Είναι ένα σύστημα που αναδιοργανώνεται, αποσταθεροποιείται, ξαναβρίσκει ισορροπία και μετά… την ξαναχάνει! 

Το 2025 δεν μας έδωσε μεγάλες απαντήσεις. Μας έδωσε όμως κάτι πιο τίμιο. Καλύτερες ερωτήσεις.

Τι μάθαμε λοιπόν χοντρικά;

Όχι γιατί είμαι καμιά φωτισμένη που έχει απαντήσεις, αλλά γιατί έχω φάει τα μούτρα μου αρκετές φορές ώστε να μου γεννηθεί η απορία.

Κάποια στιγμή το ρώτησα και τον ψυχοβγάλτη μου. Όχι θεωρητικά. Πρακτικά. Τύπου "Ρε συ… αλλάζει ο άνθρωπος ή απλώς λέμε ιστορίες για να αντέχουμε;"

Η απάντηση δεν ήταν ωραία. Ήταν όμως τίμια. Αυτό του το δίνω.

Να το ξεκαθαρίσουμε από νωρίς για να μη χάνουμε χρόνο. Δεν υπάρχει κάπου εκεί έξω μια επιτροπή δικαιοσύνης που κρατάει πρακτικά. Δεν υπάρχει ουρά. Δεν υπάρχει γκισέ. Δεν υπάρχει "περάστε την επόμενη εβδομάδα για το θέμα σας, είμαστε πλήρεις αυτή". 

Το ξέρατε ε; Φυσικά... Όλοι έχουμε φάει σκατό με το φτυάρι.

Ένα ποστ ότι η ευχή μου για το 2013 ήταν να βρω έναν ήρωα. Τον Μάιο της ίδιας χρόνια γνώρισα τον Κώστα.

Σαν μια κρυφή χρονοκάψουλα που άφησα στον εαυτό μου χωρίς να το ξέρω.

Και τώρα τι βλέπω;

Τότε δεν ζητούσα ήρωα  Ζητούσα ασφάλεια. Έναν άνθρωπο να κρατήσει. Να μην παίζει. Να μην φεύγει. Να μην φοβάται όταν πάω να φύγω εγώ. Τότε δεν ήξερα να το πω έτσι. Τώρα το βλέπω και το μεταφράζω.

Και επειδή μισές δουλειές δεν μπορώ και η μία απορία μου σέρνει άλλες δέκα πίσω της, πάμε να δούμε πως μοιράζονται περίπου σε ποσοστό πληθυσμού οι διαφορετικοί τύποι προσκόλλησης. 

Με απλά λόγια δεν είναι όλοι "οι μαλάκες εκεί έξω". Είναι πολλά νευρικά συστήματα που έμαθαν διαφορετικούς τρόπους να επιβιώνουν μέσα στη σχέση.

Και αν "πέφτεις συνέχεια" στα ίδια, υπάρχει μια μη-ρομαντική πιθανότητα να μην σε κυνηγάει το σύμπαν, αλλά το μοτίβο σου.

Και αφού περιγράψαμε το "ταξίδι" ενός συναισθήματος από τότε που ήταν ένα τόσα δα ερέθισμα μέχρι που καταλήξαμε να τα κάνουμε όλα λίμπα, εεεε... εννοώ... περιγράψαμε χοντρικά τον τρόπο που συνδέεται τελικά με την αντίδρασή μας, ήρθε η ώρα να δούμε όλα αυτά τα μπερδέματα που έχουμε ζήσει όλοι και πως αυτή η διαδρομή χτίζει τα μοντέλα συναισθηματικής προσκόλλησης. 

Ιδού τα πιο συχνά σημεία που γινόμαστε όλοι ρεζίλι. Τα κλασικά μπερδέματα σε όλη αυτή τη διαδρομή είναι πολλά, και οι παγίδες ακόμα περισσότερες.

Θέλω καθαρό μυαλό (λέμε τώρα) και κριτική σκέψη γιατί η ιστορία που θα πω είναι ήδη αρκετά μπερδεμένη. 

Πριν ξεκινήσω όμως, πρώτα χρειάζεται ένα μικρό λεξιλόγιο εννοιών γιατί θα βοηθήσει, πιστέψτε με. Όλοι ελληνικά μιλάμε βέβαια, αλλά μερικές φορές... Όχι τα ίδια ελληνικά. Και όπως έχουμε πει τόσες φορές, οι λέξεις έχουν σημασία!

Μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι η νοημοσύνη είναι κάτι μετρήσιμο. IQ, λογική, μνήμη, ταχύτητα, ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Όποιος τα έχει αυτά, "του κόβει". Όποιος δεν τα έχει, "δε σκαμπάζει".

Κι όμως...

Σύγχρονες θεωρίες στη γνωστική επιστήμη και την ψυχολογία, από ανθρώπους όπως ο Anil Seth και ο Robert Sternberg, λένε ότι η υψηλότερη μορφή νοημοσύνης δεν είναι το να σκέφτεσαι γρήγορα. Είναι το να παρατηρείς πώς σκέφτεσαι. Και αυτό λέγεται μεταγνώση.

Η μεταγνώση ή το "thinking about thinking", αποτελεί κανονικό όρο στην επιστημονική ψυχολογία και περιγράφεται ως ικανότητα αυτο-παρατήρησης, αυτο-αξιολόγησης και αυτό-ρύθμισης της σκέψης. Δεν σημαίνει να αναλύεις τα πάντα μέχρι να πάθεις εγκεφαλικό. Σημαίνει να μπορείς να πιάνεις τον εαυτό σου την ώρα που αντιδρά, να λες "περίμενε… γιατί το έκανα αυτό;", να μη συγχέεις το συναίσθημα με την αλήθεια και να μη θεωρείς κάθε σκέψη σου γεγονός.

Με άλλα λόγια, να βάζεις ένα κλικ απόσταση ανάμεσα σε ερέθισμα και αντίδραση. Κι εκεί, ακριβώς εκεί, αρχίζουν τα δύσκολα. Ε, ναι σιγά μην ήταν εύκολο!

"Σεξουαλική σχέση δεν υπάρχει".

Δεν εννοούσε ότι δεν κάνουμε σεξ. Ούτε ότι η σεξουαλική πράξη είναι κοινωνικό κατασκεύασμα. Εννοούσε κάτι πολύ πιο ενοχλητικό για πολλούς.

Ότι το σεξ, από μόνο του, δεν ενώνει.

Δεν δημιουργεί αυτόματα σχέση. Δεν συγχωνεύει δύο υποκειμενικότητες. Ότι στο σεξ ο καθένας απολαμβάνει με τον δικό του τρόπο, στο δικό του σώμα, με τις δικές του φαντασιώσεις, τις δικές του ανάγκες. 

Τίποτα. 

Και γι’ αυτό πονάει τόσο όταν λείπει. Δεν κοστίζει λεφτά αλλά κοστίζει παρουσία. Κι αυτό είναι πιο σπάνιο νόμισμα μερικές φορές.

Τι όμορφα που είναι να κλείνεσαι για λίγο ανάμεσα σε δυο χέρια και στην οικεία μυρωδιά της ανθρώπινης ασφάλειας.

Μια αγκαλιά μωρέ!

Να πληρώσω! Πόσο κάνει;

Μια αγκαλιά να αφεθώ να κλάψω ότι έχω μέσα μου και μετά ας τελειώσει. Ίσα σταματήσει για λίγο η προσπάθεια και να καταφέρει να ηρεμήσει το μέσα μου.

Και μετά, ναι.

Ας τελειώσει.

Όπως τελειώνουν όλα.

Με ησυχία.