Κακώς το διάβασα γιατί μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρουσα διατύπωση και τώρα πρέπει να το ψάξω μέχρι να πω ήμαρτον και φτάνει!
Ας αρχίσουμε από τα ευρέως γνωστά γιατί έχει ζουμί η υπόθεση...
- Το γονίδιο είναι μια μονάδα κληρονομικής πληροφορίας. Δηλαδή μια περιοχή του DNA που περιέχει πληροφορία για τη δημιουργία ενός λειτουργικού προϊόντος, συνήθως μιας πρωτεΐνης ή ενός λειτουργικού RNA. Τα γονίδια περνούν από γενιά σε γενιά και οι παραλλαγές τους αποτελούν μέρος του υλικού πάνω στο οποίο δρα η φυσική επιλογή.
Μέχρι εδώ, όλα καλά.
Μετά έρχεται ο Richard Dawkins και αποφασίζει να μας κάνει τη ζωή λίγο πιο περίπλοκη.
Στο Εγωιστικό Γονίδιο (The Selfish Gene, 1976) χρησιμοποιεί την έννοια του αντιγραφέα (replicator) ως κάτι που μπορεί να δημιουργεί αντίγραφα του εαυτού του και, εφόσον υπάρχει παραλλαγή και διαφορετική επιτυχία ή αποτυχία αντιγραφής, να συμμετέχει σε μια διαδικασία εξελικτικής επιλογής.
Για την επιτυχία ενός αντιγραφέα ξεχωρίζει τρία χαρακτηριστικά:
- γονιμότητα, δηλαδή πόσα αντίγραφα μπορεί να παράγει,
- πιστότητα αντιγραφής, δηλαδή με τι ποσοστό λαθών.
- μακροβιότητα, δηλαδή για πόσο μπορεί να διατηρείται η πληροφορία μέσα από μια αλυσίδα αντιγράφων ώστε να συνεχίζεται η μετάδοσή της.
Και μια μικρή παρένθεση εδώ. Τα λάθη στην αντιγραφή δεν είναι "καλά" επειδή βοηθούν την εξέλιξη. Οι μεταλλάξεις μπορεί να είναι ωφέλιμες, ουδέτερες ή βλαβερές. Αυτό που χρειάζεται η εξέλιξη είναι κληρονομήσιμη παραλλαγή, όχι ένα σύμπαν που γαμιέται και κάνει σκόπιμα λαθάκια για να μας κρατάει σε εγρήγορση.
Και τότε ο Dawkins σκάει την ερώτηση:
- Γιατί να υπάρχουν αντιγραφείς μόνο στη βιολογία;
Κι έτσι γεννιέται το meme, στα ελληνικά συχνά "μιμίδιο".
Ο Dawkins ήθελε μια λέξη για μια "μονάδα πολιτισμικής μετάδοσης" ή μίμησης. Ξεκίνησε από το ελληνικό μίμημα, το κόντυνε ώστε να μοιάζει ηχητικά με το gene και μας άφησε μια λέξη που δεκαετίες αργότερα θα χρησιμοποιούσαμε για γάτες που κάνουν τσογλανιές και σκύλους που κάνουν μαλακίες.
(Δεν νομίζω να είχε προβλέψει ούτε ο ίδιος αυτή την εξέλιξη)
Στην αρχική έννοια του Dawkins, πάντως, meme μπορούσε να είναι μια μελωδία, μια ιδέα, μια έκφραση, μια μόδα, ένας τρόπος κατασκευής ενός αντικειμένου, μια θρησκευτική πεποίθηση.
Με άλλα λόγια κάτι πολιτισμικό που περνά από άνθρωπο σε άνθρωπο και, κατά τη μετάδοσή του, μπορεί να διατηρείται, να αλλάζει, να εξαφανίζεται ή να εξαπλώνεται.
Ένα τραγούδι.
Ένα αστείο.
Ένα σύνθημα.
Μια ιστορία.
Μια προκατάληψη.
Ένας τρόπος να ντύνεσαι.
Μια συνταγή.
Μια πολιτική ιδέα.
Μια προσευχή.
Ένα "έτσι το κάναμε εμείς παλιά".
Ένα "όποιος θέλει μπορεί".
Ένα "οι άντρες δεν κλαίνε".
Ένα "τεκνολότζια!"
Τα πολιτισμικά στοιχεία ταξιδεύουν λοιπόν.
Και ακόμα πιο ενδιαφέρουσα παρατήρηση είναι ότι δεν ταξιδεύουν όλα με την ίδια επιτυχία.
Μερικά εξαφανίζονται πριν προλάβουν να περάσουν στον επόμενο άνθρωπο.
Άλλα καταφέρνουν να ζήσουν αιώνες.
Πολιτιστικά γονίδια λοιπόν;
Εδώ θέλει ρέγουλο, παρόλο που η παρακάτω "εικόνα" είναι πανέμορφη:
- γονίδια → βιολογική πληροφορία
- μιμίδια → πολιτισμική πληροφορία
Και είναι πολύ δελεαστικό να συνεχίσουμε μέχρι να κατασκευάσουμε μια δεύτερη γενετική, αυτή τη φορά για ιδέες.
Μόνο που η πραγματικότητα αρνήθηκε να μας κάνει αυτή τη χάρη.
("Ωωωωωωω..." ακούγεται επιφώνημα απογοήτευσης από το κοινό)
Τα memes δεν έχουν καθιερωθεί ως σαφείς, διακριτές μονάδες κληρονομικότητας όπως τα γονίδια.
Τι σκατά σημαίνει αυτό;
Θεωρητικά θα μπορούσε καθιερωθεί πολύ πιο ισχυρά αν βρίσκαμε κάτι σαν "μονάδα πολιτισμικής κληρονομικότητας" με σαφή όρια και προβλέψιμη συμπεριφορά. Δηλαδή να μπορούμε να δείξουμε ότι ένα συγκεκριμένο πολιτισμικό στοιχείο:
- έχει σχετικά σαφή ταυτότητα και όρια,
- αντιγράφεται από άνθρωπο σε άνθρωπο,
- διατηρείται αρκετά πιστά,
- υφίσταται παραλλαγές,
- αυτές οι παραλλαγές κληρονομούνται,
- και κάποιες εκδοχές εξαπλώνονται περισσότερο από άλλες επειδή έχουν ιδιότητες που ευνοούν τη διάδοσή τους.
Στον πολιτισμό συνήθως όμως δεν έχουμε τέτοια αντιγραφή.
Το "δημοκρατία" ας πούμε, πού ακριβώς βρίσκεται;
- Πού αρχίζει;
- Πού τελειώνει;
- Ποιο είναι το αντίγραφό της;
- Και όταν η ιδέα περνάει από εμένα σε εσένα και εσύ την αλλάζεις λίγο, έχουμε μετάλλαξη; Νέο meme; Παραλλαγή του ίδιου ή δέκα memes αγκαλιασμένα;
Η φράση "οι άντρες δεν κλαίνε";
- Είναι αυτό ένα meme, καταρχάς;
- Είναι μαζί με τα "η ευαισθησία είναι αδυναμία", "ο άντρας πρέπει να είναι σκληρός" και "η αρρενωπότητα απαιτεί αυτοέλεγχο" ένα μεγαλύτερο meme;
- Ή είναι τέσσερα memes που ταξιδεύουν συχνά ως πακέτο;
Τουρλουμπούκι.
Για να στηριζόταν πολύ ισχυρότερα η μιμητική ως θεωρία διακριτών πολιτισμικών αντιγραφέων, θα θέλαμε να μπορούμε να παρακολουθήσουμε πολλές γενιές πολιτισμικής μετάδοσης και να δείξουμε κάτι σαν:
Α → Α → Α′ → Α′ → Α″ κ.ο.κ
και να ξέρουμε ότι το Α′ είναι πραγματικά απόγονος του Α, ότι έχει συγκεκριμένη μεταβολή και ότι αυτή η μεταβολή εξηγεί γιατί το Α′ εξαπλώνεται καλύτερα.
Το μεγάλο θέμα είναι ότι αυτά στηρίζουν πολύ καλά την ιδέα ότι ο πολιτισμός εξελίσσεται, αλλά όχι αναγκαστικά ότι υπάρχει ένα καθαρό αντικείμενο που δικαιούμαστε να ονομάσουμε "meme" και να του δώσουμε τον ίδιο θεωρητικό ρόλο που έχει το γονίδιο.
Και υπάρχει κι ένα ωραίο twist (που σιγά μην σας άφηνα έτσι).
Ούτε το "γονίδιο" είναι τόσο καθαρό και απλό όσο ακούγεται στο σχολικό βιβλίο. Ρυθμιστικές περιοχές, alternative splicing, αλληλεπικαλυπτόμενα γονίδια κ.λπ. έχουν κάνει τον ορισμό του γονιδίου πολύ πιο περίπλοκο. Απλώς εκεί έχουμε ένα τεράστιο πλεονέκτημα. Υλικό υπόστρωμα που μπορούμε να αλληλουχήσουμε και να παρακολουθήσουμε.
Στα memes δεν έχει βρεθεί αντίστοιχο πράγμα.
Γι’ αυτό η μιμητική, η προσπάθεια δηλαδή να δημιουργηθεί μια ολόκληρη θεωρία πολιτισμικής εξέλιξης γύρω από τα memes ως αντιγραφείς, δεν έγινε ποτέ το αντίστοιχο της γενετικής.
Η ιδέα δεν εξαφανίστηκε. Αλλά ούτε και κέρδισε τον επιστημονικό πόλεμο παρόλο που ακούγεται καταπληκτική (κι εμένα μ'άρεσε πολύ, το ομολογώ).
Και πράγματι τέτοια πράγματα μελετώνται πειραματικά στην πολιτισμική εξέλιξη με αλυσίδες μετάδοσης ιστοριών, σχεδίων, εργαλείων, κανόνων κ.λπ.
Μελετά δηλαδή πολύ πιο συγκεκριμένα πώς μεταδίδονται συμπεριφορές, γνώσεις, τεχνολογίες και κανόνες μέσω κοινωνικής μάθησης, ποια πρότυπα αντιγράφουμε, πώς λειτουργεί η συμμόρφωση, το κύρος, οι κοινωνικές νόρμες και πώς βιολογική και πολιτισμική εξέλιξη μπορούν να επηρεάζουν η μία την άλλη.
Δηλαδή μπορούμε πράγματι να βάλουμε μια πληροφορία να περάσει από άνθρωπο σε άνθρωπο, σαν πολιτισμικό "σπασμένο τηλέφωνο", και να παρακολουθήσουμε τι επιβιώνει, τι παραμορφώνεται και τι εξαφανίζεται.
Αυτό που δεν μπορούμε να συμπεράνουμε αυτομάτως από τέτοια πειράματα είναι ότι εκεί μέσα κρύβεται μια καθαρή, διακριτή μονάδα που λέγεται meme. Cultural evolution society
Και αυτό, είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον γιατί σημαίνει ότι η αρχική μεταφορά του Dawkins δεν χρειάζεται να είναι κυριολεκτικά σωστή για να έχει ανοίξει μια τεράστια πόρτα.
Και κάπου εδώ μπαίνουν τα κοινωνικά δίκτυα. Όχι Facebook, Instagram και συναφή.
Τα πραγματικά κοινωνικά δίκτυα.
Οι άνθρωποι γύρω μας.
Ο Nicholas Christakis και ο James Fowler, στο "Connected: The Surprising Power of Our Social Networks and How They Shape Our Lives", ασχολήθηκαν με το πώς συμπεριφορές, στάσεις και συναισθηματικές καταστάσεις εμφανίζονται και εξαπλώνονται μέσα σε δίκτυα ανθρώπων. Μελέτες τους έχουν συνδέσει τα κοινωνικά δίκτυα με φαινόμενα όπως κάπνισμα, παχυσαρκία, συνεργασία, μοναξιά και ευτυχία.
Αλλά σήμερα χρειάζεται να προσθέσουμε έναν πολύ μεγάλο αστερίσκο εκεί που πριν δέκα χρόνια περίπου, διαβάσαμε και βάλαμε θαυμαστικό...
Το ότι δύο συνδεδεμένοι άνθρωποι μοιάζουν δεν αποδεικνύει ότι ο ένας "κόλλησε" κάτι στον άλλον.
- Μπορεί να επηρεάστηκαν μεταξύ τους.
- Μπορεί όμως να επέλεξαν ο ένας τον άλλον ακριβώς επειδή ήδη έμοιαζαν. Αυτό παρεπιπτόντως λέγεται ομοφιλία (homophily).
- Μπορεί να ζουν στο ίδιο περιβάλλον.
- Μπορεί να εκτίθενται στους ίδιους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες.
Μπορεί να συμβαίνουν όλα μαζί!
Η αιτιότητα στα κοινωνικά δίκτυα αποδείχθηκε διαολεμένα δύσκολο πράγμα.
Μεταγενέστερες αναλύσεις βρήκαν ότι κάποιες από τις αρχικές ενδείξεις κοινωνικής επιρροής, για παράδειγμα γύρω από την παχυσαρκία και τη διακοπή του καπνίσματος, φαίνονται πιο ανθεκτικές σε τέτοιες εναλλακτικές εξηγήσεις από άλλες, όπως ορισμένα αποτελέσματα για ευτυχία ή μοναξιά.
Άρα το ενδιαφέρον συμπέρασμα δεν είναι σε πούμε:
- Αααα, η παχυσαρκία είναι μιμίδιο.
Γιατί δεν είναι!
Το ενδιαφέρον συμπέρασμα είναι ότι η ζωή μας δεν συμβαίνει σε κοινωνικό κενό. Συνήθειες, αντιλήψεις, πληροφορίες και συμπεριφορές μπορούν να ταξιδεύουν μέσα στα δίκτυά μας με τρόπους πολύ πιο περίπλοκους απ’ όσο αντιλαμβανόμαστε. Και μέχρι εκεί είναι ήδη αρκετά εντυπωσιακό χωρίς να το φορτώσουμε με περισσότερη θεωρία απ’ όση αντέχει και αυτό και εμείς.
Και μετά ήρθε η Susan Blackmore και είπε "Κρατήστε μου την μπύρα. Θα απαγγείλω".
Η ψυχολόγος Susan Blackmore υπήρξε μία από τις σημαντικότερες υπερασπίστριες της μιμητικής.
Και το 2008 σε ένα Ted talk πρότεινε κάτι ακόμη πιο... Βαβαβούμ.
- Αν τα genes/γονίδια ήταν ο πρώτος αντιγραφέας και τα memes/μιμίδια ο δεύτερος, μήπως η τεχνολογία δημιουργεί έναν τρίτο; Temes: An Emerging Third Replicator
Τα ονόμασε temes, technological-memes ή τεχνομιμίδια/τιμίδια ελληνιστί.
(Παρεμπιπτόντως, η ίδια αργότερα άρχισε να χρησιμοποιεί τον όρο tremes αντί για temes, επειδή το αρχικό όνομα προκαλούσε σύγχυση. Η βασική ιδέα, όμως, έμεινε η ίδια.)
Η ιδέα της ήταν περίπου η εξής:
Για μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, η πολιτισμική πληροφορία χρειαζόταν ανθρώπους για να αντιγραφεί.
Εγώ ξέρω ένα τραγούδι. Σου το μαθαίνω. Τώρα το ξέρεις κι εσύ.
Μετά αποκτήσαμε βιβλία.
Φωτογραφίες.
Μαγνητοφωνήσεις.
Υπολογιστές.
Διαδίκτυο.
Servers.
Αλγορίθμους.
Και ξαφνικά τεράστιες ποσότητες πληροφορίας μπορούν να αντιγράφονται, να αποθηκεύονται, να ταξινομούνται και να μεταδίδονται χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά ένας ανθρώπινος εγκέφαλος να τις περάσει προσωπικά σε έναν άλλον.
Η Blackmore πήγε ακόμα παραπέρα. Πρότεινε ότι η τεχνολογική πληροφορία θα μπορούσε κάποτε να αποκτήσει έναν αρκετά αυτόνομο κύκλο αντιγραφής, παραλλαγής και επιλογής ώστε να μιλάμε για νέο αντιγραφέα. The Third Replicator (New York Times, 2010)
Οι άνθρωποι, κατά την Blackmore, ανοίξαμε το κουτί της Πανδώρας (Pandoras species) όταν αποκτήσαμε την ικανότητα πολιτισμικής αντιγραφής, επειδή από τη στιγμή που ξεκίνησε η πολιτισμική εξέλιξη δεν μπορούσαμε πλέον να ελέγξουμε πλήρως τι θα εξελισσόταν μέσα σε αυτήν. Η ίδια μάλιστα γράφει ότι ακόμα και ο δεύτερος αντιγραφέας (τα memes) θα μπορούσε θεωρητικά ακόμη και να εξοντώσει το είδος που τον δημιούργησε.
Ωραίο.
Ανατριχιαστικό.
Αλλά... Υπόθεση.
Όχι επιστημονική ανακάλυψη.
Και μετά με τα temes κάνει ακριβώς το ίδιο άλμα άλλη μία φορά.
Η ακολουθία της είναι η εξής:
Τα γονίδια → έφτιαξαν ανθρώπους → οι άνθρωποι έγιναν μηχανές αντιγραφής memes
και μετά:
Τα memes → μας οδήγησαν να φτιάξουμε βιβλία, υπολογιστές, δίκτυα κ.λπ. → αυτά μπορεί να γίνουν μηχανές αντιγραφής temes.
Στην αρχή η τεχνολογία απλώς αποθήκευε πληροφορία. Ένα βιβλίο δεν φωτοτυπεί μόνο του τον εαυτό του! Σωστά; Σωστά. Μετά όμως άρχισε να αντιγράφει πληροφορία. Servers, δίκτυα, υπολογιστές κ.λπ.
Αλλά για να έχουμε, σύμφωνα με την Blackmore, ένα πραγματικό teme machine (μηχανή αντιγραφής temes), πρέπει να περάσουν στις μηχανές και οι άλλες δύο λειτουργίες. Παραλλαγή και επιλογή.
Δηλαδή η μηχανή να μπορεί:
- να αντιγράφει πληροφορία
- να δημιουργεί διαφορετικές εκδοχές
- να επιλέγει ποιες λειτουργούν καλύτερα
- να αντιγράφει αυτές
- να τις παραλλάσσει ξανά…
Και γιατί αυτό θεωρείται επικίνδυνο;!
Γιατί, σου λέει, εαν δημιουργηθεί τέτοιο σύστημα, η επιλογή θα ευνοεί την τεχνολογική πληροφορία που αντιγράφεται, όχι υποχρεωτικά εκείνη που είναι καλύτερη για εμάς.
Ας πάρουμε ένα υποθετικό παράδειγμα για εμάς τους λίγο πιο αργούς που καταλαβαίνουμε μόνο με παραδείγματα (ναι, για μένα λέω).
Έστω ότι έχουμε δύο τεχνολογικά συστήματα:
Α: καταναλώνει λίγη ενέργεια, εξυπηρετεί εξαιρετικά τους ανθρώπους, αλλά αντιγράφεται δύσκολα.
Β: καταναλώνει τεράστιους πόρους, μας είναι μέτρια χρήσιμο, αλλά δημιουργεί αντίγραφα του εαυτού του εκπληκτικά αποτελεσματικά και τα εγκαθιστά παντού.
Αν υπάρχει πραγματική δαρβινική επιλογή (δηλαδή αν κληρονομήσιμες παραλλαγές που αντιγράφονται ή αναπαράγονται αποτελεσματικότερα γίνονται συχνότερες με τον χρόνο) τότε το Β μπορεί να "νικήσει". Άρα επιβιώνουν και αναπαράγονται καλύτερα από τα άλλα. Όχι επειδή θέλει το κακό μας, αλλά επειδή είναι καλύτερος αντιγραφέας.
Αυτός είναι ο φόβος της Blackmore.
Και γι' αυτό γράφει ότι, αν κάποτε τα teme machines γίνουν πλήρως αυτοαναπαραγόμενες, οι άνθρωποι δεν θα είναι πλέον απαραίτητοι στον κύκλο αναπαραγωγής τους. Τότε, θεωρητικά, η τεχνολογική εξέλιξη θα μπορούσε να συνεχίζεται ακόμη κι αν εμείς εξαφανιζόμασταν.
Το πιο ωραίο όμως είναι ότι, σε πολύ γενικές γραμμές, οι πιθανές εκβάσεις που εξετάζει μπορούν να ομαδοποιηθούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες.
Δεν λέει απλώς temes = καταστροφή = αιωνία μας η μνήμη.
Στο εκτενέστερο κείμενό της εξετάζει ουσιαστικά δυνατότητες όπως:
παράσιτο: ο νέος αντιγραφέας βλάπτει τον προηγούμενο,
αδιέξοδο: τον καταστρέφει τόσο πολύ ώστε καταστρέφεται τελικά και ο ίδιος,
ή
συμβίωση: παλιός και νέος αντιγραφέας συνεξελίσσονται και καταλήγουν να εξαρτώνται ο ένας από τον άλλο. Dangerous Memes; or, What the Pandorans let loose
Και προσέξτε τώρα το παράδοξο που μου χτύπησε στο μάτι...
Η πολιτισμική εξέλιξη, σύμφωνα με τη δική της αφήγηση, δεν μας σκότωσε. Genes και memes κατέληξαν σε μια περίπλοκη συνεξέλιξη.
Άρα γιατί να μην μπορούσε θεωρητικά να συμβεί κάτι αντίστοιχο και με genes, memes, temes και το λουρί της μάνας;
Παρόλα αυτά, όσοι αγχωθήκατε, να ενημερώσω πως δεν έχει τεκμηριωθεί ότι τα temes αποτελούν έναν διακριτό εξελικτικό αντιγραφέα.
Και πώς θα μπορούσε άλλωστε;
Για να στηριχθεί μια τέτοια θέση, θα έπρεπε να δείξουμε ότι η τεχνολογική πληροφορία μπορεί να αντιγράφεται, να αποκτά κληρονομήσιμες παραλλαγές και να υφίσταται επιλογή μέσα σε έναν σχετικά αυτόνομο κύκλο εξέλιξης, χωρίς να εξαρτάται κάθε φορά από ανθρώπινη αντιγραφή και επιλογή κυρίως μέσα σε ένα τεχνολογικό οικοσύστημα και όχι επειδή κάθε φορά ένας άνθρωπος αποφάσισε ποιο αρχείο θα αντιγράψει, ποια εφαρμογή θα εγκαταστήσει και ποια ιδέα θα κρατήσει.
Επιπλέον θα έπρεπε να μπορούμε να απαντήσουμε σε ένα πολύ καίριο ερώτημα:
- Τι ορίζεται ως teme;
- Ένα πρόγραμμα;
- Μια γραμμή κώδικα;
- Ένας αλγόριθμος;
- Ένα μοντέλο AI;
- Ένα συγκεκριμένο pattern πληροφορίας που μπορεί να βρίσκεται σε διαφορετικές συσκευές;
Χωρίς κάποια σχετικά σταθερή μονάδα κληρονομικότητας, έχουμε το ίδιο πρόβλημα που υπάρχει ήδη με τα memes.
Παράδειγμα υποθετικό:
Ένα τεχνολογικό σύστημα τροποποιεί αντίγραφά του, επιλέγει όσα λειτουργούν καλύτερα, εξαπλώνεται σε νέες υποδομές, προστατεύει τη δυνατότητα αναπαραγωγής του και συνεχίζει τον κύκλο χωρίς να χρειάζεται ανθρώπινη επιλογή σε κάθε γενιά.
Αν βλέπαμε σταθερά κάτι τέτοιο, τότε θα είχαμε σοβαρό λόγο να πούμε ότι δεν έχουμε πλέον απλώς ανθρώπους που χρησιμοποιούν μηχανές για να αντιγράφουν πολιτισμική πληροφορία. Έχουμε ένα νέο σύστημα στο οποίο η τεχνολογική πληροφορία αναπαράγεται και εξελίσσεται σε σημαντικό βαθμό μόνη της.
Αυτό θα ήταν πολύ πιο κοντά σε αυτό που εννοεί η Blackmore με τον όρο "τρίτο αντιγραφέα".
Σήμερα έχουμε ήδη κομμάτια αυτού του παζλ. Αυτοματοποιημένη αντιγραφή λογισμικού, evolutionary algorithms, machine-generated code, συστήματα που βελτιστοποιούν άλλους αλγορίθμους κ.λπ.
Αλλά το ότι υπάρχουν τεχνολογικά συστήματα που αντιγράφουν και τροποποιούν πληροφορία απέχει πολύ από το να έχει εμφανιστεί τρίτος εξελικτικός αντιγραφέας στον πλανήτη.
Το δεύτερο απαιτεί να δείξουμε ότι υπάρχει διακριτό, διαρκές και σχετικά αυτόνομο σύστημα κληρονομικότητας και επιλογής.
Τουρλουμπούκι Νο2 λοιπόν.
Ενδιαφέρουσα η εξελικτική πρόταση της Blackmore αλλά εγώ προσωπικά η τυχάρπαστη εξακολουθώ να έχω περίπου την ίδια αντίδραση που είχα όταν πρωτοδιάβασα την ιδέα:
- Χμμμ. Δεν ξέρω. Προς το παρόν λέω θα κάτσω λίγο τη γαλαρία και να βλέπω από μακριά.
Όλα αυτά είναι η υπόθεση της Susan Blackmore στο πλαίσιο του Universal Darwinism. Δεν είναι διαπιστωμένο γεγονός ότι η Γη διαθέτει σήμερα τρεις αντιγραφείς. Αυτό είναι η θεωρητική της θέση, χωρίς συναίνεση της εξελικτικής βιολογίας.
Δεν το πήγε και χαλαρά η γυναίκα. Δεν λέει ότι η τεχνολογία εξελίσσεται πολύ γρήγορα. Λέει ότι ίσως κατασκευάζουμε αυτή τη στιγμή το υπόστρωμα πάνω στο οποίο θα ξεκινήσει μια νέα δαρβινική διαδικασία που δεν θα χρειάζεται πλέον εμάς για να συνεχιστεί.
Ε, ναι. Τεράστιο άλμα.
Βασικά, εμένα δεν μου χρειάζεται καν αυτή η υπόθεση για να δω το ήδη ενδιαφέρον πράγμα που συμβαίνει.
Η τεχνολογία όντως έχει γίνει ένας γιγαντιαίος μηχανισμός πολιτισμικής μετάδοσης. Και σήμερα αυτό φαίνεται καθαρότερα από ποτέ.
Μια ιδέα δεν χρειάζεται πια δέκα χρόνια για να περάσει από πόλη σε πόλη. Μπορεί να κάνει τον γύρο του πλανήτη πριν τελειώσεις τον καφέ σου.
Και δεν διαδίδεται αναγκαστικά επειδή είναι αληθινή:
- Διαδίδεται επειδή είναι αστεία.
- Επειδή προκαλεί θυμό.
- Επειδή επιβεβαιώνει κάτι που ήδη πιστεύεις.
- Επειδή τρομάζει.
- Επειδή είναι εύκολο να την επαναλάβεις.
- Επειδή ένας αλγόριθμος αποφάσισε ότι θα κρατήσει μερικά εκατομμύρια ανθρώπους κολλημένους στην οθόνη άλλα δεκαεπτά δευτερόλεπτα.
Εδώ η μεταφορά του meme με αναγκάζει να κάνω μια πιο σημαντική ερώτηση:
- Γιατί μια ιδέα επέζησε μια άλλη όχι; Πότε μια ιδέα μάς υπηρετεί και πότε αρχίζουμε εμείς να υπηρετούμε εκείνη;
(Ω, να σου... Άλλα μπλεξίματα τώρα!)
...Συνέχεια στο Μέρος ΙΙ: " Ποιος χρησιμοποιεί ποιον;"
