Μια θεωρία σχέσης για ενήλικες

Υπάρχουν 2 τρόποι για να είσαι με κάποιον. Δυο τρόποι και όλες οι ενδιάμεσες μίξεις αυτών των τρόπων, φυσικά. Αλλά εμείς θα το πάρουμε ως άσπρο - μαύρο γιατί είμαστε αρχάριοι.

1. Ο ένας είναι να τον θες.
2. Ο άλλος είναι να τον χρειάζεσαι, ή ακόμα χειρότερα να τον έχεις ανάγκη.

Και όχι, δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ούτε καν μοιάζουν. Μη με διαολίζετε!

Ας τα πάρουμε με τη σειρά, σαν κανονικοί άνθρωποι που έχουν φάει τα μούτρα τους τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, αλλά συνεχίζουν ακάθεκτοι. 

Όταν είσαι με κάποιον επειδή τον χρειάζεσαι, η σχέση λειτουργεί σαν πολυεργαλείο. Σε ηρεμεί, σου δίνει αξία, σου κλείνει τρύπες, σου κρατάει το χέρι για να μη φοβάσαι, σου θυμίζει ότι “κάποιος σε θέλει, άρα κάτι αξίζεις διάολε”. 

Κοιτάξτε τώρα τι έμαθα!!!

Τηλέφωνο: Ντριν ντριιιιιν

Εγώ: Εμπρός;

Φωνή: Τα μάθατε τα νέα; Δεν είναι αγάπη αυτό.

Εγώ: Και τι είναι ρε εξυπνάκια;

Φωνή: Είναι ρύθμιση άγχους με ανθρώπινο σώμα. Γι’ αυτό φοβάσαι πιο πολύ τον χωρισμό απ’ ό,τι χαίρεσαι τη σχέση, λες “δεν με πειράζει” ενώ σε πειράζει, κάνεις εκπτώσεις τύπου Black Friday στην αξιοπρέπειά σου. Δεν τον αγαπάς. Κρατιέσαι από αυτόν όπως από την κουπαστή στην θαλασσοταραχή. Όταν τον έχεις ανάγκη δε... Γίνεται ΚΑΙ σωσίβιο! Και τα σωσίβια δεν τα ερωτεύεσαι. Τα χρησιμοποιείς μέχρι να βγεις στη στεριά.

Εγώ: Εεεε... Λάθος κάνετε!!!

Κλατς

Τουτ τουουουου

(Κάνει όμως λάθος;!)

Όταν είσαι με κάποιον επειδή τον θες, αλλάζει σου λέει το έργο. Πώς;

Δεν τον θες γιατί σε κρατάει όρθιο. Δεν σου φτιάχνει το χάος της ζωής σου. Αυτό είναι δική σου δουλειά. Μπορεί να βοηθήσει φυσικά (εάν θέλει), αλλά τη δουλειά την κάνεις εσύ. Κι εσύ λες "Είμαι εντάξει μόνος μου. Αλλά σε θέλω. Γιατί μου αρέσεις. Γιατί περνάω καλά. Γιατί σε διαλέγω.... Γιατι πληρώνω τα μάτια π'αγαπωωωωω".

Κι αυτό σημαίνει κυρίως ότι δεν φοβάσαι τη μοναξιά. Μπορείς να φύγεις, αλλά μένεις γιατί γουστάρεις τον τύπο απέναντι σου. Με τα όλα του! Και κατανοείς ότι δεν είναι δουλειά του να σε θεραπεύσει, δεν του φορτώνεις ρόλους που δεν του αναλογούν πχ. γονιός, ψυχολόγος, επίτιμος επιβεβαιωτής (νέα ειδικότητα, ναι!), GPS ζωής. 

Ό,τι κάνεις, το κάνεις επειδή γουστάρεις, όχι γιατί περιμένεις ανταλλάγματα προς όφελός σου. Η σχέση δεν είναι πατερίτσα. Είναι χώρος που μπορείς να ανασάνεις παρέα με αυτόν που έχεις επιλέξει. ΜΑΖΙ να ανασάνετε. Όχι εσύ να ανασαίνεις κι άλλος να βογκάει! Άιντε!

Όταν είσαι με κάποιον επειδή τον θες, υπάρχει χαλαρότητα, υπάρχει χιούμορ, υπάρχει ελευθερία, υπάρχει λιγότερο δράμα και περισσότερη παρουσία. Μπορείς να πεις "αυτό δεν μου αρέσει πια", "εγώ μέχρι εδώ μπορώ", "σε αυτό, άλλαξα γνώμη" κι άλλα τέτοια αναρχικά. Χωρίς πανικό ή απειλές. Χωρίς ευθύνη για την συναισθηματική ισορροπία του άλλου και κυρίως χωρίς “αν φύγεις, θα φαρμακωθώ!”.

Κι αυτό δεν είναι καθόλου λίγο, ε;

Και μετά; Τι γίνεται στον χωρισμό; Γιατί κανείς δεν σου προεξοφλεί ότι δεν θα χωρίσεις, προφανώς.

Αν ήσουν επειδή χρειαζόσουν, μετά νιώθεις άδειος, αποδιοργανώνεσαι, ψάχνεις άμεσα αντικατάσταση (αχ αυτό το "ο έρωτας με έρωτα περνάει" έχει κάψει κόσμο), πονάς δυσανάλογα της απώλειας, νομίζεις ότι χάθηκε η ζωή σου. Γιατί δεν έχασες μόνο τον άλλον. Έχασες ολόκληρο το σύστημα υποστήριξής σου.

Αν ήσουν επειδή ήθελες. Στεναχωριέσαι, (πολύ; πολύ!) αλλά δεν διαλύεσαι. Ο εαυτός σου μένει όρθιος. Δεν αμφισβητείς την αξία σου, ούτε την αξία της επιλογής σου. Δεν ψάχνεις επειγόντως επόμενο άνθρωπο. Και τέλος πάντων, θρηνείς τη σχέση, όχι την ύπαρξή σου. Και αυτό είναι τεράστια διαφορά.

Η ανάγκη λέει "Χωρίς εσένα δεν αντέχω τη ζωή μου"

Η επιθυμία λέει "Χωρίς εσένα μπορώ. Αλλά μαζί σου ΘΕΛΩ!"

Η πρώτη γεννά εξάρτηση.

Η δεύτερη γεννά ανιδιοτελή αγάπη. (Δεν μπορείτε να με πείσετε για το αντίθετο. Υπάρχει!)

Και ναι, το ιδανικό δεν είναι εύκολο. Θέλει δουλειά. Θέλει να αντέχεις τον εαυτό σου για αρχή. Θέλει να μην μπερδεύεις την ανάγκη με τον έρωτα. Αλλά όταν το πετύχεις, κερδίζεις κάτι σπάνιο. Μια σχέση που δεν κρατάει κανέναν από το λαιμό, αλλά συνοδεύει και τους δύο. Και αυτό, πιστέψτε με, είναι το μόνο είδος σχέσης που αξίζει τον κόπο να κάνεις. 

Γιατί το κάνουμε έτσι λοιπόν; Γιατί τα μάθαμε λάθος; 

(όλοι τα μάθαμε, δεν κουνάω το δάχτυλο σε κανένα) 

Όχι επειδή είμαστε χαζοί προφανώς. Άρα γιατί μπερδεύουμε την ανάγκη με τον έρωτα;

1. Γιατί η ανάγκη μοιάζει με την ένταση του έρωτα.

Η ανάγκη έχει συμπτώματα. Λαχτάρα, άγχος, εμμονή, φόβο απώλειας, έντονη επιθυμία για εγγύτητα... Και ο εγκέφαλος τα γαμάει όλα και λέει «Α, αυτό είναι έρωτας».

Αμ, δε! Αυτό είναι το νευρικό σου σύστημα σε συναγερμό. Ο έρωτας μπορεί να είναι έντονος. Η ανάγκη όμως είναι αγχωτική. Και οι περισσότεροι δεν μάθαμε ποτέ τη διαφορά.

2. Γιατί μεγαλώσαμε με αγάπη που δεν ήταν σταθερή.

Όλοι, λίγο πολύ έτσι μεγαλώσαμε γιατί η γονεϊκότητα δεν έρχεται με manual. Όταν η αγάπη στην παιδική ηλικία ήταν ασταθής, υπό όρους, απρόβλεπτη, "καλή αν είσαι καλό παιδί"... Τότε ο εγκέφαλος μαθαίνει κάτι ύπουλο "Η αγάπη πρέπει να πονάει λίγο. Αν δεν πονάει, κάτι λείπει".

Οπότε όταν μεγαλώνεις και βρίσκεις έναν άνθρωπο που σε κάνει να ηρεμείς, σου φαίνεται αρχικά βαρετός και σε καμία περίπτωση ερωτεύσιμος. Και όταν βρίσκεις κάποιον που σε αναστατώνει, λες "Αυτό είναι. Ερωτεύτηκα παράφορα". Στην πραγματικότητα όμως, ενεργοποιήθηκε παλιό τραύμα, δεν ερωτεύτηκες. Δεν τα λέω εγώ. Οι ψυχοβγάλτες τα λένε.

3. Γιατί η ανάγκη, μας κάνει να νιώθουμε "σημαντικοί".

Όταν χρειάζεσαι κάποιον, τον σκέφτεσαι συνέχεια, τον έχεις στο κέντρο, όλα περιστρέφονται γύρω του. Αυτό δίνει μια ψευδαίσθηση νοήματος τύπου "Αν με απασχολεί τόσο, άρα είναι σημαντικό", "Αν δεν μπορώ χωρίς αυτόν, άρα είναι αγάπη".

Όχι. 

Είναι εξάρτηση με συναισθηματικό περιτύλιγμα. Η επιθυμία δεν σε κάνει να χάνεις τον εαυτό σου. Η ανάγκη το κάνει. Τάδε έφη ο ψυχοβγάλτης μου.

4. Γιατί κανείς δεν μας έμαθε να αντέχουμε τη μοναξιά.

Αν δεν έχεις μάθει να είσαι καλά μόνος σου η μοναξιά μοιάζει απειλή, ο άλλος γίνεται σωσίβια λέμβος, η σχέση γίνεται ανάγκη επιβίωσης και μετά λες "Τον αγαπώ τόσο πολύ", ενώ στην πραγματικότητα φοβάσαι να μείνεις μόνος με τον εαυτό σου.

5. Γιατί η κοινωνία η άδικη, μας το πουλάει λάθος.

Ταινίες, τραγούδια, σειρές, ιστορίες, μας έχουν κάνει πλύση εγκεφάλου.

"δεν μπορώ να ζήσω χωρίς εσένα"

"είσαι το άλλο μου μισό"

"με διαλύει αλλά τον αγαπώ"

Όλα αυτά βαφτίζονται έρωτας. Κανείς δεν χειροκροτεί το ήρεμο. Το ώριμο. Την επιλογή. Δεν κάνει ωραία σενάρια, ποιήματα και μυθιστορήματα βέβαια, αλλά αυτή είναι που κρατάει.

To sum up (που λένε και στο χωριό μου στην ορεινή Κρήτη)

Ανάγκη: σε θέλω για να μη νιώθω άδειος

Επιθυμία: σε θέλω ενώ είμαι καλά 

Ανάγκη: φοβάμαι να φύγω

Επιθυμία: μπορώ να φύγω, αλλά διαλέγω να μείνω

Ανάγκη: χάνομαι αν χαθείς

Επιθυμία: πονάω αν χαθείς, αλλά δεν χάνομαι 

Και τελικά, οι περισσότεροι μπερδεύουν την ανάγκη με τον έρωτα γιατί δεν τους έμαθαν ποτέ πώς μοιάζει το συναίσθημα χωρίς άγχος.

Όταν το μάθεις, αλλάζει όλο το παιχνίδι. Και συνήθως… δεν ξαναμπερδεύεσαι.

Πώς καταλαβαίνεις αν είσαι με κάποιον επειδή τον θες ή επειδή τον χρειάζεσαι; Την ώρα που το ζεις όμως, όχι μετά.  Εκ των υστέρων... Είμαστε όλοι φωτισμένοι. Μετά τον χωρισμό, όλα βγάζουν νόημα. Τότε βλέπεις καθαρά και λες «α, ναι, μαλακία παίχτηκε». Κατά τη διάρκεια όμως;

Υπάρχουν σημάδια έμαθα...

1. Πώς νιώθεις όταν δεν απαντάει;

Αν δεν απαντάει και σφίγγεσαι, τσεκάρεις το κινητό κάθε 30’’, φτιάχνεις σενάρια, νιώθεις ότι κάτι κακό συμβαίνει

…δεν είναι έρωτας. Είναι ανάγκη για δική σου ρύθμιση.

Αν δεν απαντάει και σκέφτεσαι "οκ, θα μιλήσουμε μετά", συνεχίζεις τη μέρα σου, δεν αμφισβητείς τον εαυτό σου

…τότε είσαι πιο κοντά στο θέλω παρά στο χρειάζομαι.

2. Πώς νιώθεις όταν είστε μαζί;

Αν μαζί χαλαρώνεις, γελάς, είσαι λίγο πιο εσύ, δεν παίζεις ρόλους, είναι καλό σημάδι.

Αν μαζί του είσαι σε εγρήγορση, προσέχεις τι λες, φοβάσαι μήπως χαλάσει το κλίμα, προσπαθείς να μη "ζητήσεις πολλά", τότε δεν είσαι σε διαπραγμάτευση αποδοχής.

3. Πώς φαντάζεσαι τη ζωή σου χωρίς αυτόν/αυτήν;

Αν η σκέψη αυτή θυμίζει κενό, πανικό, "δεν θα είμαι καλά", "δεν θα αντέξω", τότε τον/την χρειάζεσαι.

Αν σημαίνει στεναχώρια, απώλεια, λύπη αλλά όχι διάλυση, τότε τον/την θες.

Ο έρωτας πονάει, αλλά η ανάγκη πάντα τρομάζει.

4. Πόσο δικό σου χώρο έχεις στη σχέση;

Όταν χρειάζεσαι κάποιον μικραίνεις, προσαρμόζεσαι υπερβολικά, κόβεις γωνίες από τον εαυτό σου, λες "δεν πειράζει" πολύ συχνότερα από όσο πρέπει.

Όταν θες κάποιον χωράς, έχεις φωνή, μπορείς να διαφωνήσεις, να επιλέξεις να μην περάσετε μαζί κάποιο βράδυ.

Αν πρέπει να μικρύνεις για να χωρέσεις, δεν είναι σχέση αυτό, μάνα μου. Είναι κουτί. Τράβα κάνε το γατί και χώσου μέσα.

5. Το πιο απλό (και πιο ειλικρινές) σημάδι όμως...

Ρώτα τον εαυτό σου "Αν ήμουν καλά μόνη μου, θα τον διάλεγα πάλι;"

Αν η απάντηση είναι ναι, είσαι στο θέλω.

Αν η απάντηση είναι "δεν ξέρω, αλλά δεν θέλω να τον χάσω", είσαι στο χρειάζομαι.

Και όχι, δεν είσαι κακός άνθρωπος γι’ αυτό. Είσαι άνθρωπος που δεν έχει μάθει ακόμα να στηρίζεται συναισθηματικά πρώτα στον εαυτό του.

Μικρή, κυνική αλήθεια για το τέλος.

Η ανάγκη φωνάζει. Η επιθυμία ψιθυρίζει.

Η ανάγκη χρειάζεται, η επιθυμία θέλει.

Και όταν μάθεις να ξεχωρίζεις τις δύο φωνές γίνεσαι κομματάκι πιο ελεύθερος.

Τέλεια. Ωραία τα είπαμε... 

Και άντε και ανακαλύψαμε ότι είμαστε στο χρειάζομαι. Πώς περνάμε από το "σε χρειάζομαι" στο "σε θέλω", χωρίς να γίνουμε μοναχοί στο Θιβέτ;

Το να χρειαζόμαστε κάποιον δεν μας κάνει ζαβούς. Το θέμα δεν είναι να ντραπούμε για την ανάγκη μας. Το θέμα είναι να μην της δώσουμε το τιμόνι της ζωής μας. Γιατί η ανάγκη οδηγεί σαν μεθυσμένη η ρουφιάνα. Και πάντα καταλήγει σε γνώριμα αδιέξοδα και στουκάρει στους ίδιους στύλους.

Οπότε… πώς γίνεται η μετάβαση;

Σταματάς να χρησιμοποιείς τις σχέσεις σαν αναισθητικό. Αν κάθε φορά που πονάς θες μήνυμα, θες αγκαλιά, θες παρουσία, θες κάποιον να σου πει "είσαι εντάξει"…τότε δεν θες σχέση. Θες παυσίπονο.

Και, ναι, είναι σκληρό. Όλοι έχουμε βρεθεί σε αυτή τη θέση για λίγη παρηγοριά. Καθόλου κατακριτέο. Πρέπει να αντέξεις λίγο τον πόνο όμως, χωρίς να τον πετάξεις στον άλλον να τον κουβαλήσει. Όχι για πάντα. Για λίγο. Όσο χρειάζεται για να μάθεις ότι δεν πεθαίνεις κιόλας και να χαλαρώσεις.

Μετά μαθαίνεις να ρυθμίζεσαι μόνος σου (όχι τέλεια, απλώς επαρκώς για να λειτουργήσεις). Δεν χρειάζεται να γίνεις zen. Χρειάζεται να μπορείς να πεις "Δεν είμαι καλά, αλλά ξέρω ότι θα περάσει". Να βρεις δικούς σου τρόπους. Περπάτημα, γράψιμο, δουλειά, μουσική, φίλους, χιούμορ ή μοναξιά που δεν την λογίζεις όμως για τιμωρία. Κάτι. 

Όσο λιγότερο χρειάζεσαι κάποιον για να ηρεμήσεις, τόσο πιο καθαρά μπορείς να δεις πόσο τον θέλεις. 

Ξαναδιάβασε την τελευταία πρόταση και κατανόησε την.

Και κάπου εκεί… δεν βιάζεσαι, δεν κολλάς, δεν ψάχνεις, δεν αγχώνεσαι. Ή τέλος πάντων τα κάνεις λιγότερο απ'οσο πριν. 

Και τότε, αν και όποτε σου γυαλίσει κάποιος ή γυαλίσεις εσύ σε κάποιον, λες "Σε θέλω. Και αν αύριο φύγεις, θα πονέσω, θα σου χαρακώσω το αμάξι, αλλά ξέρω δεν θα χαθώ". Όχι όχι, αυτό με το αμάξι μην το πείτε και ιδανικά μην το κάνετε! Πλάκα έκανα.

Σοβαρεύω πάλι... Και αυτό είναι το σημείο που οι σχέσεις αλλάζουν ποιότητα γιατί οι άνθρωποι που δεν μπορούν να συμπορευτούν με αυτόν τον τρόπο μαζί σου, φεύγουν μόνοι τους κι εσύ δεν παίζεις πια ρόλους επιβίωσης κανενός.

Άλλο ένα μικρό, κυνικό συμπέρασμα για το τέλος...

Δεν περνάς από το "χρειάζομαι" στο "θέλω" επειδή βρήκες τον σωστό άνθρωπο. Περνάς επειδή ΕΣΥ έγινες ο σωστός άνθρωπος για τον εαυτό σου.

Και μετά…

Ό,τι έρθει, έρχεται από επιλογή. 

Κι όπου μείνουμε εμείς, δεν είναι από φόβο.