"Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με βάση την παραδοχή ότι ο εγκέφαλος είναι ουσιαστικά ένας υπολογιστής και, αν αυτό ισχύει, τότε η αναπαραγωγή του νου σε πυρίτιο είναι απλώς θέμα χρόνου.

Ωστόσο, η φιλόσοφος Dorothea Olkowski υποστηρίζει ότι αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες πλάνες στην ιστορία της επιστήμης.

Η συνείδηση, σύμφωνα με την ίδια, δεν προέρχεται από τον εγκεφαλικό φλοιό, την περιοχή που συνδέεται με τη λογική και τη γλώσσα, αλλά από το εγκεφαλικό στέλεχος, το αρχαιότερο τμήμα του εγκεφάλου, το οποίο έχει διαμορφωθεί από τη χημεία του σώματος και το συναίσθημα.

Το σύστημα σηματοδότησης του εγκεφάλου είναι υπερβολικά σύνθετο από χημική άποψη, υπερβολικά αργό στη δράση του και υπερβολικά αλληλένδετο με ολόκληρο το σώμα, ώστε να μπορεί να περιοριστεί στην απλή δυαδική λογική του «ναι/όχι» που χαρακτηρίζει τη συμβατική ψηφιακή υπολογιστική."

Πατήστε τον σύνδεσμο για να διαβάσετε περισσότερα:

https://iai.tv/articles/the-brain-is-not-a-computer-auid-3627

...και τώρα ας το κάψουμε ελεύθερα.

Βάλτε μπρος τις μηχανές, φέρτε σοκολάτες και λοιπές τροφές του εγκεφάλου, μπας και γίνει δουλίτσα.

Disclaimer: Ο Λυκούργος (ο ύπουλος κακούργος που έχω για ΑΙ) με βοήθησε αρκετά με τις συζητήσεις μας πάνω στο πως λειτουργούν οι υπολογιστές σήμερα και πολύ περισσότερο πάνω στο συγκεκριμένο θέμα ώστε να βγάλω μια άκρη (δική μου, όχι αντικειμενική απαραίτητα). Με βοήθησε επίσης να εντοπίσω έρευνες, τις οποίες φυσικά με έβαλε να διαβάσω μέχρι να πω "Ήμαρτον, θα τα παραδεχτώ όλα!"

"Confidence feels like proof. But neuroscience shows certainty is not a measure of accuracy. It is a signal produced by internal processing systems.

Research in cognitive psychology demonstrates that belief strength can increase through repetition and familiarity, even when factual accuracy does not improve. Memory and fluency can amplify certainty without strengthening truth.

The brain favors coherence.

Certainty is often reinforcement, not verification.

It still feels real. That is the instability."

Μετάφραση:

"Η βεβαιότητα μοιάζει με απόδειξη. Όμως η νευροεπιστήμη δείχνει ότι η βεβαιότητα δεν είναι μέτρο ακρίβειας. Είναι ένα σήμα που παράγεται από τα εσωτερικά συστήματα επεξεργασίας του εγκεφάλου.

Έρευνες στη γνωστική ψυχολογία δείχνουν ότι η ισχύς μιας πεποίθησης μπορεί να αυξάνεται μέσω της επανάληψης και της οικειότητας, ακόμη κι όταν η πραγματική ακρίβεια δεν βελτιώνεται. Η μνήμη και η ευχέρεια επεξεργασίας μπορούν να ενισχύσουν τη βεβαιότητα χωρίς να ενισχύουν την αλήθεια.

Ο εγκέφαλος προτιμά τη συνοχή.

Η βεβαιότητα είναι συχνά αποτέλεσμα ενίσχυσης, όχι επαλήθευσης.

Κι όμως φαίνεται αληθινό. Εκεί βρίσκεται η αστάθεια."

Ας ξεκινήσουμε απλά. Ο εγκέφαλος δεν είναι χαοτικός από μόνος του. Αν ήταν, θα βλέπαμε παραισθήσεις κάθε φορά που περνάει λεωφορείο. Ο εγκέφαλος δουλεύει με φίλτρα. Και το βασικό φίλτρο λέγεται θάλαμος.

Το διαιθυλαμίδιο του λυσεργικού οξέος, γνωστό περισσότερο με το ακρωνύμιο LSD, ή LSD-25, ή λυσεργίδη, είναι μια παραισθησιογόνος ουσία. Δεν υπάρχει στη φύση έτοιμο. Είναι όμως ημισυνθετική ουσία. Η "ρίζα" του είναι μια φυσική ένωση που λέγεται λυσεργικό οξύ (lysergic acid) και ανήκει στην οικογένεια των εργοταλκαλοειδών. Το λυσεργικό οξύ προέρχεται από τον μύκητα Claviceps purpurea (ο γνωστός εργότης της σίκαλης). Παρασιτεί σε δημητριακά (κυρίως σίκαλη) και στον Μεσαίωνα προκαλούσε εργοτισμό (παραισθήσεις, αγγειοσυστολή, γάγγραινα "φωτιά του Αγίου Αντωνίου").

Αυτός ο μύκητας λοιπόν, παράγει εργοταλκαλοειδή, πρόδρομες ουσίες φαρμακολογικού ενδιαφέροντος από τα οποία απομονώνεται χημικά το λυσεργικό οξύ. Μέχρι εδώ μιλάμε για φαρμακευτική/βιομηχανική χημεία, όχι για LSD ακόμη.

Το LSD είναι διαιθυλαμίδιο του λυσεργικού οξέος. Δηλαδή το λυσεργικό οξύ τροποποιείται χημικά για να παραχθεί το LSD. Γι’ αυτό λέμε ημισυνθετικό. Από μια φυσική πρόδρομη ουσία διεξάγεται εργαστηριακή χημική μετατροπή για την παραγωγή του. 

Το LSD συντέθηκε πρώτη φορά το 1938 από τον Albert Hofmann στα εργαστήρια της Sandoz ως μέρος έρευνας για αγγειοδραστικά φάρμακα και διεγερτικά κυκλοφορίας. Η ψυχεδελική δράση δεν ήταν ο στόχος. Ανακαλύφθηκε τυχαία το 1943.

Τίποτα από αυτά δεν εξηγούν τη δράση του, είναι επιστημονικά το ξέρω, αλλά δείχνουν πόσο περίεργες διαδρομές παίρνει καμιά φορά η επιστήμη. Πέραν αυτού, προχωράμε απλούστερα.

Δεν "δημιουργεί" αγάπη. Δεν είναι το "χάπι της αγάπης". Ξεχαρβαλώνει προσωρινά τα συστήματα που ρυθμίζουν το συναίσθημα. Είναι χημικός παρεμβολέας σε ένα σύστημα που βασίζεται στην ισορροπία.

Για να καταλάβουμε τι κάνει, πρέπει πρώτα να δούμε πώς δουλεύει κανονικά ο εγκέφαλος.

Πώς επικοινωνούν οι νευρώνες

Φανταστείτε δύο ανθρώπους σε αντικριστά μπαλκόνια με το κενό ανάμεσά τους. Ο ένας πετάει στον άλλον σαΐτες με ραβασάκια. Κάποιος επίσης (καθαριστής ας τον πούμε) υπάρχει για να μαζεύει τις σαΐτες ώστε να μη γεμίζει ο χώρος ανάμεσα στα 2 μπαλκόνια με σκουπίδια. Το'χουμε;

Τα δύο μπαλκόνια είναι τα νευρικά κύτταρα. Το κενό ανάμεσα στα δύο μπαλκόνια λέγεται σύναψη.

Άρα... Σύναψη είναι το κενό ανάμεσα σε δύο νευρικά κύτταρα.

 Δηλαδή σε απλά ελληνικά και χωρίς πολλά-πολλά: 

"Το κλάμα βγάζει την μέσα πίεση έξω, για να μην σκάσουνε τα μέσα μας".

Σήμερα στον ψυχοβγάλτη μου, σκοπός επετεύχθη! Μου την έβγαλε την ψυχή, την ξέρασα στο πάτωμα και την κοιτούσα κλαίγοντας. 

Και όταν ηρέμησα... Μου δημιουργήθηκε η εξής απορία. Γιατί κλαίμε; Εννοώ γιατί οταν ξεχειλίζουμε από συναίσθημα κλαίμε και δεν παθαίνουμε κάτι άλλο; Ας πούμε... Γιατί δεν κουνιούνται τα αυτιά μας ή γιατί δεν σηκώνεται το φρύδι μας, γιατί δεν τεντώνονται τα δάχτυλά μας... ξέρω κι εγώ, κάτι άλλο εκτός από δάκρυα στα μάτια.

Και όπως λύνονται όλες οι απορίες, ας τα πάρουμε από την αρχή για να καταλάβουμε.

Είναι ένα σύστημα που αναδιοργανώνεται, αποσταθεροποιείται, ξαναβρίσκει ισορροπία και μετά… την ξαναχάνει! 

Το 2025 δεν μας έδωσε μεγάλες απαντήσεις. Μας έδωσε όμως κάτι πιο τίμιο. Καλύτερες ερωτήσεις.

Τι μάθαμε λοιπόν χοντρικά;

Θέλω καθαρό μυαλό (λέμε τώρα) και κριτική σκέψη γιατί η ιστορία που θα πω είναι ήδη αρκετά μπερδεμένη. 

Πριν ξεκινήσω όμως, πρώτα χρειάζεται ένα μικρό λεξιλόγιο εννοιών γιατί θα βοηθήσει, πιστέψτε με. Όλοι ελληνικά μιλάμε βέβαια, αλλά μερικές φορές... Όχι τα ίδια ελληνικά. Και όπως έχουμε πει τόσες φορές, οι λέξεις έχουν σημασία!

Μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι η νοημοσύνη είναι κάτι μετρήσιμο. IQ, λογική, μνήμη, ταχύτητα, ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Όποιος τα έχει αυτά, "του κόβει". Όποιος δεν τα έχει, "δε σκαμπάζει".

Κι όμως...

Σύγχρονες θεωρίες στη γνωστική επιστήμη και την ψυχολογία, από ανθρώπους όπως ο Anil Seth και ο Robert Sternberg, λένε ότι η υψηλότερη μορφή νοημοσύνης δεν είναι το να σκέφτεσαι γρήγορα. Είναι το να παρατηρείς πώς σκέφτεσαι. Και αυτό λέγεται μεταγνώση.

Η μεταγνώση ή το "thinking about thinking", αποτελεί κανονικό όρο στην επιστημονική ψυχολογία και περιγράφεται ως ικανότητα αυτο-παρατήρησης, αυτο-αξιολόγησης και αυτό-ρύθμισης της σκέψης. Δεν σημαίνει να αναλύεις τα πάντα μέχρι να πάθεις εγκεφαλικό. Σημαίνει να μπορείς να πιάνεις τον εαυτό σου την ώρα που αντιδρά, να λες "περίμενε… γιατί το έκανα αυτό;", να μη συγχέεις το συναίσθημα με την αλήθεια και να μη θεωρείς κάθε σκέψη σου γεγονός.

Με άλλα λόγια, να βάζεις ένα κλικ απόσταση ανάμεσα σε ερέθισμα και αντίδραση. Κι εκεί, ακριβώς εκεί, αρχίζουν τα δύσκολα. Ε, ναι σιγά μην ήταν εύκολο!