Η πέμπτη εντολή (κατά τας γραφάς)
Ε λοιπόν η φράση αυτή είναι παγίδα! Δεν χρωστάμε στους γονείς μας για το ότι γεννηθήκαμε. Δεν τους ζητήσαμε να υπάρξουμε. Η γέννησή μας ήταν δική τους απόφαση. Όχι δικό μας χρέος.
Και τώρα που είπα το πιο ιερόσυλο που το έχω κι εύκολο, πάμε στο δύσκολο.
Πολλοί άνθρωποι μεγαλώνουν με το αόρατο μήνυμα "Σε μεγάλωσα. Σε φρόντισα. Έκανα θυσίες..." ξέρετε όλοι, μη συνεχίσω. Κι όλο αυτό για να καταλήξει εμμέσως πλην σαφώς στο "Άρα… μου οφείλεις". Και κάπως έτσι η σχέση γίνεται λογιστική.
Σαν να υπάρχει ένα τεφτέρι που γράφει:
τροφή – ✔
στέγη – ✔
σχολείο – ✔
αγάπη – (ίσως σε κάποιους)
Σύνολο: χρέος προς αποπληρωμή με κάθε ευκαιρία!
Μόνο που αυτό δεν είναι σχέση. Είναι συναλλαγή.
Υπάρχει όμως μια λεπτή γραμμή που αξίζει να κρατήσουμε. Αν πήραμε φροντίδα, αγάπη, στήριξη, είναι ανθρώπινο να νιώθουμε ευγνωμοσύνη. Αλλά η ευγνωμοσύνη δεν είναι υποχρέωση. Δεν πληρώνεται. Δεν επιβάλλεται. Δεν εκβιάζεται. Κι αν πρέπει να στη θυμίζουν, δεν είναι ευγνωμοσύνη. Είναι ενοχή.
Τι γίνεται αν οι γονείς δεν ήταν αυτό που χρειαζόμασταν όμως; Αν ήταν σκληροί, αδιάφοροι, επικριτικοί, απορριπτικοί, ή απλώς… απόντες; Τι χρωστάμε τότε; Τίποτα από αυτά που σου λένε. Δεν χρωστάμε επαφή, κατανόηση χωρίς όρια, συγχώρεση με το ζόρι, ή υπομονή γιατί είναι οι γονείς σου. Αυτά είναι μόνο τρόποι για να παραμείνουμε εγκλωβισμένοι.
Η συγγένεια δεν δημιουργεί αυτόματα σχέση. Η σχέση δημιουργείται από τη συμπεριφορά. Και αυτό ισχύει για όλους. Ακόμα και για τους γονείς.
Κι εδώ είναι που μπαίνει η κοινωνία και κάνει το γνωστό της. Μα είναι οι γονείς σου! Σαν να λέει ότι αυτό αρκεί για να ακυρώσει ό,τι ένιωσες. Δεν το ακυρώνει όμως. Το μόνο που κάνει είναι να σε βάζει να αμφισβητείς τον εαυτό σου.
Υπάρχει όμως και κάτι που όντως έχεις ευθύνη. Όχι απέναντι σε αυτούς. Απέναντι σε σένα. Να μην γίνεις αυτό που σε πλήγωσε. Να μην συνεχίσεις το ίδιο μοτίβο. Να μη βαφτίσεις τη σκληρότητα που βίωσες ως φυσιολογική.
Αυτό είναι το μόνο "χρέος" που έχουμε. Και δεν είναι προς τα πίσω. Είναι προς τα μπροστά. Προς τους επόμενους.
Το πιο δύσκολο σημείο της ενηλικίωσης δεν είναι να καταλάβεις τους γονείς σου. Είναι να δεχτείς ότι ίσως δεν ήταν αυτοί που χρειαζόσουν. Και να σταματήσεις να περιμένεις να γίνουν.
Και τελικά τι ισχύει; Μα ότι και σε οποιαδήποτε σχέση!
Δεν χρωστάς αγάπη. Δεν χρωστάς παρουσία. Δεν χρωστάς πρόσβαση στη ζωή σου. Αν δώσεις κάτι, να είναι από επιλογή. Όχι από ενοχή.
Δεν έχει καμία σημασία τι πρέπει. Σημασία έχει τι αντέχουμε να ζούμε χωρίς να προδίδουμε τον εαυτό μας.
Και αυτό… δεν το αποφασίζει κανένας γονιός για εμάς.