Eν πoλλaίs aμaρτίaιs περιγρaφoύσa γυvή

Του το είπα ξεκάθαρα.  "Νιώθω τύψεις που δεν το έχω ξεπεράσει ήδη ενάμιση χρόνο μετά. Πότε θα τελειώσει; Θα ψειρίζω τη μαϊμού για πολύ ακόμη;". Με κοίταξε σαν να του είπα ότι νιώθω τύψεις που αναπνέω. "Γιατί τύψεις; Καινούργιο είναι αυτό τώρα;" Και άρχισα να τα αραδιάζω ένα-ένα σαν λίστα του σούπερ μάρκετ: "Δεν έζησα πόλεμο. Δεν πείνασα. Δεν με ξεσπίτωσαν. Δεν μπήκα σε βάρκα να πεθάνω στο Αιγαίο. Δεν πέφτουν βόμβες πάνω από το κεφάλι μου. Δεν έζησα όσα βάσανα ζουν άλλοι άνθρωποι κάθε μέρα. Και παρ’ όλα αυτά κάθομαι και ασχολούμαι με τις απώλειες μου λες και είναι πια το σημαντικότερο πράγμα στον πλανήτη. Είμαι αχάριστη; Καλομαθημένη; Μήπως θέλω δύο χαστούκια να συνέλθω και να καταλάβω πόσο τυχερή έχω υπάρξει στη ζωή μου;" Με άφησε να τα πω όλα όπως πάντα, και μετά μου είπε κάτι τόσο απλό που με εκνεύρισε. "Ο πόνος δεν είναι διαγωνισμός να δικαιούται να στεναχωριέται μόνο αυτός που τον έχει μεγαλύτερο".

Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν την δεξιότητα να αγαπούν βαθιά αλλά δεν θέλουν σχέση. Νοιάζονται αρκετά για να ξεκινήσουν μια σχέση αλλά ξέρουν πόσο πονάει το τέλος της ή τους αγχωνει η διαχείριση των ευθυνών. Κι έτσι προτιμούν μια μορφή επικοινωνίας και επαφής που δεν είναι σχέση με την στενή έννοια της λέξης. Ας πούμε μια μορφή σχέσης που προσπαθεί να επιβιώσει χωρίς να προκαλεί κανέναν από τους εμπλεκόμενους. Και πριν το κρίνουμε, ίσως χρειάζεται να καταλάβουμε τι συμβαίνει όταν κάποιος προτιμά να αγαπά με αυτόν τον τρόπο. Νοιάζεσαι λοιπόν για καποιον, είστε "μαζί" με κάποιον τρόπο, αλλά δεν το λετε “σχέση”. Δεν είναι μόνο σεξ, δεν είναι μόνο φίλοι, δεν είναι ούτε δεσμός όμως. Είναι κάτι ενδιάμεσο. Έχει αγκαλιές. Έχει μοίρασμα. Έχει επικοινωνία. Έχει γέλιο. Έχει οικειότητα. Έχει σεξ. Έχει τρυφερότητα, αλλά δεν έχει όνομα. Ή μάλλον τα τελευταία χρόνια έχει, και λέγεται situationship . Δεν είναι άλλο είδος συναισθήματος. Είναι άλλο επίπεδο συμφωνίας. Ξέρω τι σκέφτεστε, αλλά δεν ...

Η εσωστρέφεια δεν είναι πρόβλημα χαρακτήρα. Είναι σταθερό γνώρισμα προσωπικότητας με βιολογική βάση στον τρόπο επεξεργασίας ερεθισμάτων (Ναι, κι εγώ το διάβασα 2 φορές για να το καταλάβω). Ο Carl Jung ήταν από τους πρώτους που μίλησε για εσωστρέφεια και εξωστρέφεια ως δύο βασικούς προσανατολισμούς της προσωπικότητας. Ο εσωστρεφής εστιάζει σε σκέψεις, φαντασία, συναισθήματα. Ο εξωστρεφής στον εξωτερικό κόσμο και στις δράσεις. Δεν σημαίνει ότι ο ένας αγαπά τους ανθρώπους και ο άλλος όχι. Σημαίνει ότι ο ένας "φορτίζει" με θόρυβο και ο άλλος με ησυχία. Η βιολογική της βάση είναι υπαρκτή, αλλά πολύπλοκη. Ο Hans Eysenck πρότεινε ότι οι εσωστρεφείς έχουν υψηλότερη βασική φλοιϊκή διέγερση. Η θεωρία δεν επιβεβαιώθηκε ως μοναδική εξήγηση, αλλά υποστηρίχθηκε εν μέρει και οδήγησε σε έρευνες που δείχνουν διαφορές σε δίκτυα προσοχής, ανταμοιβής και επεξεργασίας ερεθισμάτων. Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται πιο βαθιά τα ερεθίσματα, άρα χρειάζεται περισσότερη ησυχία μετά για να έρθει...

Δεν ξέρω αν το έχουμε συνειδητοποιήσει, αλλά κανένας άνθρωπος δεν έμαθε αρχικά να ηρεμεί μόνος του. Το μωρό κλαίει. Κάποιος το παίρνει αγκαλιά. Και το νευρικό του σύστημα μαθαίνει τι σημαίνει ηρεμία από το νευρικό σύστημα κάποιου άλλου. Αν αυτό γίνει καλά το παιδί χτίζει αυτορρύθμιση. Αν όχι, το παιδί ψάχνει ρύθμιση παντού ή φοβάται την εγγύτητα. Αυτό λέγεται συν-ρύθμιση. Δεν είναι life-hack. Είναι το αρχαιότερο πράγμα στον κόσμο. Δύο οργανισμοί που συγχρονίζονται χωρίς να το καταλάβουν. Η καρδιά χτυπά λίγο πιο αργά. Η αναπνοή βαθαίνει. Οι ώμοι κατεβαίνουν. Και δεν έγινε τίποτα μαγικό. Απλώς κάποιος έμεινε δίπλα μας. Ο εγκέφαλος δεν είναι μόνο σκέψεις. Πρωτίστως είναι ένα νευρικό σύστημα που κινείται ανάμεσα σε συναγερμό και ασφάλεια.

"Το μόνο πράγμα που παίρνει μαζί του πεθαίνοντας ο άνθρωπος είναι το μικρό εκείνο μέρος της περιουσίας του που ίσα ίσα δεν ενδιαφέρει κανέναν άλλο. Κάτι λίγες αισθήσεις ή στιγμές· δυο τρεις νότες κυμάτων, την ώρα που το μαλλί το παίρνει ο αέρας με τα γλυκά ψιθυρίσματα μες στο σκοτάδι· ολίγες μέντες από δυο κοντά κοντά βαλμένες ανάσες· ένα τραγούδι, βαρύθυμο, σαν βράχος μαύρος· και το δάκρυ, το δάκρυ της μιας φοράς, το για πάντα. Όλα όσα, μ’ άλλα λόγια, κάνουν την αληθινή του φωτογραφία, την καταδικασμένη, να χαθεί και να μην επαναληφθεί ποτέ." ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ "Τα δημόσια και τα ιδιωτικά" Καρέ από το μουσικό βίντεο Sólstafir – Fjara (δημιουργός μη διαθέσιμος) Και μετά... μένουν αυτά που δεν κληροδοτούνται. Οι στιγμές. Ο Ελύτης το έγραψε αλλιώς.  Εγώ το έμαθα αλλιώς. Ξέρεις, κανείς δεν μας προετοιμάζει για το τι θα συμβεί αφού σταματήσουν τα συλλυπητήρια, αφού η γη συνεχίζει να γυρίζει σαν να μην συνέβη τίποτα. Η κηδεία τελειώνει. Οι άνθρωποι φεύγουν (στη δική μου περ...

Ας ξεκινήσουμε απλά. Ο εγκέφαλος δεν είναι χαοτικός από μόνος του. Αν ήταν, θα βλέπαμε παραισθήσεις κάθε φορά που περνάει λεωφορείο. Ο εγκέφαλος δουλεύει με φίλτρα. Και το βασικό φίλτρο λέγεται θάλαμος. Το διαιθυλαμίδιο του λυσεργικού οξέος, γνωστό περισσότερο με το ακρωνύμιο LSD, ή LSD-25, ή λυσεργίδη, είναι μια παραισθησιογόνος ουσία. Δεν υπάρχει στη φύση έτοιμο. Είναι όμως  ημι συνθετική ουσία. Η "ρίζα" του είναι μια φυσική ένωση που λέγεται λυσεργικό οξύ (lysergic acid) και ανήκει στην οικογένεια των εργοταλκαλοειδών. Το λυσεργικό οξύ προέρχεται από τον μύκητα Claviceps purpurea (ο γνωστός εργότης της σίκαλης). Παρασιτεί σε δημητριακά (κυρίως σίκαλη) και στον Μεσαίωνα προκαλούσε εργοτισμό (παραισθήσεις, αγγειοσυστολή, γάγγραινα "φωτιά του Αγίου Αντωνίου"). Αυτός ο μύκητας λοιπόν, παράγει εργοταλκαλοειδή, πρόδρομες ουσίες φαρμακολογικού ενδιαφέροντος από τα οποία απομονώνεται χημικά το λυσεργικό οξύ. Μέχρι εδώ μιλάμε για φαρμακευτική/βιομηχανική χημεία, όχι για L...

"Με όποιον τρόπο κι αν χαθεί κάποιος, απώλεια είναι. Μην προσπαθείς να μου κάνεις πάλι τις κλασικές κινήσεις σου για να ορίσεις πλαίσιο και να εκτιμήσεις το ρίσκο", είπε με αυστηρό ύφος ο ψυχοβγάλτης μου. Ναι οκ... αλλά όχι! Ρε παιδιά, δεν είναι όλες οι απώλειες ίδιες. Δεν είναι ισιάδα όλα. Ο εγκέφαλος και η ψυχή δεν πενθούν με τον ίδιο τρόπο κάθε τέλος. Ο θάνατος είναι ο απόλυτος αποχωρισμός. Δεν έχει “μήπως” και “αν”, ούτε έχει σενάρια επανασύνδεσης. Έχει μόνο οριστικότητα. Ό,τι ειπώθηκε, ειπώθηκε. Ό,τι πρόλαβε να γίνει, έγινε. Και μετά… σιωπή. Ο θάνατος είναι συχνά ένας σκληρός, αλλά καθαρός πόνος. Δεν έχει απόρριψη όμως μέσα του. Δεν σηκώνεσαι το πρωί σκεπτόμενος ότι κάποιος σε επέλεξε λιγότερο. Ότι κάτι άλλο άξιζε περισσότερο. Ο άνθρωπος που πέθανε, δεν έφυγε από σένα. Έφυγε από τη ζωή. Και για την ψυχή αυτού που μένει, αυτή είναι μια τεράστια διαφορά. Γιατί ο εγκέφαλος μπορεί να καταλάβει το αναπόφευκτο. Δεν του αρέσει. Στην αρχή μπορεί να το αρνείται, αλλά γρήγορα το κ...

Αυτό το κείμενο ξεκίνησε ως άσκηση ψυχοθεραπείας και αποφάσισα να το επεκτείνω και ως μια ωραιότατη ευκαιρία να εκτεθώ πάλι ελεγχόμενα. Όταν μιλάω για έλεγχο, δεν εννοώ τους άλλους, ούτε τη χειραγώγηση. Δεν με ενδιέφερε ποτέ να ελέγχω ανθρώπους, συμπεριφορές ή εκβάσεις. Ναι, έχω μια ιδιαίτερη σχέση με τον έλεγχο, αλλά έχει να κάνει με τον προσανατολισμό μου. Όχι για να ορίζω άλλους, αλλά γιατί έχω ανάγκη να ξέρω πού πατάω, ακόμα κι όταν το έδαφος είναι ασταθές. Να ξέρω πού βρίσκομαι, τι μου συμβαίνει και γιατί. Όχι για να αποφύγω τον πόνο, αλλά για να μη χαθώ. Ο έλεγχος για μένα δεν είναι εξουσία ούτε βεβαιότητα. Είναι χάρτης. Έχει να κάνει με την επίγνωση του περιβάλλοντός μου και την ανάγκη να μπορώ να λέω "τώρα είμαι εδώ" Ακόμα κι αν αυτό το "εδώ" με ενοχλεί, με πονάει, χρειάζεται να το υπομείνω, αλλάζει, μένει ή φεύγει. Το αφήνω εδώ όπως είναι. Όχι ως κείμενο αυτοβελτίωσης. Ως κείμενο αυτοτοποθέτησης. Χωρίς συμπεράσματα. Χωρίς λύσεις.

Σε ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα της νευροεπιστήμης της συμπεριφοράς, ένα ζώο (συχνά αναφέρεται πίθηκος, αλλά το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί σε πολλά είδη) εκπαιδεύεται να πατάει ένα κουμπί. Όταν το κάνει, παίρνει τροφή. Στην αρχή, το σύστημα είναι απλό και σταθερό. Πατάς; Ανταμοιβή. Ο εγκέφαλος μαθαίνει γρήγορα τη σύνδεση και η συμπεριφορά γίνεται ήρεμη, προβλέψιμη, λειτουργική. Κάποια στιγμή όμως, οι κανόνες αλλάζουν. Η ανταμοιβή δεν έρχεται πια κάθε φορά. Άλλοτε εμφανίζεται αμέσως, άλλοτε καθυστερεί, άλλοτε δεν έρχεται καθόλου. Το κουμπί παραμένει το ίδιο, αλλά το αποτέλεσμα γίνεται αβέβαιο. Και εκεί... Αντί το ζώο να απογοητευτεί και να εγκαταλείψει τη συμπεριφορά, συμβαίνει το αντίθετο. Αρχίζει να πατάει το κουμπί όλο και πιο συχνά, πιο έντονα, σχεδόν μανιακά. Η πράξη χάνει τον ρυθμό της και αποκτά χαρακτήρα καταναγκαστικό. Σε πολλές παρατηρήσεις, όταν τελικά εμφανίζεται η τροφή, δεν έχει πια την ίδια σημασία. Μπορεί να καταναλωθεί μηχανικά ή να αγνοηθεί. Δεν είναι πια ο στόχο...