό είναι να ξανασυμβεί. Τι λέει αυτό για μένα. Και κάπου στο τέλος, αν προλάβουμε, πιθανόν και δώσω και στα μουλωχτά, βιβλιογραφία.
Τα σφάλματά μου πέλαγα, που μ'έπνιγαν και γέλαγα, που λέει και το γνωστό νησιώτικο άσμα.
Επειδή εγώ έχω μάθει να αναλύω τον εαυτό μου, λοιπόν, δίνω υπερβολικά μεγάλη αξία στην εξήγηση γενικά. Σαν να πιστεύω ότι, αν καταλάβω το γιατί μιας συμπεριφοράς, θα μπορέσω να την αξιολογήσω πιο δίκαια.
Κι αυτό είναι που με ρημάζει τελείως.
Να είμαι δίκαιη... Να κοιμάμαι ήσυχη... Λες και θα έχω θέμα να ροχαλίζω σαν τη μόσχαρα εάν αδικήσω κάποιον!!!
Και τόσο απλά, δίνω στην κατανόηση μεγαλύτερη εξουσία απ’ όση πρέπει να έχει πάνω στην απόφασή μου.
Όμως άλλο η κατανόηση, άλλο η απόφαση. Δεν είναι εντελώς ασύνδετα, αλλά δεν είναι και το ίδιο.
Το "γιατί" έχει σημασία όταν θέλει κάποιος να μείνει και να δει αν κάτι μπορεί να αλλάξει. Έχει σημασία αν κάποιος αναγνωρίζει τι κάνει, αν αναλαμβάνει ευθύνη, αν μπορεί να το δουλέψει, αν υπάρχει κάπου να πάει παραπέρα ως άνθρωπος τέλος πάντων.
Αλλά για να αποφασίσει αν κάτι του κάνει ή όχι; Ε, κανείς δεν χρειάζεται φάκελο δεκαεπτά σελίδων...
Κάτι βιώνουμε και γράφεται μέσα μας. Τι άλλο θέλουμε;
Ή κάτι κάθεται καλά ή μας κάθεται στο λαιμό. Μας ηρεμεί ή μας κάνει να περπατάμε χαράματα, ενώ κατουριόμαστε, πάνω σε τσόφλια αυγών.
Και εκεί τελειώνει όλη η θεωρία.
Γιατί το μόνο χρήσιμο πράγμα είναι μια πολύ απλή ερώτηση.
Αυτό που φτάνει σε εμένα, μου αρέσει;
Αν ναι, μένω.
Αν όχι, φεύγω.
Μην αρχίσετε τα "ναι, μου αρέσει αλλά κάποιες φορές...".
Το ξέρω ότι υπάρχει "αλλά" ρε... Πάντα υπάρχει.
Η ερώτηση είναι αν σου κάνει μαζί με το "αλλά".
Να το πω αλλιώς μπας και...
Όλοι σκατά είμαστε. Τα κουσούρια του άλλου σου ταιριάζουν, παιδί μου; Τα αντέχεις;
Γιατί, ξέρετε, τα κουσούρια είναι υποκειμενικά. Αυτό που εγώ βρίσκω εκνευριστικό, κάποιος άλλος μπορεί να το βρίσκει παντελώς αδιάφορο ή ακόμα και προσόν.
Γι’ αυτό σας λέω...
Κοιτάτε τα κουσούρια των άλλων, γιατί στην πορεία θα βγουν κι άλλα. Σαν τα σπίτια. Με τα χρόνια βγάζουν προβλήματα...
Νόμος.
Άρα, αν μια συμπεριφορά δεν την παλεύω, το "γιατί" μπορεί να αλλάξει μόνο τον τρόπο που θα φύγω. Όχι το αν έχω δικαίωμα να φύγω.
Μπορεί να φύγω με κατανόηση. Μπορεί να φύγω τυπικά και πολιτισμένα. Μπορεί να πω "σε καταλαβαίνω, αλλά όχι". Μπορεί να πω "εσύ καλά τα κάνεις, αλλά δεν μου ταιριάζει εμένα, συγγνώμη". Μπορεί να πω και "είσαι τέρμα μαλάκας, σάλτα γαμήσου".
Και το ότι εγώ θέλω να εξηγώ τις δικές μου μαλακίες δεν σημαίνει ότι χρειάζομαι και αντίστοιχη πραγματεία για κάθε μαλακία που τρώω στη μάπα.
Μπορεί να υπάρχει εξήγηση και να είναι απολύτως λογική. Να συμπονέσω τον άνθρωπο και να τον συγχωρήσω. Δεν σημαίνει όμως σε καμία περίπτωση ότι πρέπει να μείνω.
Δεν χρειάζεται να ξέρω γιατί μου πέφτει το ταβάνι στο κεφάλι για να αποφασίσω ότι δεν θέλω να μένω άλλο σ’ ένα κατά τα άλλα πολύ ωραίο σπίτι.
Η κατανόηση είναι ωραίο πράγμα.
Η διαφάνεια επίσης.
Η αυτογνωσία ακόμη περισσότερο.
Αλλά η υπερανάλυση είναι ένας υπέροχος τρόπος να χάνεις χρόνο και ενέργεια προσπαθώντας να εξηγήσεις γιατί σε ενοχλεί κάτι.
Και καμία εξήγηση, όσο καλή κι αν είναι, δεν μετατρέπει κάτι που δεν κουμπώνει σε κάτι που δουλεύει.
Τέλος.
